Ψηφιακό ευρώ: Έρχεται πλήρης έλεγχος και χρήματα με ημερομηνία λήξης;

​Το ψηφιακό ευρώ πλησιάζει όλο και περισσότερο στην πραγματικότητα. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι θα μπορούσε να προσφέρει στους Ευρωπαίους ένα κοινό μέσο πληρωμών, μειώνοντας την εξάρτηση από ξένους παρόχους. Θα μπορούσαν όμως στο μέλλον τα χρήματά σας να συνοδεύονται από κανόνες για το πού και πώς μπορείτε να τα ξοδεύετε;

Γιατί η Ευρώπη θέλει ψηφιακό ευρώ

Ο Piero Cipollone, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, επανέφερε αυτή την εβδομάδα το επιχείρημα υπέρ του ψηφιακού ευρώ, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη κινδυνεύει με μεγαλύτερο κατακερματισμό καθώς το χρήμα και τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ψηφιοποιούνται όλο και περισσότερο. Η Ευρώπη εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα εγχώριο ψηφιακό μέσο πληρωμών που να λειτουργεί σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, ενώ μεγάλο μέρος της υποδομής πληρωμών της εξαρτάται από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.

Προβολή ανάρτησης στο X Φόρτωση...

Το tweet διαγράφηκε από τον συγγραφέα.

Αλλά αποθηκεύσαμε τα πάντα 🙂.

Η ΕΚΤ υποστηρίζει ότι ένα κοινό σύστημα θα μπορούσε να μειώσει αυτή την εξάρτηση και να προσφέρει στις ευρωπαϊκές τράπεζες την υποδομή για να ανταγωνιστούν στις ψηφιακές πληρωμές. «Στόχος μας δεν είναι να αναλάβουμε τον ρόλο των τραπεζών», δήλωσε ο Cipollone. «Αντίθετα, το ψηφιακό ευρώ θα εξοπλίσει τις τράπεζες με την υποδομή που χρειάζονται για να ανταγωνιστούν στην ψηφιακή εποχή και θα τις βοηθήσει να διευρύνουν την εμβέλεια και τις χρήσεις των δικών τους λύσεων».

Το έργο εξακολουθεί να απαιτεί νομοθεσία της ΕΕ και στη συνέχεια η ΕΚΤ θα λάβει την τελική απόφαση για την έκδοσή του. Ένα πιλοτικό πρόγραμμα έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για πιθανή πρώτη έκδοση το 2029.

Θα μπορούσε το ψηφιακό ευρώ να ελέγχει τι αγοράζετε;

Ένα χαρτονόμισμα των €20 δεν γνωρίζει ποιος το κατέχει, πού δαπανάται ή τι αγοράζει. Το ψηφιακό χρήμα θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργεί διαφορετικά, με κανόνες που καθορίζουν πού, πότε ή υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί.

Οι περιορισμοί στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να δαπανώνται τα χρήματα δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι κυβερνήσεις ήδη περιορίζουν ορισμένες χρηματοδοτικές ενισχύσεις σε εγκεκριμένες ιατρικές υπηρεσίες ή προϊόντα, ενώ οι δωροκάρτες μπορεί να λειτουργούν μόνο σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Σε αυτές όμως τις περιπτώσεις, ο περιορισμός αφορά ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ή προϊόν πληρωμών και όχι το ίδιο το συνηθισμένο χρήμα.

Το ψηφιακό χρήμα θα μπορούσε επίσης θεωρητικά να έχει ημερομηνία λήξης. Ορισμένα κεφάλαια θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα μόνο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ενθαρρύνοντας ενδεχομένως τους ανθρώπους να δαπανούν αντί να αποταμιεύουν. Τα μετρητά δεν διαθέτουν αντίστοιχο ενσωματωμένο μηχανισμό: ένα χαρτονόμισμα δεν χάνει την αξία του απλώς και μόνο επειδή παρέμεινε για πολύ καιρό στο πορτοφόλι σας.

Η ΕΚΤ αναφέρει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα κάνει τίποτα από τα δύο. Δεν θα είναι «προγραμματιζόμενο χρήμα», δεν θα λήγει και δεν θα περιλαμβάνει ενσωματωμένους κανόνες που καθορίζουν πού, πότε ή τι μπορούν να αγοράζουν οι άνθρωποι.

Ωστόσο, ορισμένες πληρωμές θα μπορούσαν να προγραμματίζονται

Παρότι η ΕΚΤ απορρίπτει το προγραμματιζόμενο χρήμα, θέλει το ψηφιακό ευρώ να υποστηρίζει πληρωμές υπό όρους. Η διάκριση είναι σχετικά απλή: η πληρωμή μπορεί να περιλαμβάνει οδηγίες χωρίς να αλλάζει το ίδιο το χρήμα.

Φανταστείτε ότι παραγγέλνετε ένα νέο τηλέφωνο online. Αντί να πληρώσετε αμέσως και στη συνέχεια να περιμένετε την παράδοση, η συναλλαγή θα μπορούσε να ρυθμιστεί έτσι ώστε τα χρήματα να αποδεσμεύονται αυτόματα μόλις φτάσει το τηλέφωνο. Τα ίδια τα ψηφιακά ευρώ θα παρέμεναν χωρίς περιορισμούς, ενώ ο χρήστης θα όριζε οικειοθελώς έναν όρο για τη συγκεκριμένη συναλλαγή.

Η ΕΚΤ έχει συζητήσει και άλλες πιθανές χρήσεις, όπως αυτόματες επιστροφές χρημάτων μετά από διαταραχές σε ταξίδια και υπηρεσίες χρέωσης ανά χρήση. Σε κάθε περίπτωση, ο όρος αφορά μια συγκεκριμένη συναλλαγή και όχι τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να δαπανώνται τα ψηφιακά ευρώ στη συνέχεια.

Τι γίνεται με την ιδιωτικότητα;

Η ιδιωτικότητα αποτελεί μια ακόμη σημαντική διαφορά μεταξύ των μετρητών και του ψηφιακού χρήματος. Όταν κάποιος παραδίδει σε έναν καταστηματάρχη ένα χαρτονόμισμα των €20, καμία εταιρεία πληρωμών δεν χρειάζεται να επεξεργαστεί τη συναλλαγή. Οι ηλεκτρονικές πληρωμές απαιτούν υποδομή, γεγονός που εγείρει το ερώτημα ποιος μπορεί να δει τις πληροφορίες που δημιουργούν.

Η ΕΚΤ αναφέρει ότι το Ευρωσύστημα δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί άμεσα μεμονωμένους χρήστες από τις πληρωμές τους σε ψηφιακό ευρώ. Οι τράπεζες και οι πάροχοι πληρωμών θα εξακολουθούν να διενεργούν ελέγχους κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και άλλους ελέγχους συμμόρφωσης, όπως κάνουν ήδη με τις συμβατικές ηλεκτρονικές πληρωμές. Οι πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ εκτός σύνδεσης αποσκοπούν στην παροχή μεγαλύτερης ιδιωτικότητας.

Η ΕΚΤ αναφέρει επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει και δεν θα αντικαθιστά τα φυσικά μετρητά. Αυτό έχει σημασία, επειδή τα μετρητά παρέχουν ιδιωτικότητα εν μέρει λόγω της υλικής τους φύσης και όχι μέσω μιας απόφασης πολιτικής. Ένα χαρτονόμισμα δεν χρειάζεται βάση δεδομένων για να «ξεχάσει» ποιος το ξόδεψε, ενώ οι δικλίδες ιδιωτικότητας πρέπει να ενσωματωθούν σκόπιμα σε ένα ψηφιακό σύστημα.

Τι θα συμβεί αν αλλάξουν οι κανόνες;

Η τρέχουσα θέση της ΕΚΤ είναι σαφής: το ψηφιακό ευρώ δεν θα λήγει και δεν θα καθορίζει τι μπορούν να αγοράζουν οι άνθρωποι. Ωστόσο, αυτές οι προστασίες αποτελούν τελικά επιλογές σχεδιασμού και πολιτικής. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι νόμοι αλλάζουν και η τεχνολογία εξελίσσεται.

Προς το παρόν, τα όρια χαράσσονται πριν καν υπάρξει το ψηφιακό ευρώ. Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα μπορεί να τεθεί χρόνια αργότερα, όταν η Ευρώπη θα έχει συνηθίσει να το χρησιμοποιεί και θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για το τι θα πρέπει και τι δεν θα πρέπει να επιτρέπεται να κάνει το σύστημα.

Τίποτα από όλα αυτά δεν σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ θα γίνει τελικά προγραμματιζόμενο χρήμα. Καθώς όμως το χρήμα μετατρέπεται σε λογισμικό, οι άνθρωποι μπορεί να χρειάζεται όλο και περισσότερο να εξετάζουν κάτι που ένα χαρτονόμισμα των €20 δεν τους ανάγκαζε ποτέ να σκεφτούν: όχι μόνο ποιος εκδίδει τα χρήματά τους, αλλά και τι είναι τεχνικά ικανά να κάνουν τα χρήματά τους.