Stijgende rentelasten: ontsnapt de wereld aan de schuldval van $365 biljoen?

​De mondiale schuld is gestegen tot een recordniveau van $365 biljoen na een toename van $10 biljoen in de eerste helft van 2026. Geavanceerde economieën, waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, worden nu geconfronteerd met uitdagingen die voorheen met opkomende markten werden geassocieerd. Nu obligatierentes meerjarige hoogtepunten bereiken, kunnen grote economieën dan aan de val ontsnappen voordat de rentelasten onbeheersbaar worden?

Recordschuld, maar tragere opbouw

De mondiale schuld is na de snelle stijging in de afgelopen maanden naar een nieuw hoogtepunt van meer dan $365 biljoen geklommen. De algemene trend toont aan dat dit de zesde opeenvolgende kwartaalstijging is. Zoveel overheden hebben te maken met grote begrotingstekorten en hogere rentelasten dat het Institute of International Finance (IIF) dit een „vicieuze cirkel” noemt. Traditionele reactiestrategieën leiden in feite alleen tot verdere schuldopbouw.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

Opkomende markten spelen een steeds grotere rol in dit proces, aangezien zij onlangs $6,5 biljoen hebben toegevoegd en daarmee uitkwamen op meer dan $110 biljoen. China voert deze landen aan, met een bijdrage van $4,8 biljoen die de totale uitstaande schuld op $72,5 biljoen bracht. De schuld van geavanceerde economieën bereikte $255 biljoen, hoewel het tempo van de opbouw afnam. Ondanks de nominale stijging blijft de mondiale schuldquote stabiel op 310 procent, nog altijd 25 procentpunt onder de piek tijdens de coronaperiode.

Rentelasten overtreffen strategische uitgaven

De kosten voor het aflossen en betalen van rente op de schuldenlast zijn in veel landen een grote zorg geworden. Dat bedrag overtrof de wereldwijde uitgaven aan kunstmatige intelligentie ($2,6 biljoen), defensie ($3,1 biljoen) of schone energie ($2,3 biljoen). De rendementen op langlopende staatsobligaties in verschillende grote economieën hebben hun hoogste niveau in meer dan tien jaar bereikt, en verschillende G7-gemiddelden staan op het hoogste niveau in bijna twee decennia. Stijgende rendementen tonen de onvrede van beleggers over aanhoudende tekorten, ontwikkelingen in energiekosten en buitensporige overheidsuitgaven. 

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

De Verenigde Staten, Japan, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk worden gekenmerkt door „aanhoudend grote tekorten en stijgende rentelasten — uitdagingen die lange tijd werden geassocieerd met opkomende landen met schuldenproblemen.” Emre Tiftik, directeur Global Markets and Policy bij het IIF, beschreef de huidige fase als anders dan eerdere schuldproblemen tijdens de financiële crisis van 2008 of de Covid-19-pandemie. 

„Dit wordt allemaal aangedreven door een supercyclus, gedreven door uitgaven aan gezondheidszorg, energie, AI, IT en defensie”, zei hij. 

Omdat de uitgaven structureel in plaats van cyclisch zijn, „blijft de schuld bestaan.”

Institutionele waarschuwingen klinken luider

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling stelde dat stijgende obligatierentes de noodzaak bevestigen van grotere inspanningen om „overheidsuitgaven te beheersen en te heralloceren, de efficiëntie van de publieke sector te verbeteren en de inkomsten te versterken.” Hervormingen zijn nodig om de houdbaarheid van de schuld op langere termijn te waarborgen, aangezien overheden beter moeten kunnen reageren op toekomstige schokken, aldus de OESO. Directeur-generaal van het IMF Kristalina Georgieva pleitte in een recent interview voor urgente en systemische maatregelen. Opeenvolgende economische schokken hebben de schuldenniveaus volgens haar „als een trap die niet naar de hemel leidt” opgedreven, terwijl overheden niet de verwachte doeltreffendheid tonen bij het aanpakken van de rentelasten.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

„Er zijn twee dingen die moeten gebeuren: de schuldenniveaus verlagen, begrotingsconsolidatie prioriteit geven en ervoor zorgen dat centrale banken hun mandaat voor prijsstabiliteit nakomen”, stelde Georgieva. „Het is onmogelijk genoeg te benadrukken hoe cruciaal het is om de moed te hebben de noodzakelijke stappen te zetten. Dit zijn politiek moeilijke, maar noodzakelijke stappen.”

Politieke prikkels versterken de cyclus

Volgens het IIF is schuld meer een politiek dan een macrofinancieel vraagstuk geworden. Het resultaat is „een vicieuze cirkel tussen verkiezingen en kortetermijnoplossingen, en een kwetsbaarheid op lange termijn doordat het marginale nut van hogere schulden afneemt.” Ondanks de stijgende beleidsrentes en rentelasten blijven uitgaven aan gezondheidszorg en publieke pensioenen buiten de controle van overheden.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

In geavanceerde economieën leidt de combinatie van vergrijzende bevolkingen, defensieplannen en uitgaven voor industriebeleid rond technologie- en energieprojecten tot een systematische afwijking van begrotingstekorten ten opzichte van evenwichtsniveaus. De afname van leningen door huishoudens en de financiële sector is dan ook niet geëvenaard door overheden en bedrijven.

Kan de val worden ontlopen?

Hogere rentes hebben het algemene tempo van schuldopbouw vertraagd, maar het absolute niveau blijft stijgen doordat de kosten voor het aanhouden van die schuld oplopen. Bovendien wordt het huidige politieke klimaat in de VS en andere ontwikkelde landen gekenmerkt door druk om de rente te verlagen als middel om de economie te stimuleren. De uitdaging beperkt zich niet langer tot opkomende markten, aangezien grote tekorten en politieke manipulatie een zichzelf versterkend systeem creëren.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

Over het geheel genomen bieden de huidige trends weinig aanwijzingen dat overheden zich kunnen bevrijden uit de cyclus van grote tekorten en stijgende rentelasten. De meeste beleidsmaatregelen geven de voorkeur aan kortetermijnleningen boven begrotingsconsolidatie. Daardoor blijven de schuldenniveaus stijgen, terwijl obligatierentes hoog blijven doordat structurele uitgaven in veel sectoren een opwaartse trend vertonen. Onder dergelijke omstandigheden beschouwen beleggers goud en Bitcoin doorgaans als veiligehavenactiva die risico's van staatsschulden kunnen verminderen en bescherming bieden tegen valutaverwatering.