Europa staat onder druk om begrotings- en groeihervormingen door te voeren nu het IMF waarschuwt voor hogere rendementen en energieschokken
Europa krijgt te maken met een nieuwe combinatie van financiële en energiegerelateerde druk: hogere rendementen op staatsobligaties komen boven op de spanningen door hoge brandstofkosten en een zwakke onderliggende groei. Volgens het IMF heeft de regio nu zorgvuldig macro-economisch beleid nodig, naast bredere structurele hervormingen om innovatie, houdbare overheidsfinanciën en veerkracht op termijn te verbeteren.
Hoogtepunten
- De rendementen op tienjarige staatsobligaties in de vier grootste economieën van de eurozone en het VK zijn sinds februari gemiddeld met ongeveer 100 basispunten gestegen. Het IMF waarschuwt dat de kosten en groeirisico’s oplopen als de rendementen hoog blijven.
- Het IMF voorspelt voor de eurozone (exclusief Ierland) een groei van 1,2% in 2024 en 1,1% in 2027. De inflatie blijft tot in 2028 boven de doelstelling, waardoor verdere renteverhogingen en begrotingsdiscipline nodig zijn.
- Zonder structurele hervormingen en begrotingsconsolidatie stijgt de overheidsschuld volgens IMF-simulaties tegen 2040 met meer dan 50 procentpunten van het bbp in de geavanceerde Europese economieën en met 80 procentpunten in de CESEE-economieën. Het IMF pleit voor integratie van de energiemarkt en beleid dat innovatie stimuleert.
Dit artikel is vertaald vanuit het origineel. Lees de originele versie van onze correspondent hier.
Vooruitzichten van het IMF voor rendementen, inflatie en beleid
Zoals gemeld door het IMF, zetten stijgende rendementen op staatsobligaties de Europese overheden verder onder druk. Tegelijkertijd kampt de regio met hogere energieprijzen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten en de aanhoudende oorlog van Rusland tegen Oekraïne.Het fonds stelt dat de rendementen op tienjarige staatsobligaties in de vier grootste economieën van de eurozone en het VK sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten in februari gemiddeld met ongeveer 100 basispunten zijn gestegen. Volgens het fonds is ongeveer twee derde van die stijging toe te schrijven aan mondiale factoren, waaronder hogere verwachte korte beleidsrentes. Landspecifieke begrotingszwakte en politieke onzekerheid stuwen de rendementen in sommige markten verder op.
Volgens het IMF kan het directe begrotingseffect beheersbaar blijven als de hogere rendementen tijdelijk blijken en in 2027 terugkeren naar het niveau van vóór de oorlog. De extra rentebetalingen zouden dan alleen al gemiddeld ongeveer 2% van het bbp bedragen in de grote economieën. Het IMF waarschuwt echter dat de kosten snel kunnen oplopen als de rendementen hoog blijven. Ook zouden de bredere risico’s voor de economische groei toenemen als de krappe financieringsvoorwaarden langer aanhouden.
Wat inflatie betreft, zegt het fonds dat de totale prijsstijging is toegenomen, maar dat de onderliggende druk voorlopig beperkt blijft, ondanks de hernieuwde volatiliteit van de prijzen voor ruwe olie en aardgas. Het voorspelt dat de groei in de eurozone, exclusief Ierland, dit jaar ongeveer 1,2% en in 2027 1,1% bedraagt. De inflatie in de eurozone blijft naar verwachting tot in 2028 boven de doelstelling, terwijl de desinflatie in de economieën van Midden-, Oost- en Zuidoost-Europa langer duurt.
Volgens het IMF moeten de beleidsrentes in de eurozone dit jaar met nog minstens 25 basispunten omhoog. Afhankelijk van de binnenkomende inflatiegegevens is in 2027 waarschijnlijk verdere verkrapping nodig. Het voegt eraan toe dat het begrotingsbeleid de inspanningen om de inflatie terug te dringen niet mag ondermijnen. Eventuele maatregelen ter verlichting van de energiekosten moeten gericht zijn, prijssignalen in stand houden en een duidelijke einddatum hebben.
Structurele hervormingen zijn cruciaal voor sterkere groei
Volgens het fonds blijft de zwakkere groeiverwachting voor Europa op middellange termijn bestaan zonder structurele hervormingen. Het stelt dat sterkere groei een deel van de druk op beleidsmakers zou verlichten, nu de schulden en uitgaven oplopen. Het waarschuwt dat de overheidsschuld zonder begrotingsconsolidatie een onhoudbaar pad zou volgen. In een simulatie stijgt de schuld tegen 2040 met meer dan 50 procentpunten van het bbp in de geavanceerde Europese economieën en met meer dan 80 procentpunten in de CESEE-economieën.Het IMF noemt drie prioriteiten voor hervormingen: verdere integratie van de energiemarkten, het wegnemen van belemmeringen voor innovatie en beleid om de groei in de CESEE-economieën op peil te houden. Volgens het fonds zou een verdere integratie van de Europese energiemarkten de prijsvolatiliteit en prijsverschillen tussen landen verminderen, wat het concurrentievermogen en de veerkracht ten goede komt. Het wijst op het Grid Package van de EU als een constructieve stap.
Wat innovatie betreft, stelt het fonds dat Europa achterloopt op de VS bij de invoering van technologie en de productiviteitswinst uit immateriële activa, waaronder vroege vormen van AI. Het roept op tot binnenlandse hervormingen om beschermde sectoren open te stellen, fiscale belemmeringen voor bedrijfsgroei weg te nemen en rigiditeiten op de arbeidsmarkt aan te pakken. Daarnaast is actie op EU-niveau nodig, zoals het harmoniseren van insolventiekaders en het verbeteren van grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit.
Voor de CESEE-economieën is volgens het IMF een sterker en duurzaam groeitempo afhankelijk van solide begrotingsbeleid, flexibelere arbeidsmarkten en hervormingen die schaalvergroting en innovatie ondersteunen. Voor de Westelijke Balkan en Moldavië biedt EU-toetreding volgens het fonds een potentieel transformerende kans, vergelijkbaar met eerdere uitbreidingsrondes voor andere landen in de regio.
Eerder bespraken we het macrobeleidsdebat in Europa over de afweging tussen inflatiebestrijding en schuldbeheersing enerzijds en groeibevorderende investeringen anderzijds.
- Forex
- Crypto