Blokzinciri yük hâline geliyor: Kripto projeleri L2 ağlarını neden terk ediyor

Yalnızca birkaç yıl önce, özel bir Layer 2 blokzinciri başlatmak, her büyük kripto projesi için neredeyse zorunlu bir adım olarak görülüyordu. Ancak 2026'da öne çıkan birkaç L2 ağı kapandı veya blokzincirlerinden vazgeçti. Projeler neden artık ağları için ödeme yapmak istemiyor ve bu durum piyasanın geleceği hakkında ne gösteriyor?

Ekim ayı başında Blast, bu krizin en belirgin örneklerinden biri hâline geldi. Ana ağının lansmanından önce kullanıcılar, getiri ve airdrop beklentilerinin etkisiyle projeye yüz milyonlarca dolar yatırdı. İki buçuk yıl sonra yalnızca yaklaşık $32 milyon kaldı ve proje resmî olarak "ölü" ilan edildi.

X'te gönderiyi görüntüle Yükleniyor...

Tweet yazar tarafından silindi.

Ama biz her şeyi kaydettik 🙂.

Dört gün sonra, Pudgy Penguins'in ana şirketi tarafından geliştirilen tüketici odaklı L2 Abstract, kapandığını duyurdu. Loopring, ZERϴ Network ve Botanix ise faaliyetlerini daha önce sonlandırmıştı. Buna rağmen L2 piyasasının kendisi ortadan kalkmadı. 

L2BEAT'e göre Layer 2 ağlarında yaklaşık $41,7 milyar güvence altına alınmış durumda, ancak bu tutarın yaklaşık %63'ünü tek başına Base ve Arbitrum oluşturuyor.

$2 milyardan ağın kapanışına

Blast, 2023'ün sonlarında yerel getiri modeliyle başlatıldı: ağ içinde tutulan ETH ve stablecoin'ler, sahiplerine otomatik olarak getiri sağlıyordu. Proje ayrıca Paradigm ve Standard Crypto'dan $20 milyon fon topladı ve yeni piyasa döngüsünün en çok konuşulan L2 ağlarından biri hâline geldi.

Talebin büyük bölümü puanlar ve airdrop beklentisinden kaynaklanıyordu. BLAST token dağıtımının ardından faaliyet azalmaya başladı ve ekip 2 Ekim 2026'da ağın kapatılacağını duyurdu. Geliştiriciler, projenin ekonomisini açıkça gerekçe gösterdi: işletme maliyetleri geliri aşıyordu ve sürdürülebilir bir iş modeline giden gerçekçi bir yol görmüyorlardı.

Abstract da benzer bir sorunla karşılaştı; ancak ağın boş olduğu söylenemezdi. Faaliyette bulunduğu dönemde 400.000'den fazla kullanıcı çekti ve 325 milyondan fazla işlemi işledi. Buna rağmen Igloo, L2'yi yaklaşık bir buçuk yıl finanse etti ve CEO Luca Netz'e göre bu ağda "on milyonlarca dolar" kaybetti.

Büyüme duraksadı, likidite sınırlı kaldı ve kurumsal talep ortaya çıkmadı. Şirket, token çıkarıp ek sermaye toplayarak ağın ömrünü uzatabilirdi, ancak bu seçeneği reddetti. Abstract, 15 Aralık'ta faaliyetlerini sonlandıracak.

Teknolojik liderlik de koruma sağlamadı. ZK-rollup'ların öncülerinden Loopring, ekibin anlamlı talep eksikliğini kabul etmesinin ardından 28 Haziran'da DEX ve L2 faaliyetlerini sonlandırdı.

Ancak bu kapanış dalgası, Ethereum 'un ölçeklendirilmesinin gereksiz hâle geldiği anlamına gelmiyor.

Base şu anda yaklaşık $15,5 milyar değer güvence altına alırken, Arbitrum'un payı da $11 milyar daha. Bunun yerine sermaye ve kullanıcılar; hâlihazırda likidite, uygulamalar ve geniş bir kitleye erişim sunan ağlarda yoğunlaşıyor gibi görünüyor.

Ağlar işletme giderine dönüşüyor

Bazı ekipler, ağlarını sürdürmek aşırı maliyetli hâle gelene kadar beklememeye 2026'da karar verdi. Sophon, L2'sini işletmenin maliyetini hesapladı ve farklı bir sonuca vardı: ağı kapatıp ürünlerini Base 'e taşımak.

Geliştiriciler altyapı, rollup hizmetleri, veri ve ilgili araçlar için yılda yaklaşık $3,4 milyon harcıyordu. Ekip, geçişin ardından yılda yaklaşık $3 milyon tasarruf etmeyi ve bu fonları uygulama geliştirmeye yönlendirmeyi bekliyor.

X'te gönderiyi görüntüle Yükleniyor...

Tweet yazar tarafından silindi.

Ama biz her şeyi kaydettik 🙂.

Sophon'un kararı özellikle dikkat çekici; çünkü proje ağını sürdürme kapasitesini kaybetmemişti. Yalnızca bir blokzincirine sahip olmanın, maliyetini haklı çıkaracak faydalar sunmadığı sonucuna vardı. Ekip, ayrı bir altyapı yerine mevcut kullanıcıları ve likiditesi bulunan yerleşik bir L2'yi tercih etti.

Zerion da benzer bir sonuca vardı. Şirket mayıs ayında ZERϴ Network'ü kapattı ve kaynaklarını temel ürünleri olan cüzdanına ve API'sine yönlendirdi.

Botanix farklı bir yaklaşım izledi. Proje, EVM uyumlu bir Bitcoin L2 geliştirmek için yaklaşık dört yıl harcadı ve ödüllerin yönlendirdiği faaliyet yerine gerçek talebi ölçmek amacıyla token teşviklerinden bilinçli olarak kaçındı.

Ağ, faaliyeti boyunca 26 milyondan fazla işlem gerçekleştirdi ve 176.000'in üzerinde adres çekti. Ancak bu rakamlar sürdürülebilir talebe dönüşmedi ve geliştiriciler haziran ayında projenin kapatıldığını duyurdu.

Altyapı sağlayıcıları da sorunu fark etti. Rollup ve sequencer çözümleri geliştiricisi Syndicate Labs, mayıs ayında kapandı. Ekip, piyasanın keskin biçimde daraldığını ve başlatılan her yeni ağ karşılığında birkaç projenin sessizce faaliyetlerini sonlandırdığını belirtti.

L2 ağlarının ne sunması gerektiğine dair anlayış da değişiyor. Vitalik Buterin, 2026'da Layer 2 çözümlerinin öncelikle temel blokzincirini ölçeklendirmeyi amaçladığı özgün modelin artık güncel koşulları yansıtmadığını söyledi.

Ethereum'un temel katmanı, işlem kapasitesini beklenenden daha hızlı artırıyor; bu da "aynı ekosistem, yalnızca daha ucuz" sunmanın artık yeterli olmadığı anlamına geliyor.

X'te gönderiyi görüntüle Yükleniyor...

Tweet yazar tarafından silindi.

Ama biz her şeyi kaydettik 🙂.

Ethereum Foundation daha sonra benzer bir yaklaşım ortaya koydu: L2 ağları gizlilik, daha yüksek performans veya benzersiz kullanım alanları gibi kendi uzmanlıklarını sunmalı. Aksi takdirde yeni bir ağ, net bir avantaj olmadan aynı kullanıcılar için Base, Arbitrum ve temel katmanla rekabet etmek zorunda kalır.

Lightning ilerliyor ancak niş bir çözüm olmaya devam ediyor

Bitcoin farklı bir sorunla karşı karşıya. Ethereum kadar çok rakip Layer 2 ağı bulunmuyor; ancak en bilinen ölçeklendirme teknolojisi, yıllardır var olmasına rağmen ödemelerde açık bir standart hâline gelmedi.

Büyük borsalar ve cüzdanlar Lightning 'i desteklemeyi sürdürüyor. Square de 2026'da uygun ABD'li işletmelerin ağ üzerinden Bitcoin kabul etmesini otomatik olarak etkinleştirmeye başladı. İşletmeler ödemeleri doğrudan dolar cinsinden alabiliyor ve ücretler yıl sonuna kadar %0 olarak belirlendi.

Lightning Labs de altyapıyı basitleştirmeyi sürdürüyor. Şirket yaz aylarında, teknik karmaşıklığın büyük kısmını bir API'nin arkasına gizleyen araç seti Wavelength'i tanıttı.

X'te gönderiyi görüntüle Yükleniyor...

Tweet yazar tarafından silindi.

Ama biz her şeyi kaydettik 🙂.

Ancak teknolojik gelişim, gerçek kullanımın önünde ilerlemeye devam ediyor.

CoinGate'e göre hizmet, 2026'nın ilk yarısında 782.403 kripto para ödemesi işledi. Bitcoin işlemlerin %21'ini oluşturdu, ancak Bitcoin ödemelerinin yalnızca %9,6'sı Lightning üzerinden gerçekleştirildi.

Bitcoin ayrıca, tüm işlemlerin %22,1'ini oluşturan USDC karşısında hizmetin istatistiklerinde liderliği kaybetti. Bu durum USDC'ye ödemelerde önemli bir avantaj sağlıyor.

Lightning, Bitcoin transferlerini daha ucuz ve hızlı hâle getiriyor, ancak varlığın fiyat oynaklığını ortadan kaldırmıyor. Buna karşılık stablecoin, düşük maliyetli mutabakatı öngörülebilir bir hesap birimiyle birleştiriyor.

Teknik engeller de sürüyor. Lightning; ödeme kanallarında likidite, likiditenin doğru dağıtımını ve işlemlerin yönlendirilmesini gerektiriyor. Bir hizmet bu karmaşıklığı kullanıcılardan ne kadar etkili gizlerse, sorumluluk cüzdanın, borsanın veya ödeme sağlayıcısının üzerine o kadar fazla düşüyor.

Projenin geçmişi, aynı sorunun başka bir yönünü gösteriyor: teknik olarak olgun bir ağ, yalnızca işlemleri daha ucuz ve hızlı yaptığı için kitlesel benimsemeye ulaşmıyor.

Nihayetinde kullanıcıların L2 ağına ihtiyacı yok. Belirli bir ürüne ihtiyaç duyuyorlar: ödeme, alım satım, oyun, kredi veya para transferi. Bu nedenle 2026'daki gelişmeler, Layer 2 ağlarının sonundan çok, yalnızca bir L2'ye sahip olmak için ağ başlatma döneminin sonu gibi görünüyor.

Özel bir Layer 2 blokzinciri artık yalnızca nasıl çalıştığını değil, neden var olması gerektiğini de açıklamak zorunda.