Borsa değerinin GSYH'yi aştığı ilk 5 ülke

​Borsanın tüm ülke ekonomisinden daha değerli olduğu birçok ülke var. Bu sıra dışı durumun ardındaki nedenler büyük farklılıklar gösteriyor. Sıralamada hangi ülkeler öne çıkıyor ve bu olguyu ne açıklıyor?

Borsa, ekonomiden nasıl daha büyük olabilir?

Dünya Bankası ve Hindistan Ulusal Menkul Kıymetler Borsası (NSE) verilerine dayanan bir sıralamaya göre, 2025'te 66 ülke ve bölgenin 14'ünde borsa piyasa değeri GSYH'yi aştı.

X'te gönderiyi görüntüle Yükleniyor...

Tweet yazar tarafından silindi.

Ama biz her şeyi kaydettik 🙂.

Borsa değeri ile ekonominin büyüklüğü arasındaki fark önemli ölçüde değişiyor. Bazı ülkelerde piyasa değeri GSYH'yi yalnızca birkaç puan aşarken, bazılarında bu oran iki, üç, hatta 14 katına çıkıyor.

Bu farklılıkların nedenleri yerel piyasaların özelliklerine bağlı. Bazı borsalarda yurt dışında büyük gelirler elde eden çok uluslu şirketler yer alırken, diğerlerinde teknoloji devleri veya finans şirketleri ağırlıkta. Bazı durumlarda ise yabancı şirketlerin borsada işlem görmesi de rakamları önemli ölçüde etkiliyor.

Borsa piyasa değeri ile GSYH arasındaki farkın en yüksek olduğu beş ülkeye göz atalım.

Hong Kong — Çinli devlerin borsası

Hong Kong açık ara ilk sırada yer alıyor. 2025 sonu itibarıyla borsanın piyasa değeri 47,4 trilyon HK$'a (yaklaşık 6,1 trilyon $) ulaşırken, GSYH yalnızca 428 milyar $ düzeyindeydi. Bu, borsanın ekonominin 14 katından daha değerli olduğu anlamına geliyor.

Bunun başlıca nedeni, Hong Kong'un çok ötesinde faaliyet gösteren Çinli şirketlerin varlığı. Tencent, Alibaba, Xiaomi ve diğer devlerin hisseleri yerel borsada işlem görüyor. HKEX verilerine göre, 2025 sonu itibarıyla Çin ana karası merkezli şirketler, borsada işlem gören ihraççıların yaklaşık %58'ini ve toplam piyasa değerinin yaklaşık %79'unu oluşturuyordu. Bu şirketlerin piyasa değeri Hong Kong'da hesaba katılıyor; oysa faaliyetlerinin çoğu Çin ana karasında ve yurt dışı piyasalarda yürütülüyor.

Güney Afrika — altın, bankalar ve Çin teknolojisi

Güney Afrika, %327'lik oranla ikinci sırada. 2025 sonu itibarıyla ülkenin borsa piyasa değeri yaklaşık 1,4 trilyon $'a ulaşırken, GSYH'si yaklaşık 427 milyar $ düzeyindeydi. Bir yıl önce bu oran %246'ydı. Ülkenin başlıca işlem platformu, Afrika'nın en büyük borsalarından Johannesburg Menkul Kıymetler Borsası'dır (JSE).

Gold Fields ve Harmony Gold gibi madencilik şirketleriyle FirstRand ve Standard Bank gibi finans grupları yerel piyasada önemli rol oynuyor. Teknoloji şirketlerine dünya çapında yatırım yapan Prosus iştiraki üzerinden faaliyet gösteren holding Naspers ise özellikle dikkat çekiyor. Grup, Eylül 2025 sonu itibarıyla Çinli internet devi Tencent'te %22,8 paya sahipti. Bu yatırımın değeri, hisseleri Güney Afrika'da işlem gören Naspers'ın değerlemesini önemli ölçüde etkiliyor.

İsviçre — küresel markalar ve ilaç devleri

İsviçre, %241'lik oranla üçüncü sırada yer alıyor. 2025'te ülkenin borsa piyasa değeri yaklaşık 2,51 trilyon $, GSYH'si ise 1,04 trilyon $ düzeyindeydi. SIX Swiss Exchange'de işlem gören en büyük şirketler arasında gıda üreticisi Nestlé, ilaç şirketleri Roche ve Novartis ile bankacılık grubu UBS bulunuyor.

İsviçre piyasasının temel özelliklerinden biri, ürünlerini dünya çapında satan büyük şirketlerin yoğunlaşması. Örneğin Nestlé 185 ülkede faaliyet gösteriyor ve 2025'te 89,5 milyar CHF (yaklaşık 108 milyar $) gelir elde etti. Satışların %48'i Amerika kıtasından gelirken, Avrupa'nın tamamının payı yalnızca %25,2 oldu. Roche ve Novartis de gelirlerinin önemli bir bölümünü İsviçre dışında elde ediyor; bu da piyasa değerlerinin iç pazarın büyüklüğünden bağımsız olarak artmasını sağlıyor.

ABD — teknoloji devleri piyasaya yön veriyor

ABD, %224'lük oranla dördüncü sırada. 2025 sonu itibarıyla ABD borsalarının piyasa değeri 68,94 trilyon $'a ulaşırken, GSYH yaklaşık 30,77 trilyon $ düzeyindeydi. Hisselerin toplam değeri yıl içinde yaklaşık %11 arttı ve önceki 10 yıla kıyasla kabaca 2,5 katına çıktı. Küresel borsa piyasa değerinin neredeyse yarısı ABD'ye ait.

Nvidia, Apple, Microsoft, Alphabet ve Amazon gibi teknoloji şirketleri piyasa büyümesinin başlıca itici güçleri. Yapay zekâdaki ilerlemeler, bulut hizmetleri ve kârların daha da artacağı beklentisiyle hisseleri yükseldi. S&P Dow Jones Indices verilerine göre, 2025 sonu itibarıyla yalnızca Nvidia ve Microsoft, S&P 500'ün piyasa değerinin yaklaşık %14'ünü oluşturuyordu. Endeks yıl içinde %16,39 yükselirken, bu artışa en büyük teknoloji şirketleri önemli katkı sağladı.

Kanada — bankalar ve altın rallisi

Kanada, %199'luk oranla ilk beşi tamamlıyor. 2025 sonu itibarıyla ülkenin borsa piyasa değeri 4,62 trilyon $'a ulaşırken, GSYH'si yaklaşık 2,32 trilyon $ düzeyindeydi. Bir yıl önce bu oran yalnızca %149'du. Ülkenin başlıca işlem platformu, büyük bankaların, enerji şirketlerinin ve madencilik şirketlerinin işlem gördüğü Toronto Menkul Kıymetler Borsası'dır (TSX).

ABD'den farklı olarak Kanada borsası, finans ve emtia sektörlerine çok daha fazla bağımlı. CIBC verilerine göre, 2025 sonu itibarıyla finans şirketleri S&P/TSX Composite endeksinin %33,1'ini, ham madde üreticileri %18,1'ini ve enerji şirketleri %14,8'ini oluşturuyordu. Piyasanın önde gelen oyuncuları arasında Royal Bank of Canada, Toronto-Dominion Bank ve Enbridge yer alıyor. Altın fiyatlarındaki yükseliş de hisselere ek destek sağladı; Kanada endeksinin ham madde sektörü 2025'te %100'ün üzerinde getiri sağladı.

Bu, hisselerin aşırı değerli olduğu anlamına mı geliyor?

Borsa piyasa değerinin GSYH'yi aşması, mutlaka bir finansal balona işaret etmez. Bu göstergeler farklı şeyleri ölçer: GSYH, bir yılda üretilen ekonomik değeri yansıtırken, hisse fiyatları şirketlerin güncel piyasa değerlemelerine ve gelecekteki kâr beklentilerine bağlıdır.

Bununla birlikte, özellikle hisse fiyatlarının şirket kârlarından çok daha hızlı yükseldiği durumlarda, yüksek bir oran risk sinyali verebilir. Bir borsanın gerçek durumunu değerlendirmek için yatırımcıların şirketlerin finansal performansını, borç düzeylerini ve piyasa değerlemelerinin haklı olup olmadığını dikkate alması gerekir.