Dünya Bankası küresel büyüme tahminini Orta Doğu çatışması etkisiyle düşürdü
Orta Doğu'daki çatışmanın enerji, enflasyon ve finansman kanalları üzerinden dünya ekonomisi üzerindeki baskısı derinleşirken, Dünya Bankası 2026 küresel büyüme tahminini yüzde 2,5'e indirdi. Banka, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların petrol ve gübre maliyetlerini artırarak gelişmekte olan ekonomilerde toparlanmayı daha da zayıflattığını belirtiyor.
Öne Çıkanlar
- Dünya Bankası küresel büyüme tahminini Orta Doğu çatışması nedeniyle 2026 için yüzde 2,5'e indirerek, 2025'teki yüzde 2,9'dan gerileme bekliyor.
- Brent petrolün varil fiyatının 2024'te ortalama 94 $ olacağı ve 2025'in yüzde 36 üzerinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor; küresel enflasyonun bu yıl yüzde 4'e çıkması bekleniyor.
- Türkiye için büyüme tahmini 2026'da yüzde 3,7'den yüzde 2,8'e, 2027'de yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'ye düşürüldü; Dünya Bankası, mevcut finansal araçlardan 50-60 milyar $ kaynak devreye alabileceğini belirtti.
Büyüme görünümünde aşağı yönlü revizyon
Orta Doğu'daki gerilimin küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin bir haberde, Dünya Bankası'nın haziran tarihli Küresel Ekonomik Beklentiler Raporu'na göre, Banka ocak ayına kıyasla ekonomilerin üçte ikisi için büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize ediyor ve küresel büyümenin 2026'da yüzde 2,5'e gerilemesini bekliyor. Raporda, 2025'te yüzde 2,9 olan küresel büyümenin 2027'de yüzde 2,8'e çıkacağı, ancak bu seviyenin yine de 2010'lu yıllar ortalamasının 0,4 puan altında kalacağı vurgulanıyor.
Rapora göre gelişmekte olan ekonomilerde zayıf büyüme, gelişmiş ekonomilerin gelir seviyelerine yakınsama sürecini durduruyor. Çin ve Hindistan hariç gelişmekte olan ekonomilerin, kişi başına gelir farkını kapatma açısından 2028'e kadar toplu halde neredeyse on yıllık bir duraklama yaşamış olacağı öngörülüyor.
Enerji piyasalarındaki bozulmanın ana risk unsuru olmaya devam ettiği belirtilirken, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ciddi aksamalara yol açtığına dikkat çekiliyor. Temmuz ayında aksamaların hafifleyeceği varsayımıyla Brent petrolün varil fiyatının bu yıl ortalama 94 dolar olacağı, bunun da 2025 seviyesinin yüzde 36 üzerinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
Raporda gübre fiyatlarında bu yıl kayda değer artış beklendiği, bunun gıda fiyatları üzerinde zincirleme etki yaratacağı ve küresel enflasyonun 2025'teki yüzde 3,3 seviyesinden bu yıl yüzde 4'e çıkmasının beklendiği ifade ediliyor. Dünya Bankası, enerji arzı kesintilerinin daha şiddetli hale gelmesi ve buna finansal sıkışıklığın eşlik etmesi halinde küresel büyümenin 2026'da yüzde 1,3'e kadar gerileyebileceğini, enflasyonun ise yüzde 4,4'e yükselebileceğini belirtiyor.
Türkiye ve Körfez ekonomileri üzerindeki etki
Gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden bu yıl yüzde 3,6'ya gerilemesi, ardından 2027'de yüzde 4,2'ye yükselmesi bekleniyor. Çatışmadan doğrudan etkilenen Körfez ekonomilerinin ise en sert darbeyi alacağı, büyümenin 2025'teki yüzde 3,9 seviyesinden 2026'da sıfıra yaklaşacağı öngörülüyor.Ticaretin toparlanması ve yeniden yapılanma harcamalarının başlamasıyla bu ekonomilerde büyümenin 2027-2028 döneminde yaklaşık yüzde 5'e dönmesi bekleniyor. Bununla birlikte Dünya Bankası, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan bölgesi için bu yıla ilişkin büyüme tahminini 2,7 puan indirerek yüzde 1,6'ya çekiyor.
Ülke bazında bakıldığında, U.S. ekonomisi için bu yıla ilişkin büyüme tahmini yüzde 2,2'de korunurken, 2027 tahmini yüzde 1,9'dan yüzde 2,1'e yükseltiliyor. Japonya için bu yılki büyüme beklentisi yüzde 0,8'den yüzde 0,7'ye, Avro Bölgesi için yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, Çin için ise yüzde 4,4'ten yüzde 4,2'ye indiriliyor.
Türkiye için büyüme tahmini 2026'da yüzde 3,7'den yüzde 2,8'e, 2027'de yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'ye düşürülüyor; 2028 için ise yüzde 4,3 büyüme öngörülüyor. Körfez tarafında Suudi Arabistan için büyüme tahmini yüzde 4,3'ten yüzde 3,1'e, Birleşik Arap Emirlikleri için yüzde 5'ten yüzde 2,4'e çekiliyor.
Dünya Bankası ayrıca çatışmaya karşı mevcut araçlar üzerinden 50 milyar dolar ile 60 milyar dolar arasında kaynağı hızla devreye alabileceğini, bunun içinde 25 milyar dolarlık önceden düzenlenmiş finansmanın da bulunduğunu bildiriyor. Banka, çatışmanın ve ekonomik etkilerinin sürmesi halinde 15 ay içinde bu desteğin 80 milyar dolar ile 100 milyar dolara çıkarılabileceğini kaydediyor.
Daha önce ABD’nin İran hedeflerine yönelik yeni saldırı dalgasının Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışına dair endişeleri yeniden alevlendirdiğini ve Brent petrolün kısa sürede 95 doların üzerine çıktığını aktarmıştık. Haberde, boğazın kapatıldığına ilişkin çelişkili açıklamalar nedeniyle piyasanın özellikle nakliye riskleri, sigorta maliyetleri ve “karanlık geçişler” gibi faktörler üzerinden arz kesintisi ihtimalini fiyatladığı vurgulanıyordu.
- Forex
- Crypto