BM reform tartışmaları çok taraflılık krizini derinleştiriyor

Traders Union
Tüm Haberleri
Finans Haberleri
BM reform krizi ve kriz

Tüm haberler

Öne Çıkan Haberler

Editörlerin Seçtikleri

Hisse Senetleri

Kripto paralar

Ekonomi

Para Birimleri

Emtialar

İş Dünyası ve Servet

Piyasa Görüşleri

Ksenia Gerey

25.09.2026

BM reform tartışmaları çok taraflılık krizini derinleştiriyor — BM'de reform krizi

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu, küresel sorunların arttığı bir dönemde örgütün karar alma kapasitesi ile temsil yapısı arasındaki uyumsuzluğu yeniden öne çıkarıyor. Tartışmalar, BM'nin geleceğinin liberal ilkeler ile güç siyaseti arasında seçim yapmaktan çok bu iki unsuru aynı kurumsal çerçevede birlikte yönetebilmesine bağlı olduğunu gösteriyor.

Öne Çıkanlar

BM'de yapısal kriz, Güvenlik Konseyi'nin Afrika'nın daimi temsilini dışlaması ve veto sisteminin kilitleyici rolüyle derinleşiyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 'Dünya beşten büyüktür' çıkışı, büyük güçlerin ağırlığını sınırlayacak daha dengeli kurumsal reform talebini gündeme taşıyor.
Antonio Guterres'in 31 Aralık 2026'da görevi bırakacak olması, yeni genel sekreterin siyasi ve diplomatik profilinin küresel kriz yönetiminde kritik önem kazanmasına neden oluyor.

Genel kurul gündemi ve yapısal tıkanıklık

Anadolu Ajansı'na göre New York'taki görüşmelerde Gazze ve Filistin meselesi, İran krizi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Sudan'daki çatışmalar, iklim değişikliği, kalkınma finansmanı, yapay zeka ve büyük güç rekabeti öne çıkıyor. Genel Sekreter Antonio Guterres de bu başlıkları birbirinden kopuk dosyalar olarak değil, küresel güç dağılımındaki dönüşümün farklı yansımaları olarak ele alıyor.

Metinde, BM'nin karşı karşıya bulunduğu sorunun yalnızca Güvenlik Konseyinin zaman zaman karar alamaması olmadığı vurgulanıyor. Asıl tartışma, 1945'te kurulan yapının 21. yüzyılın değişen güç dengelerini ne ölçüde temsil edebildiği etrafında şekilleniyor.

Afrika'nın kalıcı temsilinin bulunmaması, Asya ve Latin Amerika'nın karar alma süreçlerindeki sınırlı ağırlığı ve veto sisteminin büyük güç rekabeti karşısında kurumu kilitlemesi, bu yapısal krizin başlıca göstergeleri arasında yer alıyor. Guterres'in Afrika'nın daimi temsil edilmemesini savunulamaz olarak nitelemesi de reform tartışmalarının güncelliğini güçlendiriyor.

Değerlendirmede, BM'nin yalnızca liberal bir proje olarak okunamayacağı da belirtiliyor. İnsan hakları ve evrensel normlar örgütün bir yönünü tanımlarken, devlet merkezli kuruluş mantığı ve Güvenlik Konseyinin beş daimi üyeye verdiği özel yetkiler, realist güç siyasetine dayanan ikinci bir damarı oluşturuyor.

Küresel siyaset dengeleri ve reform arayışı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın dile getirdiği "Dünya beşten büyüktür" yaklaşımı, yalnızca Konseye yeni üyeler eklenmesi çağrısı olarak değil, büyük güçlerin ağırlığını sınırlayacak daha dengeli bir kurumsal mekanizma arayışı olarak öne çıkıyor. Küresel Güney'in daha fazla temsil edilmesi, bu çerçevede dengeleyici bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Metin, BM krizinin önemli nedenlerinden birini de örgütün kuruluşunda belirleyici rol oynayan U.S.'nin bugün çok taraflı kurumlara daha eleştirel yaklaşımında görüyor. U.S. Başkanı Donald Trump'ın Genel Kurul konuşmasında BM bürokrasisini ve Uluslararası Ceza Mahkemesini sert şekilde eleştirmesi, egemenlikçi siyaset ile uluslararası kurumsalcılık arasındaki gerilimi görünür hale getiriyor.

Buna karşın bölgeselcilik ve konu bazlı sınırlı işbirliği modellerinin BM'nin yerini alamayacağı savunuluyor. Enerji, finans, göç, teknoloji, iklim ve savaşların birbirine bağlandığı mevcut ortamda, daha az bürokratik fakat daha etkili bir çok taraflılık ihtiyacı öne çıkıyor.

Bu çerçevede Antonio Guterres'in görev süresinin 31 Aralık 2026'da sona erecek olması, yeni genel sekreterin siyasi ve diplomatik profilini daha önemli hale getiriyor. Değerlendirme, BM'nin geleceğinin krizleri tamamen ortadan kaldırmaktan çok, büyük güçleri aynı masa etrafında tutabilen ve en kötü senaryoları önleyebilen uygulanabilir bir kurumsal kapasite geliştirmesine bağlı olduğunu ortaya koyuyor.

Daha önceki haberimizde BM 81. Genel Kurulu’nda Türkiye’nin, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Ankara’ya yönelik ifadelerine yanıt hakkını kullanarak suçlamaları reddettiğini aktarmıştık. Açıklamada Gazze’deki tabloya dikkat çekilirken, 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devleti ve iki devletli çözüme destek vurgulanmıştı. Bu çerçeve, yeni değerlendirmedeki Genel Kurul gündemi ve BM’nin temsil/işleyiş krizine ilişkin reform arayışlarıyla doğrudan kesişiyor.

Bu materyal üçüncü taraf görüşlerini içerebilir, bu web sayfasındaki hiçbir veri ve bilgi Feragatnamemize göre yatırım tavsiyesi teşkil etmez. Katı Editoryal Dürüstlük ilkelerine bağlı kalmamıza rağmen, bu gönderi ortaklarımızın ürünlerine referanslar içerebilir.

Bu makaleyi beğendiniz mi?