Türkiye'de yapay zeka ajanlarının hukuki sorumluluk çerçevesi yeniden tartışılıyor

Türkiye'de yapay zeka ajanlarının hukuki sorumluluk çerçevesi yeniden tartışılıyor
Yapay zekada yasal zorluk

Siber güvenlik ve veri analizi gibi alanlarda bağımsız işlem yapabilen yapay zeka ajanlarının yaygınlaşması, geliştirici, hizmet sağlayıcı ve kullanıcı kuruluşlar arasındaki sorumluluk sınırlarını daha kritik hale getiriyor. PHP programlama dilinde tespit edilen iki kritik güvenlik açığı da, bu sistemlerin yetki aşımı durumunda hukuken nasıl değerlendirileceğine ilişkin tartışmaları hızlandırıyor.

Öne Çıkanlar

  • PHP güvenlik açıklarını yapay zeka aracılığıyla tespit etmenin hukuka aykırılığı, erişim izni ve kast unsurlarına göre değişiklik gösteriyor.
  • Türkiye'de mevcut 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu gibi mevzuat, yapay zeka ajanlarının bağımsız işlem sorumluluğunu tanımlamada yetersiz kalıyor ve yeni düzenleme ihtiyacı ortaya çıkıyor.
  • Yapay zeka ajanlarının denetlenebilirliğinin sağlanması ve güvenlik açıklarının bildirimine yönelik merkezî mekanizma oluşturulması, Türkiye'nin uluslararası regülasyon kapasitesini güçlendirebilir.

PHP güvenlik açıkları tartışmayı büyütüyor

Anadolu Ajansı'na dayandıran Anadolu Ajansı'na konuşan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Samet Tatar, yapay zeka ajanlarının güvenlik açıklarını tespit etmesiyle bu açıkların kötüye kullanılması arasındaki hukuki ayrımın giderek daha önemli hale geldiğini belirtiyor. Tatar'a göre, güvenlik açıklarının yapay zeka yardımıyla bulunması tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmiyor, ancak araştırma faaliyetinin yetkisiz erişim boyutuna ulaşması farklı hukuki sonuçlar doğurabiliyor.

Tatar, yapay zeka ajanlarının geleneksel yazılımlardan farklı olarak verilen görev çerçevesinde bağımsız işlem yapabildiğini, buna karşın tek başına hukuki kişilik taşımadığını söylüyor. Bu nedenle olası bir yetki aşımında sorumluluğun geliştirici, sistemi sağlayan şirket, kullanıcı kuruluş veya ajana yetki veren kişi arasında hangi koşullarda paylaşılacağının somut olaya göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Avrupa Birliği Siber Güvenlik Ajansı, Avrupa Komisyonu, Europol ve CERT-EU'nun ortak açıklamasıyla gündeme gelen PHP açıkları, yapay zeka destekli siber güvenlik araştırmalarının hangi şartlarda hukuka uygun sayılacağı sorusunu da öne çıkarıyor. Tatar, ceza hukuku bakımından kast veya taksir, özel hukuk bakımından ise yükümlülük ihlali ile zarar arasındaki nedensellik bağının ayrıca incelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Mevcut mevzuat ve düzenleme ihtiyacı

Tatar, Türkiye'de 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin hükümlerinin önemli bir hukuki altyapı sunduğunu, ancak bu çerçevenin yapay zeka ajanlarının bağımsız işlemlerinin sonuçlarını belirlemede yeterli kalmadığını ifade ediyor. Uluslararası literatürde "rogue agents" olarak anılan kontrolden çıkan yapay zeka ajanları, mevcut hukuk sistemlerinin insan komutlarıyla çalışan geleneksel yazılımlar temelinde kurulmuş olması nedeniyle yeni bir risk alanı oluşturuyor.

Tatar'a göre öncelikli ihtiyaçlar arasında, yapay zeka ajanlarının siber güvenlikte hangi işleri bağımsız yürütebileceğinin ve hangi durumlarda insan onayının zorunlu olacağının netleştirilmesi yer alıyor. Buna ek olarak, güvenlik açıklarının ilgili kuruluşlara güvenli ve zamanında aktarılmasını sağlayacak tek merkezli bir bildirim mekanizmasının kurulması da gerekli görülüyor.

Yapay zeka ajanlarının işlemlerinin her zaman denetlenebilir olması gerektiğini belirten Tatar, Türkiye'nin dijital kamu hizmetleri, e-devlet uygulamaları, veri koruma mevzuatı ve siber güvenlik deneyiminin bölgesel ölçekte düzenleme geliştirme kapasitesi sağlayabileceğini söylüyor. Bu birikimin Avrupa, Orta Asya, Türk Devletleri Teşkilatı ve Orta Doğu ile paylaşılması, Türkiye'nin uluslararası yapay zeka yönetişiminde daha güçlü bir rol üstlenmesine katkı sağlayabiliyor.

Türkiye’nin AB finansmanlı IPA programları ile Ufuk Avrupa ve Dijital Avrupa Programları kapsamında dijital dönüşüm ve yeşil dönüşüm odaklı projelerde sağladığı fonlar ve kazanımların öne çıktığını daha önce Traders Union’da aktarmıştık. Yazımızda, bu kaynakların sanayide dijitalleşme, AR-GE altyapısı ve hesaplama kapasitesi gibi alanlarda yarattığı etkiyi ve 2028-2034 bütçe dönemine giderken Türkiye-AB gündeminin teknoloji ve stratejik yatırımlar başlığında derinleştiğini vurgulamıştık.

Bu materyal üçüncü taraf görüşlerini içerebilir, bu web sayfasındaki hiçbir veri ve bilgi Feragatnamemize göre yatırım tavsiyesi teşkil etmez. Katı Editoryal Dürüstlük ilkelerine bağlı kalmamıza rağmen, bu gönderi ortaklarımızın ürünlerine referanslar içerebilir.