Διαμαρτυρίες, κυρώσεις και απειλή εισβολής: Τι συμβαίνει στο Ιράν και τι σχέση έχουν τα κρυπτονομίσματα με όλα αυτά

Το Ιράν σαρώθηκε από μαζικές διαδηλώσεις που προκλήθηκαν από μια βαθιά οικονομική κρίση. Η κατάσταση έχει κλιμακωθεί σε σημείο που ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε ανοιχτά για το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης. Υπάρχει όμως ένας άλλος παράγοντας σε αυτή την ιστορία που έχει αποδειχθεί σημαντικός τόσο για τους κυβερνώντες όσο και για τους απλούς ανθρώπους: τα κρυπτονομίσματα.

Τι συμβαίνει στο Ιράν

Το Ιράν βιώνει μια από τις πιο σοβαρές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Οι διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου του 2025 μετατράπηκαν γρήγορα σε ένα πανεθνικό κίνημα, που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της Τεχεράνης και δεκάδων άλλων πόλεων, παρά τη σκληρή πίεση των δυνάμεων ασφαλείας, τις διακοπές του διαδικτύου και τις διακοπές στις κινητές επικοινωνίες.

Loading...

Το tweet διαγράφηκε από τον συγγραφέα.

Αλλά αποθηκεύσαμε τα πάντα 🙂.

Η αντίδραση των αρχών ήταν εξαιρετικά βίαιη. Σύμφωνα με ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο αριθμός των νεκρών έχει ήδη φτάσει τις εκατοντάδες, ενώ χιλιάδες άνθρωποι έχουν συλληφθεί. Το καθεστώς του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο με τη βία και τις συσκότιση πληροφοριών, αλλά οι διαμαρτυρίες δεν έχουν υποχωρήσει και συνεχίζουν να εξαπλώνονται. Η κλίμακα των ταραχών συγκρίνεται ήδη με τις μεγαλύτερες αναταραχές από την επανάσταση του 1979.

Η κλιμάκωση έχει ξεπεράσει τα σύνορα του Ιράν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει δημοσίως ότι εξετάζει "πολύ σκληρές επιλογές", συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επέμβασης, εάν οι ιρανικές αρχές συνεχίσουν να χρησιμοποιούν θανατηφόρα βία εναντίον αμάχων. Η Ουάσινγκτον συζητά επίσης επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο, νέες κυρώσεις και τρόπους για να βοηθήσει τους διαδηλωτές να παρακάμψουν τη λογοκρισία, μεταξύ άλλων μέσω δορυφορικών επικοινωνιών.

Γιατί ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις

Οι διαδηλώσεις στο Ιράν δεν ξεκίνησαν για την πολιτική, αλλά για τα χρήματα. Κατά το τελευταίο έτος, το ιρανικό ριάλ έχει υποτιμηθεί απότομα, ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί και οι τιμές των τροφίμων, των καυσίμων και των φαρμάκων έχουν αυξηθεί πολλαπλάσια. Για πολλές οικογένειες, αυτό έγινε το σημείο ρήξης, μετατρέποντας την καθημερινή ζωή σε αγώνα επιβίωσης.

Loading...

Το tweet διαγράφηκε από τον συγγραφέα.

Αλλά αποθηκεύσαμε τα πάντα 🙂.

Η οικονομική κρίση επιδεινώθηκε από τις κυρώσεις που επιβαρύνουν τη χώρα εδώ και χρόνια. Έχουν περιορίσει τις εξαγωγές πετρελαίου, την πρόσβαση σε συνάλλαγμα και τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος. Ως αποτέλεσμα, το κράτος ξεμένει από κεφάλαια, οι επιχειρήσεις κλείνουν, η ανεργία αυξάνεται και τα πραγματικά εισοδήματα συνεχίζουν να μειώνονται. Ταυτόχρονα, οι αρχές δεν έχουν προσφέρει κανένα σαφές σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Η κοινωνική ένταση συσσωρευόταν εδώ και χρόνια, αλλά η τρέχουσα οικονομική κατάρρευση έγινε το έναυσμα. Οι άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους όχι μόνο λόγω της αύξησης των τιμών, αλλά και λόγω της αίσθησης της απόλυτης απελπισίας. Η σκληρή αντίδραση των δυνάμεων ασφαλείας τροφοδότησε τις διαδηλώσεις, μετατρέποντας την οικονομική απογοήτευση σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το καθεστώς.

Κρυπτονομίσματα και προσπάθειες παράκαμψης των κυρώσεων

Θα ήταν λάθος να πούμε ότι οι αρχές του Ιράν δεν έκαναν τίποτα για να αποτρέψουν αυτό το αποτέλεσμα. Κάτω από τις κυρώσεις και τη διεθνή απομόνωση, αναζητούσαν εδώ και καιρό τρόπους για να παρακάμψουν τους περιορισμούς, και τα κρυπτονομίσματα έγιναν ένα από αυτά τα εργαλεία. Οι οντότητες που συνδέονται με το κράτος, συμπεριλαμβανομένου του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, χρησιμοποίησαν ανταλλακτήρια κρυπτογράφησης και stablecoins για να πραγματοποιούν διασυνοριακές πληρωμές, να πληρώνουν για προμήθειες και να μεταφέρουν κεφάλαια εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια φέρεται να πέρασαν μέσα από τέτοια συστήματα σε διάστημα αρκετών ετών.

Loading...

Το tweet διαγράφηκε από τον συγγραφέα.

Αλλά αποθηκεύσαμε τα πάντα 🙂.

Ωστόσο, οι πράξεις αυτές δεν έλυσαν τα βασικά προβλήματα. Τα κρυπτονομίσματα βοήθησαν στη χρηματοδότηση συγκεκριμένων συναλλαγών και στη διατήρηση του σκιώδους εξωτερικού εμπορίου, αλλά δεν μπορούσαν να αντικαταστήσουν την πλήρη πρόσβαση στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η οικονομία του Ιράν παρέμεινε αποκομμένη από τις επενδύσεις, τις εξαγωγές και τις σταθερές εισροές ξένου συναλλάγματος, ενώ τα οφέλη των συστημάτων που βασίζονται στα κρυπτονομίσματα συγκεντρώθηκαν στα χέρια ενός στενού κύκλου που βρίσκεται κοντά στις αρχές.

Ως αποτέλεσμα, οι προσπάθειες παράκαμψης των κυρώσεων με τη χρήση κρυπτονομισμάτων απέτυχαν να δημιουργήσουν συστημικό αποτέλεσμα. Δεν σταμάτησαν την κατάρρευση του ριάλ, δεν περιόρισαν τον πληθωρισμό και δεν έκαναν τίποτα για να βελτιώσουν τη ζωή των περισσότερων Ιρανών.

Ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και απλοί Ιρανοί

Αν τα κρυπτονομίσματα έγιναν εργαλείο αποφυγής κυρώσεων για τις αρχές, για τους απλούς Ιρανούς μετατράπηκαν σε μέσο επιβίωσης. Καθώς το εθνικό νόμισμα έχανε την αξία του, οι άνθρωποι έψαχναν τρόπους να διατηρήσουν τις αποταμιεύσεις τους. Τα αμερικανικά δολάρια και τα ευρώ ήταν σε μεγάλο βαθμό απρόσιτα και το τραπεζικό σύστημα αναξιόπιστο, οπότε μέρος του πληθυσμού άρχισε να χρησιμοποιεί ενεργά το bitcoin και τα stablecoins, κυρίως το USDT.

Τα κρυπτονομίσματα έχουν σημασία όχι μόνο ως χρήμα, αλλά και ως υποδομή για μεταφορές και συνδεσιμότητα. Οι Ιρανοί τα χρησιμοποιούν για να λαμβάνουν υποστήριξη από συγγενείς στο εξωτερικό, να πληρώνουν για υπηρεσίες και να παρακάμπτουν τους νομισματικούς ελέγχους. Κατά τη διάρκεια των μαζικών διακοπών του διαδικτύου και των διαταραχών του δικτύου κινητής τηλεφωνίας, αυτό κατέστη κρίσιμο: τα παραδοσιακά τραπεζικά κανάλια απλά σταματούν να λειτουργούν σε τέτοιες στιγμές.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ενδιαφέρον αυξήθηκε ραγδαία για το BitChat, έναν κρυπτογραφημένο αγγελιοφόρο που λειτουργεί χωρίς διαδίκτυο και βασίζεται σε συνδέσεις Bluetooth μεταξύ συσκευών. Η εφαρμογή επιτρέπει την άμεση μετάδοση μηνυμάτων ακόμη και κατά τη διάρκεια πλήρους διακοπής ρεύματος και έχει ήδη χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων σε άλλες χώρες. Μαζί με τα κρυπτονομίσματα και το δορυφορικό διαδίκτυο Starlink του Elon Musk, τα εργαλεία αυτά έχουν γίνει ένας τρόπος για τους Ιρανούς να διατηρήσουν την επικοινωνία, τον συντονισμό και τουλάχιστον κάποιο βαθμό οικονομικής ελευθερίας κάτω από τη σκληρή λογοκρισία.

Μαθήματα από την κρίση του Ιράν

Στο Ιράν, τα κρυπτονομίσματα έχουν γίνει εργαλεία για διαφορετικές πλευρές, αλλά καμία από αυτές δεν βρήκε ένα "μαγικό κουμπί". Για τις αρχές, τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία βοήθησαν στην παράκαμψη των κυρώσεων, αλλά δεν σταμάτησαν την κατάρρευση του ριάλ ή την άνοδο των τιμών. Τα συστήματα αυτά λειτούργησαν με περιορισμένο τρόπο και προς το συμφέρον μιας μικρής ομάδας, ενώ η οικονομική κρίση και η οργή της κοινής γνώμης απλώς βάθαιναν.

Για τους απλούς Ιρανούς, τα κρυπτονομίσματα αποδείχθηκαν πρακτικά: ένας τρόπος να αποθηκεύουν αξία σε USDT ή bitcoin, να λαμβάνουν διασυνοριακές μεταφορές και να πληρώνουν για υπηρεσίες όταν τα τραπεζικά κανάλια αποτυγχάνουν. Και όταν οι αρχές κλείνουν το διαδίκτυο, εργαλεία όπως το BitChat κινούνται στο προσκήνιο. Αλλά ακόμη και με όλη τη χρησιμότητά τους, τα κρυπτονομίσματα και τέτοιες τεχνολογίες δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος. Μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να επιβιώσουν από το χάος, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις πολιτικές και οικονομικές αλλαγές που οδήγησαν τους ανθρώπους στους δρόμους.