Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει στρατηγικές στήριξης για νησιά και παράκτιες περιοχές της ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει δύο νέες στρατηγικές για μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση στις νησιωτικές και παράκτιες περιοχές της ΕΕ. Το πλαίσιο αφορά περισσότερους από 17 εκατομμύρια κατοίκους σε πάνω από 4.000 νησιά και 95 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν κατά μήκος περίπου 70.000 χιλιομέτρων ακτογραμμής σε 22 κράτη-μέλη.
Κορυφαία σημεία
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στρατηγικές στήριξης για νησιά και παράκτιες περιοχές χωρίς νέο ταμείο, αλλά με αξιοποίηση υφιστάμενων ευρωπαϊκών πόρων.
- Στο τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά μέσω των προγραμμάτων συνοχής της ΕΕ.
- Το κόστος μεταφορών σε νησιά είναι έως και 300% υψηλότερο από την ηπειρωτική Ευρώπη και οι τιμές κατοικιών φτάνουν 75%–130% υψηλότερα, εντείνοντας κοινωνικοοικονομικές πιέσεις.
Άξονες πολιτικής και χρηματοδοτικό πλαίσιο
Όπως αναφέρει η Ναυτεμπορική, οι νέες παρεμβάσεις επιχειρούν να αντιμετωπίσουν κοινές αλλά και διαφορετικές πιέσεις, όπως η γεωγραφική απομόνωση, το αυξημένο μεταφορικό κόστος, η κλιματική αλλαγή, η πίεση από τον τουρισμό, η δημογραφική γήρανση και η περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.Η στρατηγική για τα νησιά ενσωματώνει τις ανάγκες τους στο σύνολο των ευρωπαϊκών πολιτικών και εστιάζει σε τέσσερις βασικούς πυλώνες, την οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία, την ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα, την κοινωνική συνοχή και δημογραφική σταθερότητα, καθώς και την ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Παράλληλα, δίνει βάρος στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στη βελτίωση της συνδεσιμότητας και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων έναντι των ηπειρωτικών περιοχών.
Η αντίστοιχη στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες εστιάζει στη βιώσιμη γαλάζια οικονομία, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση και στη δημιουργία πιο συμπεριληπτικών τοπικών κοινωνιών. Στο επίκεντρο βρίσκονται νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, όπως η θαλάσσια βιοοικονομία, η υπεράκτια ενέργεια και ο βιώσιμος τουρισμός.
Παρά το ευρύ πολιτικό πλαίσιο, οι στρατηγικές δεν συνοδεύονται από νέο ξεχωριστό ταμείο. Η εφαρμογή τους βασίζεται σε υφιστάμενους ευρωπαϊκούς πόρους, όπως το Ταμείο Συνοχής, καθώς και σε εθνικά και περιφερειακά προγράμματα και εργαλεία που συνδέονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής για θέματα Συνοχής Ραφαέλε Φίτο δηλώνει ότι στο τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά μέσω των προγραμμάτων συνοχής της ΕΕ. Όπως διευκρινίζει, δεν πρόκειται για αυτόνομο ταμείο, ενώ για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν προσδιορίζονται ακόμη συγκεκριμένα ποσά, αν και ευρύτερο χρηματοδοτικό μέγεθος περίπου 218 δισ. ευρώ για λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες καλύπτει και μεγάλο μέρος των νησιών της Ευρώπης.
Η Επιτροπή καλεί επίσης τα κράτη-μέλη να ενσωματώσουν στοχευμένα μέτρα για νησιά και παράκτιες περιοχές στους εθνικούς σχεδιασμούς τους, ενώ αναμένεται ενισχυμένος ρόλος για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα τεχνικά εργαλεία στήριξης επενδύσεων σε υποδομές, ενέργεια και κλιματική ανθεκτικότητα.
Ανισότητες, κοινωνικές πιέσεις και επιπτώσεις στη γαλάζια οικονομία
Οι νησιωτικές και παράκτιες περιοχές της ΕΕ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν έντονες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις. Σε πολλές περιπτώσεις καταγράφονται έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης, περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και υψηλή εποχικότητα στην οικονομική δραστηριότητα, παράγοντες που ενισχύουν τη φυγή νέων προς μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό.Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, οι νησιωτικές περιοχές εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις. Σε νησιωτικά κράτη-μέλη όπως η Ιρλανδία και η Μάλτα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ διαμορφώνεται στο 221% και 112% του ευρωπαϊκού μέσου όρου αντίστοιχα, ενώ στην Κύπρο κινείται περίπου στο 98%; στα περισσότερα άλλα νησιά φτάνει μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ. Αντίστοιχα, τα ποσοστά απασχόλησης φτάνουν το 78% στην Κύπρο, το 80% στην Ιρλανδία και το 83% στη Μάλτα, έναντι 75% στην ΕΕ, ενώ στα υπόλοιπα νησιά περιορίζονται στο 59%.
Η Επιτροπή επισημαίνει και το λεγόμενο «κόστος νησιωτικότητας», το οποίο συνδέεται με πρόσθετα οικονομικά, κοινωνικά και δημοσιονομικά βάρη. Το κόστος μεταφορών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι πάνω από 300% υψηλότερο από την ηπειρωτική Ευρώπη, οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο 30% έως 50% υψηλότερες, ενώ οι τιμές κατοικιών σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους φτάνουν έως και 75% με 130% υψηλότερα επίπεδα.
Ο επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών Κώστας Κάδης αναφέρει ότι η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ανταγωνιστικότητα, τη συνδεσιμότητα και το κόστος ζωής των νησιωτικών κοινωνιών στις επικείμενες αναθεωρήσεις του ETS, του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και του FuelEU Maritime. Όπως σημειώνει, η ισχύουσα νομοθεσία ήδη επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ζητούν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα νησιά, χωρίς όμως να έχουν ακόμη ληφθεί οριστικές αποφάσεις.
Στις παράκτιες περιοχές, όπου ζουν 95 εκατομμύρια άνθρωποι, η στρατηγική συνδέει πιο στενά την οικονομική δραστηριότητα με τη θάλασσα και την ανάγκη προσαρμογής στην κλιματική κρίση. Η Επιτροπή επιδιώκει να μετατρέψει αυτές τις πιέσεις σε επενδυτικές και αναπτυξιακές ευκαιρίες μέσω της ενίσχυσης της γαλάζιας οικονομίας, των υποδομών ανθεκτικότητας και της προστασίας της θαλάσσιας κληρονομιάς.
Σε προηγούμενο άρθρο μας για την άνοδο των τιμών διαμερισμάτων στην Ελλάδα, καταγράψαμε ότι το α’ τρίμηνο του 2026 οι τιμές συνέχισαν να αυξάνονται σε ετήσια βάση τόσο σε νέα όσο και σε παλαιά ακίνητα. Επισημάναμε επίσης τις περιφερειακές διαφοροποιήσεις (Αθήνα, Θεσσαλονίκη και λοιπές περιοχές) και πώς η ανοδική πορεία των τιμών συνδέεται με ευρύτερες τάσεις στη στεγαστική πίστη και τη χρηματοδότηση.
Τελευταίες Europe Ειδήσεις
- Forex
- Crypto