Europese bedrijven verschuiven AI-gebruik naar open Chinese modellen om kosten en datacontrole

Europese bedrijven verschuiven AI-gebruik naar open Chinese modellen om kosten en datacontrole
AI-verschuiving naar China

Bedrijven in Europa kijken steeds nadrukkelijker naar open AI-modellen uit China als alternatief voor duurdere gesloten systemen van grote U.S. technologiebedrijven. Die belangstelling hangt samen met lagere gebruikskosten en de mogelijkheid om gevoelige gegevens op eigen of Europese servers te verwerken.

Hoogtepunten

  • Het aandeel van open AI-modellen, vooral van Chinese aanbieders zoals Alibaba en DeepSeek, steeg volgens OpenRouter het afgelopen jaar van 30 naar circa 70 procent van het totale AI-gebruik.
  • Europese bedrijven stappen over op open AI-modellen vanwege lagere kosten en strengere datacontrole, zoals het lokaal draaien van Alibaba's Qwen voor juridische toepassingen bij Driven Lawyers.
  • De Chinese overheid overweegt nieuwe beperkingen voor AI-export, waardoor toekomstige open modellen mogelijk alleen met vergunning of niet meer buiten China beschikbaar komen, met onzekerheid voor internationale gebruikers.

Groeiende vraag naar open modellen

Zoals NOS meldt, winnen open AI-modellen terrein bij bedrijven en organisaties die AI willen inzetten zonder de hogere abonnementen en gebruikskosten van gesloten modellen van partijen als OpenAI, Anthropic en Google.

Omdat deze modellen vrij te downloaden zijn, kunnen gebruikers zelf bepalen op welke servers zij draaien. Dat biedt meer operationele controle dan bij gesloten modellen, waarbij verwerking plaatsvindt op infrastructuur van de aanbieder zelf. Vooral Chinese bedrijven als Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai brengen populaire open modellen uit, terwijl ook U.S. bedrijf Meta open modellen aanbiedt.

Volgens Philip Gast, medeoprichter van AI-netwerk The Stack, is de interesse vanuit bedrijven groot omdat voor veel toepassingen geen zwaar en duur model nodig is. Open modellen vereisen voor de grootste versies nog altijd forse rekenkracht, maar kunnen via gespecialiseerde aanbieders alsnog goedkoper worden ingezet.

OpenRouter, een grote internationale aanbieder van verschillende AI-modellen, laat in gebruikerscijfers zien dat het gebruik van open modellen sterk toeneemt. Eind vorig jaar kwam ongeveer 30 procent van het AI-gebruik uit open modellen en 70 procent uit gesloten systemen zoals Claude, GPT en Gemini, terwijl dat beeld de afgelopen tijd is omgekeerd naar circa 70 procent open modellen, vooral van Chinese aanbieders.

Datacontrole en reguleringsrisico

Voor sectoren die met gevoelige informatie werken, speelt naast prijs vooral gegevenscontrole een grote rol. Advocatenkantoor Driven Lawyers in Amsterdam gebruikt volgens oprichter Arvid van Oorschot een kleinere versie van Alibaba's Qwen op servers in Duitsland om onder meer juridische contracten samen te vatten, juist omdat het kantoor dossiers niet naar servers in de U.S. of China wil sturen.

Die mogelijkheid om modellen lokaal of binnen Europa te draaien is ook relevant voor sectoren als gezondheidszorg en defensie, waar data-opslag en verwerking binnen de regio belangrijk of noodzakelijk kunnen zijn. Volgens Gast vormen open modellen daardoor een serieuze concurrent voor grote U.S. AI-bedrijven, omdat ondernemingen zich afvragen waarom zij voor bepaalde taken een duurder gesloten model zouden blijven gebruiken.

Tegelijk ontstaat een nieuw risico vanuit China zelf. De Chinese overheid is van plan beperkingen op te leggen aan AI-technologie, waardoor open modellen in de toekomst mogelijk alleen met een vergunning openbaar mogen worden gemaakt, of zelfs niet meer buiten China beschikbaar zijn. Volgens het huidige plan zouden modellen die al publiek zijn, zoals die van DeepSeek en Z.ai, buiten die vergunningsplicht vallen.

China-correspondent Gabi Verberg zegt dat Peking met de beperkingen waardevolle kennis meer in eigen land wil houden en wil voorkomen dat concurrenten in de U.S. daarvan profiteren. Zij wijst erop dat de onzekerheid groot is over de vraag of leidende Chinese AI-bedrijven hun beste nieuwe open modellen internationaal kunnen blijven delen, wat gevolgen kan hebben voor Europese en U.S. bedrijven die daarop steunen.

In onze eerdere berichtgeving over de ACM-handreiking voor het vergroten van digitale autonomie legden we uit hoe organisaties binnen bestaande Nederlandse en Europese regels meer ruimte hebben om minder afhankelijk te worden van één IT- of cloudaanbieder. Daarbij benadrukten we dat onder meer de Data Act en Digital Markets Act dataportabiliteit en interoperabiliteit versterken, waardoor overstappen en samenwerken rond open standaarden makkelijker wordt.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.