Van telegraaf tot AI: zo veranderden tradingtools in 400 jaar

​Vier eeuwen geleden leerden traders over markten via gesprekken met handelaren, brieven en gedrukte prijslijsten. Tegenwoordig kan hun werkplek meerdere terminals, algoritmen en AI omvatten. De tijd die nodig is om informatie te ontvangen, is gekrompen van dagen tot microseconden — maar is het basisprincipe van trading werkelijk veranderd?

De eerste aandelenmarkten ontstonden lang vóór computers en zelfs de telegraaf. De Amsterdamse effectenbeurs voert haar geschiedenis terug tot 1602, toen aandelen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie werden verhandeld.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

Destijds was informatie de schaarsste hulpbron. Een trader moest eerder dan iedereen horen over de aankomst van een schip, een oorlog, een oogst of een verandering in handelsroutes, en op die informatie handelen voordat die algemeen bekend werd.

Vier eeuwen later blijft de uitdaging hetzelfde. Alleen de tools die het traject van een gebeurtenis naar een trade verkorten, zijn veranderd.

Van koffiehuizen naar tradingterminals

In de 17e en 18e eeuw vervulden netwerken van persoonlijke contacten deels de rol van de huidige tradingterminals. Deals werden niet alleen op beurzen gesloten: marktdeelnemers ontmoetten elkaar in koffiehuizen, wisselden nieuws uit, bespraken prijzen en vonden tegenpartijen.

Een van de vroegste gedetailleerde beschrijvingen van zo'n markt verscheen in Confusión de Confusiones, gepubliceerd door Joseph de la Vega in 1688. Het boek behandelde aandelen, opties, speculatie en beleggersgedrag tijdens sterke marktbewegingen — onderwerpen die traders vandaag nog steeds bekend voorkomen.

Er was geen voortdurende stroom van marktkoersen. Prijzen werden verspreid via notities van traders, brieven en later kranten, waardoor er uren of zelfs dagen konden verstrijken tussen een marktbeweging en het moment waarop de informatie een andere stad bereikte.

In de 19e eeuw begon de telegraaf dit probleem op te lossen. Het verhaal van Reuters is bijzonder illustratief: Paul Julius Reuter gebruikte postduiven om financiële data te versturen tussen Aken en Brussel, waar een onderbreking in de telegraaflijn was. De duiven overbrugden die afstand sneller dan conventioneel vervoer, waardoor Reuter marktkoersen eerder dan concurrenten kon leveren.

Toen de steden eenmaal via de telegraaf waren verbonden, waren de duiven niet langer nodig, maar de race om snelheid nam alleen maar toe. In 1867 ontwikkelde Edward Calahan de tickertape, die koersen via draden verstuurde en op papieren stroken afdrukte. Thomas Edison verbeterde het systeem later, waardoor identieke data gelijktijdig aan meerdere abonnees konden worden geleverd.

Voor het eerst begon de markt zich uit te strekken buiten het beursgebouw zelf: brokers hoefden niet langer op een boodschapper te wachten om de laatste prijs te vernemen. Aan het begin van de 20e eeuw werd de tickertape aangevuld met de telefoon, waardoor orders en informatie vanaf de handelsvloer sneller konden worden doorgegeven.

Markten verhuizen naar schermen

In de 20e eeuw maakte papier geleidelijk plaats voor elektronische systemen. In 1971 ontstond Nasdaq als markt zonder traditionele handelsvloer, waarbij marketmakerkoersen via computers werden verspreid.

In de jaren 1970 begon Reuters elektronische diensten voor marktdata te ontwikkelen, terwijl Merrill Lynch in 1982 de eerste Bloomberg-terminals ontving. In plaats van afhankelijk te zijn van kranten, tickertapes en afzonderlijke telefoongesprekken, kregen traders geleidelijk één werkstation met koersen, nieuws, grafieken en berekeningen.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

De volgende verschuiving veranderde niet alleen de toegang tot informatie, maar ook het handelsproces zelf. In 1992 lanceerde CME Globex, terwijl online brokers particuliere beleggers in staat stelden markten te bekijken en orders vanaf hun pc in te dienen zonder contact op te nemen met een broker.

Tegelijkertijd werden elektronische orderboeken en geautomatiseerde systemen voor orderrouting ontwikkeld. Computers waren niet langer alleen schermen: ze konden een handelsplatform kiezen, grote orders opsplitsen in kleinere en deze volgens vooraf bepaalde regels uitvoeren.

Computers beginnen zelfstandig te traden

De volgende stap was algoritmische handel. Programma's leerden sneller dan mensen te reageren op veranderingen in prijzen, volumes en spreads, gevolgd door de opkomst van HFT-firma's, waar concurrentievoordelen niet in minuten of seconden maar in milliseconden en microseconden werden gemeten.

Beurzen pasten zich aan deze race aan. Professionele marktdeelnemers begonnen servers in dezelfde datacenters als de beursinfrastructuur te plaatsen om de latentie bij het verzenden van orders te verlagen.

Het verschil met de 19e eeuw lijkt enorm, maar het principe is hetzelfde. Destijds kon een voordeel voortkomen uit een postduif of een snellere telegraafverbinding. Tegenwoordig kan het komen van een server die dichter bij het orderuitvoeringssysteem van een beurs staat.

In de jaren 2020 breidde ook het beschikbare datavolume zich uit. Naast prijs en volume kregen traders toegang tot sociale media, alternatieve databronnen en, in crypto, onchain-analyse. Openbare blockchains maken het mogelijk om transfers tussen adressen, de activiteit van grote houders en stromen naar exchanges bijna in realtime te volgen.

Platforms zoals Nansen en Dune hebben deze informatie omgezet in een aparte categorie tradingtools. Gebruikers kunnen grote wallets monitoren, eigen dashboards bouwen en transactiemeldingen ontvangen kort nadat activiteit onchain verschijnt.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

De nieuwste laag in deze evolutie is AI. Deze tools helpen al bij het verwerken van nieuwsstromen, het herkennen van patronen in grote datasets en het leveren van marktanalyse via vragen in natuurlijke taal.

Informatievoordeel gemeten in microseconden

Elke nieuwe technologie gaf aanvankelijk een voordeel aan een beperkte groep marktdeelnemers. De telegraaf, tickertape, Bloomberg-terminals, elektronische beurzen en algoritmen evolueerden geleidelijk van concurrentievoordelen tot standaardmarktinfrastructuur.

Hetzelfde proces vindt nu plaats met onchain-analyse en AI. Tools die tot voor kort grotendeels alleen beschikbaar waren voor professionals, worden geleidelijk onderdeel van reguliere tradingapps.

Daardoor is de fundamentele schaarste van de markt in 400 jaar nauwelijks veranderd. Traders moeten nog steeds eerder dan anderen informatie verkrijgen, die correct interpreteren en een trade uitvoeren voordat het voordeel verdwijnt.

Alleen de snelheid van het proces is veranderd. Waar die ooit werd gemeten aan de hand van de tijd die een brief of schip nodig had om aan te komen, werken sommige delen van de huidige markt op microseconde-schaal.