Nederlandse erfbelasting staat centraal door groeiende vermogensoverdracht

Nederlandse erfbelasting staat centraal door groeiende vermogensoverdracht
Erfbelasting in het nieuws

De verwachte overdracht van 973 miljard euro aan vermogen in Nederland zet de erfbelasting opnieuw nadrukkelijk op de politieke en maatschappelijke agenda. De discussie draait niet alleen om extra belastingopbrengsten, maar ook om de vraag hoe een grote erfenisgolf de vermogensongelijkheid tussen huishoudens kan vergroten.

Hoogtepunten

  • Het nettovermogen van Nederlanders groeide tussen 2013 en 2022 met ongeveer 10 miljard euro, wat leidde tot bijna 1 miljard euro extra opbrengst uit erfbelasting.
  • Kinderen van 75-plussers erven gemiddeld 18.000 euro bij huurwoningen en tot 463.000 euro bij koopwoningen, waardoor vermogensoverdracht ongelijkheid versterkt.
  • Het kabinet onderzoekt aanpassingen in de Successiewet om erf- en schenkbelasting te actualiseren, met mogelijke invoering per 1 januari 2028.

CPB-onderzoek en omvang van de erfenisgolf

Zoals NOS meldt op basis van onderzoek van het Centraal Planbureau, vindt meer dan de helft van de Nederlanders dat erfenissen zwaarder mogen worden belast. Aanleiding is de sterke toename van het vermogen dat de komende jaren naar een volgende generatie overgaat, gedreven door vergrijzing en fors gestegen huizenprijzen.

Sinds 2013 zijn de huizenprijzen in Nederland vrijwel verdubbeld, waardoor veel huishoudens een flinke overwaarde hebben opgebouwd. Tegelijk stijgt door de vergrijzing het aantal overlijdens, wat leidt tot grotere nalatenschappen. Tussen 2013 en 2022 groeit het nettovermogen van Nederlanders, vooral onder 65-plussers, met ongeveer 10 miljard euro, terwijl de opbrengst van de erfbelasting met bijna 1 miljard euro toeneemt.

De vermogensoverdracht komt niet gelijkmatig terecht bij alle huishoudens. Erfgenamen ontvangen een financiële meevaller zonder dat daar een directe prestatie tegenover staat, terwijl de hoogte van de erfenis sterk samenhangt met de vermogenspositie van de ouders en hun woonsituatie.

Gevolgen voor ongelijkheid en beleid

Cijfers die in economenblad ESB worden aangehaald laten zien dat kinderen van 75-plussers in een huurwoning gemiddeld 18.000 euro erven, terwijl dat bedrag oploopt tot 368.000 euro als de ouders een koopwoning hebben. Wanneer die kinderen zelf ook een koopwoning hebben, stijgt de gemiddelde erfenis zelfs naar 463.000 euro.

Volgens politiek filosoof Dick Timmer botst die concentratie van grote erfenissen met het idee van gelijke kansen en met de ambitie om welvaart eerlijk te verdelen. Onderzoekers in ESB concluderen daarom dat een hogere erfbelasting kan bijdragen aan het beperken van ongelijkheid, terwijl de heffing tegelijk een inkomstenbron blijft voor de schatkist en daarmee publieke voorzieningen zoals scholen, infrastructuur, onderwijs en zorg ondersteunt.

In Den Haag wordt inmiddels gekeken naar aanpassingen in de Successiewet uit 2010, als onderdeel van een bredere hervorming van het belastingstelsel. Het kabinet wil onder meer constructies rond ongelijke vermogensverdeling tussen partners aanpakken, erfgenamen meer tijd geven voor hun aangifte en forfaits in de schenk- en erfbelasting actualiseren. Als de planning wordt gehaald, moeten die wijzigingen op 1 januari 2028 ingaan.

In onze eerdere berichtgeving over de discussie rond de erfbelasting schreven we dat nieuw onderzoek laat zien dat een meerderheid van de Nederlanders hogere heffingen steunt, vooral op grote erfenissen. Daarbij wezen we erop dat het totaal aan nalatenschappen de afgelopen jaren is gegroeid en dat een relatief klein deel van de erfenissen het grootste deel van het overgedragen vermogen vertegenwoordigt.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.