Raad van State adviseert heroverweging woningbouwbesluit wegens uitvoerings- en financiële risico's

Raad van State adviseert heroverweging woningbouwbesluit wegens uitvoerings- en financiële risico's
Risico's woningbouwbesluit

De Nederlandse regering wil met nieuwe regels meer regie krijgen op de woningbouw en de beschikbaarheid van betaalbare woningen vergroten. Een nieuw advies van de Raad van State stelt echter dat de opzet van het ontwerpbesluit te complex is en daarmee de uitvoering en de bouwambitie van 100.000 woningen per jaar onder druk zet.

Hoogtepunten

  • De Raad van State adviseert het ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting te heroverwegen vanwege uitvoerings- en financiële risico's door complexe betaalbaarheidseisen.
  • Financiële haalbaarheid en overlegdruk tussen gemeenten kunnen de doelstelling van jaarlijks 100.000 extra woningen sterk onder druk zetten.
  • De voorgestelde versnelde beroepsprocedures kunnen de afhandelingssnelheid bij de bestuursrechter vertragen bij bredere toepassing op ruimtelijke projecten.

Kritiek op opzet van het woningbouwbesluit

Zoals gemeld door Raad van State, heeft de Afdeling advisering op 21 oktober 2026 advies vastgesteld over het ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting; dat advies is op 26 oktober 2026 gepubliceerd.

Het ontwerpbesluit werkt de Wet versterking regie volkshuisvesting uit, die op 1 juli 2026 in werking is getreden. De regering wil daarmee bereiken dat overheden meer sturing krijgen op de bouw van woningen. Onderdeel daarvan is de eis dat nieuwbouw in iedere woningbouwregio voor twee derde uit betaalbare woningen bestaat, waarvan 30% sociale huur.

De Afdeling advisering erkent het belang van het terugdringen van het woningtekort en noemt een actievere rol van de overheid begrijpelijk. Tegelijk stelt zij dat de gekozen uitwerking risico's oplevert voor de woningbouw zelf, omdat de betaalbaarheidseisen bestaan uit meerdere hoofdregels en uitzonderingen voor verschillende bestuurslagen op uiteenlopende momenten.

Druk op uitvoering, financiën en procedures

Volgens de Afdeling kan een uitzondering voor de ene gemeente betekenen dat andere gemeenten in dezelfde regio extra inspanningen moeten leveren, ook financieel. Dat vraagt veel overleg tussen gemeenten, provincies en het rijk, terwijl gemeenten ook in andere regionale verbanden over woningzoekenden en huisvesting moeten overleggen. Daardoor ontstaan deels overlappende overlegstructuren die de uitvoerbaarheid bemoeilijken.

De Raad van State wijst er daarnaast op dat de complexe betaalbaarheidseisen spanning veroorzaken met de financiële haalbaarheid van projecten. Daardoor kan ook de doelstelling van jaarlijks 100.000 extra woningen onder druk komen te staan. De Afdeling adviseert de regering om dit in de toelichting nader uit te werken.

Verder regelt het ontwerpbesluit dat bepaalde besluiten voor woningbouwprojecten van ten minste één woning direct vatbaar zijn voor beroep in één instantie bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De regering hint in de toelichting op een mogelijke uitbreiding van deze versnelde procedure naar andere ruimtelijke projecten. De Afdeling waarschuwt dat een bredere aanwijzing van projecten als zwaarwegend maatschappelijk belang de doorloopsnelheid bij de bestuursrechter serieus kan belasten. Zij adviseert de regering daarom het ontwerpbesluit niet te nemen, tenzij het wordt aangepast.

In onze eerdere berichtgeving over de tussenuitspraak van de Raad van State over woonwijk De Hem bij Leeuwarden beschreven we hoe het bestemmingsplan nog niet definitief is doordat de ecologische onderbouwing van de bufferzone bij de Hounspolder tekortschiet. De gemeente kreeg 26 weken om de motivering te herstellen; pas daarna kan een einduitspraak volgen en kan de bouw van maximaal 395 woningen verder. Daarmee lieten we zien hoe juridische eisen en motiveringstrajecten woningbouwprojecten in de praktijk kunnen vertragen.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.