ACM-blog zet fusierisico's voor innovatie centraal bij nieuwe EU-richtsnoeren

ACM-blog zet fusierisico's voor innovatie centraal bij nieuwe EU-richtsnoeren
Fusies en innovatie centraal

Terwijl de Europese Commissie haar nieuwe EU-fusierichtsnoeren afrondt, staat de vraag centraal hoe fusies doorwerken op innovatie, investeringen en concurrentiekracht. Die herziening is ook relevant voor de Nederlandse ACM-praktijk, omdat zij meer ruimte moet bieden om dynamische effecten van concentratie naast kortetermijnprijseffecten te wegen.

Hoogtepunten

  • Nieuwe EU-fusierichtsnoeren leggen volgens ACM-blog meer nadruk op innovatie en investeringen, mede op basis van het Draghi-rapport 2024.
  • Empirisch onderzoek naar 3.825 fusies (1990-2024) toont gemiddeld minder patenten en hogere winstmarges na goedkeuring door de Europese Commissie.
  • De ACM-blog waarschuwt dat marktconcentratie doorgaans leidt tot meer marktmacht en zwakkere innovatieprikkels, ondanks vaak overschatte synergievoordelen.

Onderzoek voedt debat over fusietoetsing

Zoals gemeld door Autoriteit Consument & Markt bespreekt Paul de Bijl in een blog hoe wetenschappelijke studies het debat over marktconcentratie en innovatie aanscherpen nu Brussel werkt aan nieuwe fusierichtsnoeren. Volgens hem sluit die herziening aan bij de oproep uit het Draghi-rapport van 2024 om in Europese fusiebeoordelingen meer aandacht te geven aan innovatie en investeringen.

De Bijl schetst dat fusies zowel positieve als negatieve dynamische effecten kunnen hebben. Positief zijn bijvoorbeeld synergie, schaalvoordelen en het feit dat opbrengsten van succesvolle innovatie vaker binnen het gefuseerde bedrijf blijven. Daar staan risico's tegenover, zoals minder concurrentiedruk op prijs, kwaliteit en innovatie, hogere toetredingsdrempels en zwakkere prikkels om te investeren in vernieuwing.

Een eerste studie voor de Europese Commissie, uitgevoerd door Oxera en academische experts, biedt daarvoor een raamwerk dat kijkt naar de verwachte toekomstige consumentenwelvaart. De onderliggende literatuur blijft volgens de blog versnipperd en laat geen eenduidige uitkomst zien, al wijzen empirische studies er wel op dat concurrentie bedrijven productiever maakt en minder productieve ondernemingen verdringt.

Empirische uitkomsten wijzen op marktmacht

Een tweede studie, uitgevoerd door Joel Stiebale en Florian Szücs, beoordeelt ex post 3.825 fusies die de Europese Commissie tussen 1990 en 2024 heeft behandeld. Gemiddeld leiden goedgekeurde fusies volgens deze evaluatie tot minder patenten en hogere winstmarges, zowel bij de fuserende bedrijven als bij hun concurrenten.

Volgens De Bijl suggereert dat dat concentratie in de praktijk vooral uitmondt in meer marktmacht, minder concurrentie en zwakkere innovatieprikkels. Daarmee krijgt het debat over ruimere fusiebeoordelingen extra gewicht, zeker nu in sectoren als telecom ook argumenten circuleren voor meer schaal en concentratie, terwijl recent onderzoek juist aangeeft dat gezonde marktdynamiek daar niet vanzelf om vraagt.

De blog stelt dat bestuurders en aandeelhouders vaak profiteren van hogere winstgevendheid bij minder concurrentie, terwijl vermeende innovatie- en synergievoordelen geregeld te optimistisch worden ingeschat. Juist daarom blijft een zorgvuldige afweging van de verwachte positieve en negatieve effecten van fusies volgens De Bijl essentieel voor innovatie, weerbaarheid en effectieve mededinging.

In onze eerdere berichtgeving over het geactualiseerde Boetetoemetingsbeleid AFM 2026 legden we uit dat de Autoriteit Financiële Markten per 15 oktober 2026 haar methodiek voor het vaststellen van bestuurlijke boetes aanscherpt en verduidelijkt. Daarbij krijgt de AFM meer ruimte om op basis van de ernst van de overtreding af te wijken van het wettelijke basisbedrag en worden boetes voor grotere ondernemingen inzichtelijker berekend, met in zwaardere zaken uitgangspunten die kunnen oplopen tot drie- tot tienvoudig van het basisbedrag.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.