Türkiye bitki karantinası kurallarını AB uyumuyla güncelliyor

Türkiye bitki karantinası kurallarını AB uyumuyla güncelliyor
Bitki karantinasında AB uyumu

Türkiye'de bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin giriş ve çıkışına ilişkin kurallar, 6 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği ile yeniden düzenleniyor. Düzenleme, 2011 tarihli yönetmeliği yürürlükten kaldırıyor ve yayımdan 90 gün sonra yürürlüğe girerek ithalat, ihracat ve yeniden ihracat süreçlerinde daha sıkı bitki sağlığı kontrolleri getiriyor.

Öne Çıkanlar

  • Yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği, AB mevzuatıyla uyumlu şekilde zararlı risk analiz raporlarına dayalı ek listeleri ve ithalat şartlarını güncelliyor.
  • Ek-4 listesinde tanımlı özel şartları taşımayan ürünlerin Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi'ne girişine izin verilmeyecek; analiz tamamlanmayanlarda ithalat yapılamayacak.
  • Yetkili gümrük idaresine iade ve doğrudan imha gibi önlemlerle ithalat ve ihracat süreçlerinin resmi kontrol ve gereklilikleri sıkılaştırılıyor.

Yeni düzenlemenin kapsamı ve yürürlük takvimi

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın haber arşivinde yer alan duyuruya göre, yeni Bitki Karantinası Yönetmeliği Avrupa Birliği'nin güncellenen mevzuatına uyum amacıyla hazırlanıyor ve bitki sağlığı açısından uygulanacak usul ve esasları baştan düzenliyor.

Yönetmelik, iklim değişikliği ve ithalat kontrollerinde tespit edilen yeni zararlı organizmalarla ilgili zararlı risk analiz raporlarının sonuçlarına göre ek listeleri güncelliyor. Domates, biber ve kabak tohumlarının ithalatında uygulanan özel şartlar da Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri kapsamında metne ekleniyor.

Bitki Sağlık Sertifikası ile Re-Export Bitki Sağlık Sertifikası, Uluslararası Bitki Sağlığı Önlemleri Standardı doğrultusunda güncelleniyor. Sertifikalarda yalnızca bitki sağlığına ilişkin bilgilerin yer alması, bitki sağlığı dışındaki şartlara ait ifadelerin çıkarılması öngörülüyor.

Ek-4 listesinde tanımlanan özel şartları taşımayan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin, serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi'ne girişine izin verilmeyecek. Zararlı risk analizi gereken ürünlerde ise analiz tamamlanmadığında veya olumlu sonuçlanmadığında ithalat yapılamayacak.

İthalat ve ihracat süreçlerine etkiler

Yeni çerçeve, resmî kontrole tabi tutulmadan ülkeye giriş yapan sevkiyatların ilk giriş noktasındaki yetkili gümrük idaresine iade edilmesini hüküm altına alıyor. İthalatçı ülkenin önceden bildirdiği ari alan listeleri de kontrollerde dikkate alınacak.

Avrupa Birliği mevzuatında da yer alan yüksek riskli bitkiler, bitkisel ürünler ve diğer maddelere ilişkin giriş kısıtlamaları yönetmelikte tanımlanıyor. Bakanlık tarafından kurulacak komisyon, bu ürünler için risk değerlendirmesi yapacak ve süreç sonunda tespit edilen riskler ile alınması gereken bitki sağlığı önlemleri ülkelere bildirilecek.

İhracata gidecek ürünlerin uygun ortamlarda ve üretildiği bölgede kontrol edilmesi esas olurken, araç üstü veya araç içindeki ürünler için kontrol yapılmaması hükmü ekleniyor. Yeniden ihracat kontrolleri de düzenleme kapsamına giriyor.

Alıcı ülkenin talebi bulunmasına rağmen Bitki Sağlık Sertifikası almadan ihraç edilen ve Türkiye'ye geri dönen ürünler için doğrudan imha kararı verilecek. Geri dönen ürünlerin resmî kontrolleri ilk giriş noktasında yapılacak, bazı çoğaltım materyalleri ve soğuk zincirle taşınan yaş meyve sebzelerde ise kontroller tamamlanamadığında Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi ile başka bir yetkili giriş noktasına sevk imkanı tanınacak.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın Bakü’deki Caspian Agro kapsamında verdiği su yönetimi ve gıda arz güvenliği mesajlarını daha önce aktarmıştık. Açıklamalarda, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskısının arttığı, bu nedenle tarımsal üretimin su verimliliği odaklı yeniden yapılandırılması gerektiği; dijital teknolojiler, sensör sistemleri ve kuraklığa dayanıklı üretim planlamasının öne çıktığı vurgulanmıştı.

Bu materyal üçüncü taraf görüşlerini içerebilir, bu web sayfasındaki hiçbir veri ve bilgi Feragatnamemize göre yatırım tavsiyesi teşkil etmez. Katı Editoryal Dürüstlük ilkelerine bağlı kalmamıza rağmen, bu gönderi ortaklarımızın ürünlerine referanslar içerebilir.