Türkiye dış ticaretinde büyük ölçekli girişimlerin payı öne çıkıyor
Türkiye'nin 2025 dış ticaret verileri, ihracatçı girişimlerin çoğunluğunu mikro işletmeler oluştursa da değer bazında büyük ölçekli şirketlerin ağırlığını koruduğunu gösteriyor. İthalatta bu yoğunlaşma daha da belirginleşirken, sanayi sektörü hem ihracat hem ithalatta en yüksek payı alan ana faaliyet kolu olarak öne çıkıyor.
Öne Çıkanlar
- Büyük ölçekli girişimler 2025'te Türkiye toplam ihracatının yüzde 46,1'ini, ithalatın ise yüzde 59,4'ünü gerçekleştirdi.
- Sanayi sektöründe 250+ çalışanı olan büyük ölçekli girişimler ihracatın yüzde 70,3'ünü, ithalatın ise yüzde 80,7'sini oluşturdu.
- 20 ve daha fazla ülkeyle ticaret yapan girişimlerin toplam ihracattaki payı yüzde 57,4, toplam ithalattaki payı ise yüzde 52,5 oldu.
2025 dış ticaret dağılımı ve ölçek yapısı
Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılına ilişkin girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistiklerinde 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ithalat yaptı. Büyük ölçekli girişimler toplam ihracatın yüzde 46,1'ini, toplam ithalatın ise yüzde 59,4'ünü gerçekleştirdi.1-9 çalışanı bulunan mikro ölçekli girişimler, toplam ihracatın yüzde 18,3'ünü yaparken ihracatçı girişimlerin yüzde 74,2'sini oluşturdu. Küçük ölçekli girişimlerin ihracattaki payı yüzde 17,3, orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,3 oldu.
İthalatta mikro girişimlerin payı yüzde 10,7, küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,9, orta ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 18 olarak kaydedildi. Büyük ölçekli girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yalnızca yüzde 1,1'ini oluştursa da ithalat değerinde en yüksek payı aldı.
İhracatın yüzde 51'ini, ithalatın ise yüzde 64,8'ini ilk 500 girişim yaptı. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın yüzde 8,9'unu, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise toplam ithalatın yüzde 13,8'ini gerçekleştirdi.
Sanayi sektörünün ağırlığı ve ülke gruplarına dağılım
Girişimlerin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 57,6'sı, ithalatın ise yüzde 45,4'ü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin payı ihracatta yüzde 37,7, ithalatta yüzde 37,8 düzeyinde gerçekleşti.Sanayi sektörünün ihracatında 250 ve üzeri çalışanı olan büyük ölçekli girişimler yüzde 70,3 payla öne çıktı. Ticaret sektörünün ihracatında ise 1-249 çalışanı bulunan küçük ve orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 89 oldu.
Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 80,7 olarak hesaplandı. Ticaret sektöründe büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 29,8, diğer sektörlerde ise yüzde 68,6 oldu.
Ana faaliyeti sanayi olan girişimler ihracatlarının yüzde 49,2'sini AB 27 ülkelerine, yüzde 14,3'ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine, yüzde 10,9'unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine yaptı. Aynı gruptaki girişimler ithalatlarının yüzde 35,3'ünü AB ülkelerinden, yüzde 25,9'unu diğer Asya ülkelerinden, yüzde 15,9'unu ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdi.
Veriler, dış ticarette ülke sayısı arttıkça işlem hacminin de belirgin biçimde yoğunlaştığını gösteriyor. Yirmi ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı yüzde 3,2 olurken bu grubun toplam ihracattaki payı yüzde 57,4'e, 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8 olurken toplam ithalattaki payı yüzde 52,5'e ulaştı.
2027-2029 Orta Vadeli Programı kapsamında planlanan yeni yatırım ve teşvik çerçevesini daha önce ele almıştık. Bu çerçevede HIT-30 ve Stratejik Hamle gibi programlarla yüksek teknoloji, AR-GE içeriği yüksek ve dışa bağımlılığı azaltan yatırımlara daha seçici ve proje bazlı destekler öne çıkarken; bölgesel kalkınma başlığında dijitalleşme, istihdam ve ihracatı artıracak özel sektör yatırımlarına öncelik verilmesi hedefleniyordu.
En Son Supply Chain Haberleri
- Forex
- Crypto