Các sàn giao dịch crypto có thể biến mất?

​Trong nhiều năm, các sàn giao dịch crypto là cánh cổng chính dẫn vào thị trường tài sản số. Nhưng các công cụ giao dịch mới đang cho phép người dùng mua, bán và chuyển crypto mà không phải trao quyền kiểm soát cho một nền tảng tập trung. Liệu ngành này cuối cùng có thể vượt qua chính những sàn giao dịch đã góp phần xây dựng nó?

Vì sao các sàn giao dịch crypto có thể không còn thiết yếu

Đồng sáng lập NEAR Protocol, Illia Polosukhin, cho rằng các sàn giao dịch tập trung đang ngày càng trở nên kém cần thiết khi hoạt động giao dịch và các dịch vụ tài chính khác được chuyển trực tiếp lên blockchain. Thay vì mở tài khoản trên nhiều nền tảng, người dùng ngày càng có thể giao dịch tài sản thông qua các ứng dụng kết nối nhiều mạng lưới khác nhau. 

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Thay đổi lớn hơn nằm ở chỗ giao dịch không còn nhất thiết đồng nghĩa với việc gửi tiền vào một công ty kiểm soát số tiền đó. Các nền tảng phi tập trung có thể cho phép người dùng giao dịch trực tiếp từ ví và tự lưu ký tài sản. Điều này làm giảm sự phụ thuộc vào một sàn giao dịch có thể đóng băng lệnh rút tiền, hạn chế tài khoản hoặc gặp khó khăn tài chính, dù người dùng khi đó phải tự chịu trách nhiệm về bảo mật của mình.

Công nghệ này vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn các sàn giao dịch. Việc rút tiền về ngân hàng, báo cáo thuế và tiếp cận các thị trường tài chính truyền thống vẫn là những lĩnh vực mà các nền tảng mới chưa theo kịp. Bản thân Polosukhin cũng thừa nhận những khoảng trống này, dù ông cho rằng các sàn giao dịch tập trung không còn cần thiết đối với nhiều giao dịch crypto.

Các sàn giao dịch vẫn làm tốt điều gì

Các sàn giao dịch tập trung có một lợi thế lớn: sự tiện lợi. Người mới có thể mở tài khoản, nạp tiền và mua Bitcoin mà không cần học cách quản lý ví hay thanh toán phí giao dịch blockchain. Với hàng triệu người dùng, sự đơn giản đó có thể quan trọng hơn khả năng giao dịch mà không qua trung gian.

Các nền tảng lớn cũng cung cấp thanh khoản, dịch vụ hỗ trợ khách hàng và một lối tiếp cận quen thuộc vào các thị trường được quản lý. Hệ thống giao dịch của họ có thể xử lý khối lượng lớn, trong khi dịch vụ lưu ký giúp khách hàng không phải tự quản lý private key. Tuy nhiên, mức độ bảo vệ khác nhau tùy sàn và khu vực pháp lý, còn việc giữ tiền trên một nền tảng đồng nghĩa với việc tin tưởng nền tảng đó bảo vệ tài sản.

Giao dịch phi tập trung đi kèm những rủi ro khác. Smart contract có thể bị khai thác, giao dịch thường không thể đảo ngược, và mất private key có thể khiến tài sản mất vĩnh viễn. Một vụ khai thác gần đây ảnh hưởng đến NEAR Intents đã tạm thời làm gián đoạn dịch vụ, cho thấy các lỗ hổng kỹ thuật có thể gây ra vấn đề ngay cả khi người dùng không phụ thuộc vào một sàn giao dịch truyền thống.

Trách nhiệm giải trình cũng là một ranh giới khác biệt. Khi một sàn giao dịch truyền thống mắc lỗi, khách hàng thường có một công ty để liên hệ và có thể có các lựa chọn pháp lý. Với các giao thức phi tập trung, việc xác định trách nhiệm có thể khó hơn, đặc biệt khi nhà phát triển, người dùng và nhà cung cấp dịch vụ hoạt động tại các quốc gia khác nhau.

Điều gì sẽ xảy ra nếu các sàn giao dịch chuyển lên blockchain?

Nhưng còn một khả năng khác: các sàn giao dịch có thể tồn tại bằng cách áp dụng chính công nghệ đang đe dọa thay thế họ. Jake Chervinsky, CEO của Hyperliquid Policy Center, cho rằng blockchain công khai có thể trở thành hạ tầng thiết yếu cho các nền tảng giao dịch, bao gồm những đơn vị vận hành thị trường tài chính lâu đời như CME Group và Intercontinental Exchange.

“Tôi hình dung rằng nếu chúng ta thành công, 10 năm nữa, mọi sàn giao dịch mà bạn có thể nghĩ đến [...] sẽ phải tích hợp công nghệ này nếu muốn cạnh tranh,” Chervinsky phát biểu tại Digital Asset Summit ở Singapore.

Trong kịch bản đó, các sàn giao dịch vẫn sẽ là giao diện quen thuộc của hoạt động giao dịch, còn blockchain xử lý phần lớn hoạt động nền tảng phía sau. Khách hàng vẫn có thể sử dụng tài khoản được quản lý, dịch vụ hỗ trợ khách hàng và các ứng dụng giao dịch truyền thống mà không nhất thiết biết mạng lưới nào đang xử lý giao dịch của họ.

Một ví dụ cụ thể đã bắt đầu xuất hiện. Payward, công ty mẹ của Kraken, thông báo vào tháng 9 kế hoạch đưa các thị trường perpetual futures được quản lý đến những khách hàng đủ điều kiện tại Mỹ, sử dụng hạ tầng blockchain của Hyperliquid. Đề xuất này sẽ kết hợp công nghệ giao dịch onchain với các doanh nghiệp được quản lý, chịu trách nhiệm vận hành và thanh toán bù trừ hợp đồng, tùy thuộc vào phê duyệt của cơ quan quản lý.

Những mô hình như vậy cho thấy các sàn giao dịch tập trung và phi tập trung không nhất thiết phải cạnh tranh cho đến khi một bên thay thế bên kia. Các nền tảng giao dịch có thể giữ chân khách hàng và duy trì trách nhiệm pháp lý, đồng thời dựa vào blockchain công khai thay vì tự phát triển mọi phần trong hạ tầng giao dịch.

Các sàn giao dịch thực sự có thể biến mất?

Điều này phụ thuộc nhiều vào việc một sàn giao dịch thực sự làm gì. Các thị trường dựa trên blockchain có thể đảm nhận nhiều hơn công việc khớp lệnh giữa người mua và người bán, nhưng các sàn giao dịch còn kết nối khách hàng với ngân hàng, quản lý tài khoản và cung cấp quyền tiếp cận các sản phẩm tài chính được quản lý. Việc chuyển giao dịch lên blockchain không tự động xóa bỏ các nghĩa vụ pháp lý đi kèm với những dịch vụ đó.

Với người dùng phổ thông, lựa chọn có thể phụ thuộc vào sự tiện lợi và quyền kiểm soát. Người mua Bitcoin trị giá $100 có thể thích một ứng dụng sàn giao dịch quen thuộc, trong khi trader giàu kinh nghiệm có thể coi trọng việc tiếp cận thị trường trực tiếp mà không phải giao quyền lưu ký tài sản. Không mô hình nào nhất thiết tốt hơn cho mọi giao dịch hay mọi khách hàng.

Khi công nghệ phát triển, ranh giới giữa giao dịch tập trung và phi tập trung có thể trở nên khó nhận thấy hơn. Một số sàn có thể mất thị phần vào tay các ứng dụng dựa trên ví, trong khi những sàn khác áp dụng hạ tầng blockchain và tìm ra những cách mới để phục vụ khách hàng.

Câu hỏi giờ đây không còn đơn giản là liệu các sàn giao dịch có thể tồn tại hay không. Vấn đề là họ sẽ cần cung cấp gì khi trader ngày càng có thể tiếp cận cùng những thị trường đó mà không cần đến họ.