DeFi cho số ít: Vì sao Hyperliquid xây dựng thị trường hạn chế

​Các nhà phát triển Hyperliquid đang chuẩn bị cơ sở hạ tầng cho phép các công ty được quản lý mở thị trường chỉ dành cho khách hàng đã xác minh. Nhưng nếu DeFi ban đầu được xây dựng trên ý tưởng kết nối ví và tự do giao dịch, liệu lĩnh vực này còn có thể được gọi là DeFi khi quyền truy cập một số thị trường phụ thuộc vào việc xác minh danh tính người dùng?

Diễn biến mới nhất diễn ra vào ngày 26 tháng 10. Payward, công ty mẹ của Kraken, dự định trở thành đơn vị vận hành thị trường đầu tiên trên phiên bản HIP-3 mới thông qua Bitnomial, một tổ chức được quản lý, nơi quyền giao dịch có thể bị giới hạn trong danh sách địa chỉ được phê duyệt trước.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Tuy nhiên, Hyperliquid không có kế hoạch đóng các thị trường hiện có hoặc bắt buộc tất cả người dùng phải xác minh danh tính. Thay vào đó, mô hình này cho phép cùng một cơ sở hạ tầng công khai hỗ trợ cả thị trường mở lẫn các sàn giao dịch riêng biệt, nơi đơn vị vận hành được quản lý đặt ra quy tắc truy cập.

Thị trường mở hình thành những cánh cửa đóng như thế nào

Để hiểu vì sao Hyperliquid cần cấu trúc này, hãy nhìn vào quá trình phát triển của HIP-3. Cơ chế này ra mắt năm 2025, cho phép các nhóm bên thứ ba độc lập tạo thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu, thay vì chờ nền tảng niêm yết một tài sản cụ thể.

Ý tưởng này bám sát mô hình DeFi truyền thống: cơ sở hạ tầng được chia sẻ, nhưng quyết định mở từng thị trường do các đơn vị vận hành bên ngoài đưa ra, thay vì một sàn giao dịch tập trung. Theo thời gian, các thị trường này mở rộng từ tiền mã hóa sang hợp đồng gắn với cổ phiếu, chỉ số chứng khoán, vàng, hàng hóa và các tài sản khác.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Đến mùa thu năm 2026, HIP-3 không còn là một thử nghiệm bên lề nền tảng.

Kể từ khi ra mắt, các thị trường xây dựng trên HIP-3 đã tạo ra khối lượng giao dịch khoảng 665 tỷ USD, trong đó riêng 30 ngày qua chiếm khoảng 64,7 tỷ USD. Có những thời điểm, các thị trường này chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu trên Hyperliquid.

Dự án hiện đang bổ sung một lớp mới cho mô hình đã định hình này. Theo HIP-3, đơn vị vận hành từng thị trường sẽ có thể giới hạn quyền truy cập vào danh sách địa chỉ được phê duyệt. Với người dùng, khác biệt sẽ rất lớn: để vào thị trường thông thường, họ chỉ cần kết nối ví; còn muốn truy cập thị trường được quản lý, trước tiên họ phải đăng ký với công ty vận hành thị trường đó.

Điều quan trọng là bản thân Hyperliquid sẽ không tiến hành KYC hay quyết định ai được phép giao dịch. Đơn vị vận hành thị trường sẽ phụ trách xác minh khách hàng, tuân thủ quy định và quản lý tài khoản.

Trong trường hợp của Payward, các trách nhiệm này dự kiến được phân chia giữa một số tổ chức được quản lý. Bitnomial sẽ giám sát thị trường và hoạt động thanh toán bù trừ, còn NinjaTrader Clearing sẽ quản lý tài khoản khách hàng. Sau khi được xác minh, người dùng có thể truy cập thị trường liên quan thông qua một địa chỉ được phê duyệt trước.

Đối với công ty, mô hình này tạo cơ hội chuyển hoạt động giao dịch sang cơ sở hạ tầng công khai, đồng thời duy trì KYC, tài khoản khách hàng và trách nhiệm pháp lý trong các tổ chức được cấp phép.

Vì sao Kraken cần Hyperliquid

Mối quan tâm của Payward đối với mô hình này không xuất hiện chỉ sau một đêm. Năm 2026, công ty đồng ý mua lại sàn giao dịch phái sinh được quản lý Bitnomial tại Mỹ với giá tối đa 550 triệu USD. Trong mùa hè, Kraken đã bắt đầu cung cấp hợp đồng tương lai vĩnh cửu BTC, ETH, SOL và XRP cho khách hàng Mỹ thông qua Bitnomial.

Nói cách khác, Payward không cần Hyperliquid để đặt chân vào thị trường này. Tập đoàn đã có cơ sở hạ tầng được quản lý và khả năng phục vụ khách hàng Mỹ.

Sáng kiến mới đáng chú ý hơn vì một lý do khác: nó cho phép chuyển một phần hoạt động giao dịch sang cơ sở hạ tầng tiền mã hóa công khai, trong khi việc đăng ký người dùng, thanh toán bù trừ và trách nhiệm pháp lý vẫn thuộc về các công ty được cấp phép.

Với Payward, cách tiếp cận này giúp tận dụng cơ sở hạ tầng giao dịch sẵn có của đối tác, đồng thời duy trì các thành phần dịch vụ chịu sự quản lý trong các tổ chức của chính mình. Đơn vị vận hành vẫn chịu trách nhiệm về những chức năng không thể giao cho một giao thức phi tập trung: xác minh khách hàng, tuân thủ quy định và quản lý tài khoản.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Trong khi đó, với Hyperliquid, mô hình này mở ra một thị trường khác: các tổ chức tài chính được quản lý vốn khó sử dụng nền tảng giao dịch hoàn toàn mở để phục vụ khách hàng.

Năm 2026, các cơ quan quản lý Mỹ bắt đầu từng bước cho phép đưa sản phẩm phái sinh tiền mã hóa vĩnh cửu vào thị trường được quản lý, dù trước đó những sản phẩm này chủ yếu chỉ có ở ngoài nước hoặc thông qua các nền tảng nước ngoài.

DeFi có KYC còn là tài chính phi tập trung không?

Với những người ủng hộ mô hình DeFi truyền thống, câu trả lời có thể rất rõ ràng. Nếu người dùng phải đăng ký với một trung gian, xác minh danh tính và xin phép mới được giao dịch, thì một trong những đặc điểm cốt lõi của tài chính phi tập trung—quyền truy cập mở—sẽ biến mất.

Tuy nhiên, trong trường hợp của Hyperliquid, các hạn chế sẽ không áp dụng trên toàn nền tảng. Người dùng thông thường vẫn có thể giao dịch trên các thị trường mở, còn việc xác minh danh tính chỉ bắt buộc khi đơn vị vận hành một thị trường cụ thể yêu cầu.

Cách tiếp cận này tách biệt hai khái niệm vốn thường được xem là không thể tách rời trong DeFi: cơ sở hạ tầng công khai và quy tắc truy cập áp dụng cho một sản phẩm tài chính cụ thể.

Với các tổ chức tài chính được quản lý, mô hình này giải quyết một trở ngại lớn. Họ có thể sử dụng cơ sở hạ tầng công khai mà không phải cung cấp sản phẩm của mình cho mọi ví ẩn danh.

Tuy nhiên, kịch bản này cũng làm thay đổi vai trò của chính các giao thức. Hyperliquid ngày càng giống một lớp giao dịch hơn là một sàn giao dịch tiền mã hóa độc lập phải thu hút mọi nhà giao dịch và quyết định thị trường nào được cung cấp.

Thay vào đó, dự án đang tìm cách trở thành một lớp giao dịch để các công ty khác xây dựng sản phẩm riêng với những yêu cầu truy cập khác nhau.

Kế hoạch của Payward vẫn phụ thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý, nên chưa thể xem là mô hình đã được xác lập. Dù vậy, thử nghiệm này đã cho thấy ranh giới giữa DeFi và tài chính truyền thống ngày càng được định hình bên trong cùng một cơ sở hạ tầng, thay vì giữa các nền tảng riêng biệt.

Vì vậy, việc áp dụng KYC cho một số thị trường trên Hyperliquid không nhất thiết đồng nghĩa với việc từ bỏ các nguyên tắc của DeFi. Thay vào đó, một mô hình đang hình thành, trong đó cơ sở hạ tầng công khai vẫn được chia sẻ, còn quy tắc truy cập do từng sản phẩm tài chính cụ thể quyết định.

Một thị trường tiền mã hóa mở và một sàn giao dịch được quản lý phục vụ khách hàng của một công ty môi giới Mỹ có thể cùng hoạt động trên một cơ sở hạ tầng nền tảng.