Ελληνικός δημόσιος τομέας διευρύνει τον ρόλο του εσωτερικού ελέγχου με κινδύνους για την ανεξαρτησία
Η υποχρεωτική συμμόρφωση του Ελληνικού Δημοσίου με τις δικαστικές αποφάσεις παραμένει διαχρονικό λειτουργικό ζήτημα και ο νομοθέτης επιχειρεί να το αντιμετωπίσει μέσω της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου. Η παρέμβαση του άρθρου 10Α του ν. 4795/2021 ενισχύει τον εποπτικό ρόλο του εσωτερικού ελεγκτή, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα για σύγκρουση με τις αρχές ανεξαρτησίας και αντικειμενικότητας.
Κορυφαία σημεία
- Το άρθρο 10Α ενισχύει τον ρόλο της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου αναθέτοντάς της ενημέρωση, παρακολούθηση προόδου και παροχή οδηγιών συμμόρφωσης.
- Η επιβολή εκτελεστικών και κυρωτικών λειτουργιών στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου απειλεί την ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητά της, κατά παράβαση των διεθνών προτύπων GIAS 2024.
- Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου Φεβρουαρίου 2026 διαπιστώνει ότι το 32% των φορέων με Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου δεν έχει διασφαλίσει στελέχωση, εντείνοντας τους λειτουργικούς κινδύνους.
Νέες αρμοδιότητες και θεσμικά όρια
Όπως αναφέρει η Ναυτεμπορική, το άρθρο 10Α αναθέτει στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου την ενημέρωση για δικαστικές αποφάσεις, την παροχή κατευθύνσεων για συμμόρφωση, την παρακολούθηση της προόδου και την επισήμανση πιθανών παραλείψεων αρμόδιων υπαλλήλων.Η λογική της ρύθμισης βασίζεται στο ότι η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου αναφέρεται απευθείας στην κορυφή της διοίκησης, διαθέτει οριζόντια πρόσβαση στον φορέα και μπορεί να έχει συνολική εικόνα των διαδικασιών. Στο ίδιο πλαίσιο, τα διεθνή πρότυπα εσωτερικού ελέγχου GIAS 2024 αναδεικνύουν ενισχυμένο ρόλο του εσωτερικού ελεγκτή στη διακυβέρνηση.
Ωστόσο, το βασικό σημείο τριβής εντοπίζεται στην εφαρμογή. Τα διεθνή πρότυπα προβλέπουν ότι ο εσωτερικός ελεγκτής παρέχει διασφάλιση και συμβουλευτική υποστήριξη, χωρίς να αναλαμβάνει ο ίδιος επιχειρησιακά καθήκοντα ή να ελέγχει έργο στο οποίο έχει συμμετάσχει.
Κατά αυτή τη συλλογιστική, όταν η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου δίνει οδηγίες, παρεμβαίνει στη διαδικασία και κινεί ενέργειες συμμόρφωσης, μετακινείται από τον συμβουλευτικό της ρόλο σε πιο εκτελεστική και κυρωτική λειτουργία. Αυτό μπορεί να αποδυναμώσει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους ελεγχόμενους και να περιορίσει την αμεροληψία που αποτελεί βασικό στοιχείο της αποστολής της.
Πιέσεις στελέχωσης και επιπτώσεις στη λειτουργία
Σε θεσμικό επίπεδο, η εμπλοκή της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στην κατεύθυνση της συμμόρφωσης μπορεί να σημαίνει ότι επηρεάζει στην πράξη το αποδεκτό επίπεδο κινδύνου για τον οργανισμό, αρμοδιότητα που ανήκει στη διοίκηση. Σε λειτουργικό επίπεδο, η ανάθεση πρόσθετων καθηκόντων χωρίς αντίστοιχους πόρους αυξάνει τους κινδύνους για την ίδια τη μονάδα και για την ποιότητα του ελεγκτικού έργου.Σε ελεγκτικό επίπεδο, η συμμετοχή της μονάδας στη διαδικασία συμμόρφωσης περιορίζει τη δυνατότητα μεταγενέστερου ανεξάρτητου ελέγχου της ίδιας διαδικασίας. Έτσι διαμορφώνεται εγγενής κίνδυνος απώλειας αντικειμενικότητας, δηλαδή του βασικού χαρακτηριστικού που νομιμοποιεί τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου.
Η πίεση γίνεται εντονότερη από τις υφιστάμενες αδυναμίες στελέχωσης στον δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με την Έκθεση επί των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2026, περίπου το 32% των φορέων που έχουν συστήσει Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου δεν έχει μεριμνήσει για τη στελέχωσή τους, με υψηλά ποσοστά σε ΟΤΑ Α’ βαθμού, νοσοκομεία, ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ.
Το πρόβλημα επιτείνεται επειδή πολλές μονάδες στελεχώνονται από έναν μόνο υπάλληλο ή υποστηρίζονται από εξωτερικό συνεργάτη. Σε αυτές τις συνθήκες, η συστηματική ενασχόληση με την παρακολούθηση εφαρμογής δικαστικών αποφάσεων μπορεί να παραλύσει άλλο ελεγκτικό έργο.
Η πρακτική διέξοδος που προκρίνεται είναι μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ εποπτείας και εκτέλεσης. Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου μπορεί να ελέγχει αν εφαρμόζονται οι σωστές διαδικασίες, να εντοπίζει αδυναμίες και να προτείνει λύσεις, αλλά όχι να λειτουργεί ως εκτελεστής, εντολέας ή τιμωρός, ενώ κάθε νέα αρμοδιότητα προϋποθέτει και αντίστοιχη ενίσχυση πόρων.
Σε προηγούμενο άρθρο μας για το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» εξηγήσαμε ότι το κείμενο πήρε καταρχήν έγκριση από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και οδεύει προς τελική ψηφοφορία στην Ολομέλεια. Τονίσαμε πως κεντρική αλλαγή είναι η εκλογή σε έναν γύρο στους ΟΤΑ, με στόχο την ενίσχυση προεκλογικών συνεργασιών, ενώ η ρύθμιση αναμένεται να επηρεάσει τον σχηματισμό πλειοψηφιών και τη λειτουργία της δημοτικής και περιφερειακής διακυβέρνησης.
Τελευταίες Δημόσιο Ειδήσεις
- Forex
- Crypto