Rabobank waarschuwt voor afnemende Nederlandse concurrentiekracht

Rabobank waarschuwt voor afnemende Nederlandse concurrentiekracht
Zorgen om concurrentiekracht

Nieuw onderzoek van RaboResearch stelt dat de Nederlandse arbeidsproductiviteit al bijna veertien jaar nauwelijks groeit, terwijl hogere lonen zonder vergelijkbare productiviteitsstijging de concurrentiepositie kunnen aantasten. Volgens het economisch bureau van Rabobank vergroot dat het risico voor de welvaart, juist nu de vergrijzing het aantal werkenden onder druk zet. Extra investeringen in innovatie en onderzoek kunnen de productiviteitsgroei volgens de economen helpen herstellen.

Hoogtepunten

  • Rabobank stelt dat Nederland in concurrentiekracht is ingehaald door Denemarken, terwijl België dichterbij komt door hogere investeringen en productiviteitsgroei.
  • In Nederland stijgen loonkosten harder dan productiviteit door achterblijvende investeringen in sectoren zoals chemie, logistiek en voedingsmiddelenindustrie, waardoor concurrentiepositie onder druk staat.
  • Rabobank wijst op de Deense aanpak: meer investeringen in R&D, betere instituties en een flexibele arbeidsmarkt dragen bij aan hogere productiviteit en brede welvaart.

Vergelijking met België en Denemarken

Rabobank concludeert dat Nederland in concurrentiekracht inmiddels is ingehaald door Denemarken en dat België dichterbij komt. De bank vergelijkt deze landen omdat het, net als Nederland, kleine en open economieën zijn met bedrijven die ook buiten de landsgrenzen actief zijn. Volgens de onderzoekers maakt juist die internationale positie productiviteitsgroei belangrijk voor het behoud van brede welvaart.

Econoom Hugo Erken zegt dat hogere arbeidsproductiviteit vooral neerkomt op slimmer werken en niet op meer of harder werken. Hij wijst erop dat automatisering of kwaliteitsverbetering ervoor kan zorgen dat bedrijven met dezelfde inzet meer economische waarde creëren. Volgens de studie blijven in Nederland investeringen in meerdere sectoren achter, wat de zwakke productiviteitsgroei mede verklaart.

Rabo-econoom Stefan Groot stelt dat loonstijging op zichzelf niet uitzonderlijk is, omdat die in andere landen ook voorkomt. Het verschil is volgens hem dat in Nederland de investeringen in verschillende sectoren onvoldoende meegroeien. Daardoor stijgen de loonkosten zonder dat de productiviteit in hetzelfde tempo aantrekt.

Druk op sectoren en welvaart

Uit het onderzoek blijkt dat sectoren als machinebouw, farmacie, hightech en financiële dienstverlening nog altijd relatief productief zijn vergeleken met concurrenten in België en Denemarken. Tegelijk dreigen chemie, logistiek en de voedingsmiddelenindustrie hun voorsprong te verliezen of zijn die al kwijt. Dat vergroot de druk op de concurrentiepositie van Nederland in internationaal opererende bedrijfstakken.

Volgens Rabobank reiken de effecten verder dan alleen exporterende ondernemingen. Als deze bedrijven goed presteren, profiteren ook andere sectoren doordat werknemers hun inkomen elders uitgeven en daar de vraag en lonen ondersteunen. De economen koppelen productiviteitsgroei daarom direct aan het vermogen om zorg, onderwijs en armoedebestrijding op peil te houden.

Erken waarschuwt dat een nieuwe inflatieschok, bijvoorbeeld door onrust rond de Perzische Golf, extra schadelijk kan zijn als de productiviteit niet verbetert. In dat scenario kan compensatie van inflatie via hogere lonen de Nederlandse concurrentiekracht verder verzwakken. De analyse plaatst daarmee de arbeidsproductiviteit in het centrum van het economische beleid.

Deense aanpak als mogelijk voorbeeld

Rabobank ziet Denemarken meer als voorbeeld dan België, omdat de welvaart daar volgens de onderzoekers gelijkmatiger over het land is verdeeld. De afgelopen tien jaar is in Denemarken bovendien meer geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling dan in Nederland. België heeft de laatste jaren ook veel geïnvesteerd, waardoor dat land volgens Erken mogelijk de komende jaren economisch voordeel behaalt.

Daarnaast wijst econoom Otto Raspe op institutionele factoren waarin Denemarken hoog scoort, zoals politieke stabiliteit, overheidseffectiviteit, kwaliteit van regelgeving, rechtsstaat en bestrijding van corruptie. Volgens hem kan dat een deel van de hogere productiviteitsgroei verklaren. Ook de Deense arbeidsmarkt helpt volgens Rabobank, omdat die werknemers beschermt met een stevig vangnet en tegelijk sterke prikkels geeft om snel nieuw werk te vinden.

Die combinatie kan de overstap naar nieuwe, kansrijke sectoren vergemakkelijken. Daarmee suggereert het onderzoek dat niet alleen bedrijfsinvesteringen, maar ook de inrichting van overheid en arbeidsmarkt bepalend zijn voor economische prestaties. Voor Nederland ligt de uitdaging volgens Rabobank in het versterken van innovatie, investeringen en aanpassingsvermogen.

Eerder berichtten we over het fragiele staakt-het-vuren tussen Iran en de VS en de gevolgen daarvan voor de doorvoer via de Straat van Hormuz. Daarbij stond centraal dat aanhoudende onzekerheid rond olie- en gasstromen energieprijzen en inflatie kan aanjagen, en zo de economische weerbaarheid van Nederland onder druk zet.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.