Nederlandse erfenisgolf vergroot debat over belasting en vermogensongelijkheid

Nederlandse erfenisgolf vergroot debat over belasting en vermogensongelijkheid
Erfenisgolf wakkert debat aan

De overdracht van vermogen in Nederland bereikt de komende jaren een uitzonderlijke omvang, met naar schatting 973 miljard euro aan erfenissen voor een volgende generatie. Die ontwikkeling voedt het debat over erfbelasting, omdat stijgende huizenprijzen en vergrijzing de vermogensverschillen tussen huishoudens verder zichtbaar maken.

Hoogtepunten

  • Het jaarlijks nagelaten vermogen in Nederland steeg tussen 2013 en 2022 met circa 10 miljard euro, terwijl de erfbelastingopbrengst bijna 1 miljard euro toenam.
  • Meer dan de helft van de Nederlanders vindt, volgens CPB, dat erfenissen zwaarder mogen worden belast nu vooral 65-plussers grotere vermogens nalaten door hoge woningprijzen.
  • Het kabinet overweegt aanpassingen aan de Successiewet, wil ongelijke vermogensverdeling en verouderde forfaits aanpakken, en mikt op invoering vanaf 1 januari 2028.

Erfenisgolf en fiscale regels in beeld

Zoals NOS meldt, onderzoekt het Centraal Planbureau het draagvlak voor erfbelasting nu de omvang van nalatenschappen sterk oploopt. Meer dan de helft van de Nederlanders vindt volgens die analyse dat erfenissen zwaarder mogen worden belast.

De toename hangt samen met twee structurele factoren: vergrijzing en hogere woningprijzen. Sinds 2013 zijn de huizenprijzen in Nederland vrijwel verdubbeld, waardoor vooral 65-plussers meer overwaarde en dus meer nettovermogen hebben opgebouwd.

Tussen 2013 en 2022 neemt het totale jaarlijks nagelaten vermogen in Nederland met ongeveer 10 miljard euro toe, terwijl de opbrengst van de erfbelasting met bijna 1 miljard euro stijgt. Kinderen betalen, buiten de vrijstelling, 10 procent belasting over bedragen tot 158.669 euro en 20 procent over het deel daarboven, terwijl verdere familieleden met hogere tarieven te maken krijgen.

Gevolgen voor ongelijkheid en beleid

De verdeling van erfenissen verloopt niet gelijk over huishoudens, omdat vermogen vooral terechtkomt bij erfgenamen met vermogende ouders. Onderzoekers in economenblad ESB schrijven dat deze erfenisgolf huishoudens zonder rijke ouders verder op achterstand kan zetten.

De verschillen zijn volgens de aangehaalde cijfers groot. Kinderen van 75-plussers met een huurwoning erven gemiddeld 18.000 euro als hun ouders ook huren, tegenover 368.000 euro wanneer die ouders een koopwoning hebben; als de kinderen zelf al een koopwoning hebben, loopt dat gemiddelde op tot 463.000 euro.

Politiek filosoof Dick Timmer stelt dat vooral de grootste erfenissen bij een kleine groep kinderen terechtkomen en dat dit schuurt met gelijke kansen. Naast herverdeling blijft de erfbelasting ook een inkomstenbron voor de schatkist, waarmee onder meer onderwijs, zorg en infrastructuur worden gefinancierd.

Het kabinet kijkt inmiddels opnieuw naar de Successiewet uit 2010 en werkt aan aanpassingen in de schenk- en erfbelasting. Daarbij wil Den Haag constructies rond ongelijke vermogensverdeling tussen partners aanpakken, forfaits actualiseren en de regels vanaf 1 januari 2028 laten ingaan, als het wetsvoorstel volgens planning wordt ingediend en aangenomen.

In onze eerdere berichtgeving over de verwachte erfenisgolf in Nederland schreven we dat de overdracht van honderden miljarden euro’s de erfbelasting weer centraal zet in het politieke debat. We wezen erop dat stijgende huizenprijzen en vergrijzing de nalatenschappen vergroten, terwijl de opbrengst uit erfbelasting meestijgt en de vermogensoverdracht de ongelijkheid kan versterken. Ook schetsten we dat het kabinet werkt aan wijzigingen in de Successiewet, met mogelijke invoering per 1 januari 2028.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.