Jak inwestorzy reagują na kryzysy geopolityczne? | Badanie TU

Kryzysy geopolityczne mogą szybko wpływać na akcje, ceny energii i aktywa bezpiecznej przystani, ale inwestorzy detaliczni nie zawsze reagują ograniczeniem ryzyka. Niektórzy sprzedają, inni czekają, a część postrzega spadki rynkowe jako okazje do zakupu. To pytanie jest szczególnie istotne w 2026 r., ponieważ niedawne szoki geopolityczne wywołały nieoczekiwane reakcje rynków.

Temat jest aktywnie dyskutowany na Reddicie. Kwiecniowy wpis inwestycyjny z 2026 r., „Złapię kolejny dołek”, otrzymał ponad 1 000 głosów w górę po tym, jak autor opisał, że przegapił kilka dużych wyprzedaży rynkowych, w tym jedną wywołaną wojną z Iranem. Inna dyskusja inwestycyjna otrzymała ponad 470 głosów w górę, gdy użytkownicy debatowali, czy inwestorzy pozostający na uboczu mogą pomóc odwrócić kolejny duży spadek rynku.

Kwestionowane są również bezpieczne przystanie. Dyskusja o złocie otrzymała ponad 660 głosów w górę, gdy użytkownicy debatowali, dlaczego złoto spada podczas trwającego konfliktu. Choć dyskusje na Reddicie nie są reprezentatywnym dowodem, pokazują niepewność inwestorów co do tego, czy podczas kryzysów geopolitycznych sprzedawać, utrzymywać pozycje czy kupować.

Badanie ma na celu odpowiedzieć na kluczowe pytania:

• Czy kryzysy geopolityczne ograniczają skłonność inwestorów do ryzyka?

• Czy inwestorzy kupują czy sprzedają po geopolitycznych spadkach rynkowych?

• Które aktywa zyskują w okresach geopolitycznej niepewności?

• Co ma większe znaczenie: konflikt czy wpływ gospodarczy?

• Czy inwestorzy uważają, że rynki nadmiernie reagują na kryzysy geopolityczne?

• Co powstrzymuje inwestorów przed kupowaniem po geopolitycznych spadkach?

• Czy niestabilność geopolityczna zmienia długoterminowe strategie?

Wnioski

Potwierdzenie instytucjonalne

Badania instytucjonalne pokazują, że kryzysy geopolityczne nie prowadzą automatycznie do porzucania przez inwestorów ryzykownych aktywów. Wpływ zależy od skali wydarzenia, jego konsekwencji gospodarczych oraz szerszych warunków finansowych.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy przeanalizował tę kwestię w Geopolitical Risks: Implications for Asset Prices and Financial Stability, rozdziale 2 swojego raportu Global Financial Stability Report z kwietnia 2025 r. MFW szacuje, że typowy szok geopolityczny dotyczący konkretnego kraju obniża łączne ceny akcji o około 0,3%, podczas gdy duże wydarzenia mają znacznie większe skutki. Stopy zwrotu na poziomie spółek spadają o około 1 punkt procentowy w miesiącu dużego krajowego wydarzenia geopolitycznego, a międzynarodowe konflikty zbrojne wiążą się ze spadkami o około 5 punktów procentowych wśród spółek z rynków wschodzących. Szoki geopolityczne mogą rozprzestrzeniać się poprzez niepewność, zakłócenia handlu, łańcuchy dostaw, przepływy kapitału, inflację i wzrost gospodarczy.

Złoto pokazuje, dlaczego reakcje inwestorów nie zawsze są jednoznaczne. W What does the record price of gold tell us about risk perceptions in financial markets? Europejski Bank Centralny stwierdza, że złoto generalnie dobrze radziło sobie w okresach podwyższonego ryzyka geopolitycznego i silnego stresu rynkowego. Brak ryzyka niewypłacalności kontrahenta również pomaga wyjaśnić jego tradycyjną rolę bezpiecznej przystani.

Jednak złoto niekoniecznie reaguje tak samo na każdy kryzys. Badanie Banku Rozrachunków Międzynarodowych z 2026 r. Chasing El Dorado: gold under shifting geopolitical and financial conditions wskazuje, że ryzyko geopolityczne zwykle zwiększa stopy zwrotu ze złota, lecz efekt jest silniejszy, gdy globalne warunki finansowe są relatywnie luźne. Sugeruje to, że zdolność inwestorów do rebalansowania portfeli wpływa na skalę, w jakiej przechodzą oni do złota w okresach napięć geopolitycznych.

Badania teoretyczne

Wpływ kryzysów geopolitycznych na zachowania inwestorów można zrozumieć poprzez pryzmat postrzegania ryzyka i niepewności. Inwestorzy nie muszą czekać, aż konflikt spowoduje wymierne szkody gospodarcze, aby zmienić swoje portfele. Oczekiwania dotyczące eskalacji, zakłóceń w handlu, wyższych cen energii lub inflacji mogą wcześniej zmienić postrzegane ryzyko i wpłynąć na decyzje inwestycyjne.

Caldara i Iacoviello przeanalizowali ten mechanizm w Measuring Geopolitical Risk. Badacze opracowali oparty na wiadomościach indeks ryzyka geopolitycznego, który śledzi zarówno zagrożenia geopolityczne, jak i rzeczywiste wydarzenia. Stwierdzili, że wyższe ryzyko geopolityczne wiąże się z niższymi inwestycjami i zatrudnieniem, wyższym postrzeganym prawdopodobieństwem katastrofy oraz większym ryzykiem pogorszenia koniunktury gospodarczej.

Pomaga to wyjaśnić zachowania ukierunkowane na ograniczanie ryzyka. Gdy niepewność geopolityczna rośnie, niektórzy inwestorzy mogą przenosić środki do gotówki, złota lub innych aktywów defensywnych, jeszcze zanim gospodarcze konsekwencje kryzysu staną się jasne.

Niepewność może jednak również wywołać przeciwną reakcję. Jeśli inwestorzy uważają, że początkowy spadek rynku jest większy niż prawdopodobny wpływ gospodarczy, spadające ceny mogą być postrzegane jako okazja, a nie powód do wyjścia z rynku. Powstaje w ten sposób napięcie między unikaniem ryzyka a kontrariańskim kupowaniem: ten sam szok geopolityczny może skłonić jednego inwestora do ograniczenia ekspozycji, podczas gdy inny kupuje po spadkach.

Kluczowym czynnikiem może zatem być nie samo wydarzenie geopolityczne, lecz sposób, w jaki inwestorzy interpretują jego oczekiwane konsekwencje finansowe. Stanowi to teoretyczną podstawę do zbadania, czy inwestorzy detaliczni reagują bezpośrednio na konflikt, czy czekają na dowody jego wpływu na rynki, ceny energii, inflację i szeroko pojętą gospodarkę.

Dane z badania

Aby zrozumieć, jak kryzysy geopolityczne wpływają na decyzje inwestycyjne inwestorów detalicznych, przeprowadziliśmy autorskie badanie ilościowe dotyczące zachowań portfelowych, spadków rynkowych, alokacji aktywów, postrzegania nadmiernych reakcji rynkowych oraz strategii długoterminowej.

Metodologia

Badanie przeprowadzono za pomocą ustrukturyzowanej ankiety internetowej opartej na metodologii CAWI.

• Struktura próby: 1 350 inwestorów detalicznych.

• Zasięg: Ameryka Północna, Europa, Azja, Ameryka Łacińska, Afryka i Bliski Wschód.

• Wiek: 18–60 lat.

• Kryteria uczestnictwa: respondenci, którzy obecnie inwestują w aktywa finansowe lub nimi handlują.

• Poziom ufności statystycznej: 95%.

• Szacowany błąd doboru próby: ±2,7%.

Zespół badawczy

Badanie zostało przeprowadzone przez naszych ekspertów:

• Anastasiia Chabaniuk (Autorka, badania TU) – projekt badania i interpretacja wyników.

• Chinmay Soni (Weryfikator faktów) – walidacja danych i weryfikacja statystyczna.

• Ciaran Ryan (Redaktor naczelny) – nadzór redakcyjny i metodologiczny.

• Zespół badawczy TU (Andrey Mastykin, Oleg Tkachenko) – gromadzenie i analiza danych.

Jak inwestorzy reagują na poważną eskalację geopolityczną?

Respondentów zapytano, co najlepiej opisuje ich zachowanie inwestycyjne, gdyby doszło do nagłej eskalacji poważnego międzynarodowego konfliktu zbrojnego i wzrostu zmienności na rynkach finansowych.

Wniosek: Ostrożność jest najczęstszą reakcją, ale masowe wycofywanie się z rynku nie. Tylko 10% respondentów przede wszystkim sprzedałoby inwestycje i zwiększyło udział gotówki, podczas gdy niemal trzykrotnie więcej aktywnie szukałoby okazji.

Co robią inwestorzy, gdy akcje spadają po doniesieniach geopolitycznych?

Respondentom przedstawiono scenariusz, w którym szeroki indeks rynku akcji gwałtownie spadł po niespodziewanej eskalacji geopolitycznej.

Reakcja na wyprzedaż wywołaną wydarzeniami geopolitycznymi:

• Kupują więcej akcji – 33%;

• Utrzymują obecne pozycje – 31%;

• Ograniczają część ekspozycji na akcje – 13%;

• Sprzedają większość lub całość ekspozycji na akcje – 6%;

• Czekają / nie są pewni – 17%.

Wniosek:

Kupowanie jest częstsze niż sprzedawanie. 33% kupiłoby więcej akcji, w porównaniu z 19%, które ograniczyłyby swoje pozycje lub z nich wyszły. Wyprzedaż wywołana wydarzeniami geopolitycznymi stanowi zatem okazję dla większej części inwestorów niż sygnał do opuszczenia rynku.

Który składnik aktywów inwestorzy zwiększyliby w czasie kryzysu geopolitycznego?

Respondentów zapytano, który składnik aktywów najchętniej zwiększyliby, gdyby ryzyko geopolityczne znacząco wzrosło.

Wniosek: Złoto pozostaje najpopularniejszym pojedynczym wyborem, ale wybiera je mniej niż trzech na dziesięciu inwestorów. Wyniki wskazują zatem na zróżnicowanie reakcji na kryzysy, a nie na powszechną ucieczkę w kierunku jednego aktywa bezpiecznej przystani. Tylko 7% wybiera Bitcoin lub inne kryptowaluty, co wskazuje, że krypto nadal jest znacznie mniej ugruntowane niż złoto jako postrzegana bezpieczna przystań w obliczu ryzyka geopolitycznego.

Co faktycznie skłania inwestorów do zmiany portfela podczas kryzysu geopolitycznego?

Zamiast pytać, czy sama wojna niepokoi inwestorów, respondentów zapytano, które wydarzenie najprawdopodobniej skłoniłoby ich do rzeczywistej zmiany inwestycji.

Główne czynniki skłaniające do zmiany inwestycji:

• Gwałtowny wzrost cen ropy i energii – 24%;

• Rozprzestrzenienie się konfliktu na kolejne kraje – 22%;

• Znaczny spadek na giełdzie – 19%;

• Wyższe oczekiwania dotyczące inflacji/stóp procentowych – 14%;

• Zakłócenia w handlu światowym lub transporcie morskim – 9%;

• Sankcje rządowe – 6%;

• Sam wybuch konfliktu – 4%;

• Inne / nie wiem – 2%.

Wniosek:

Tylko 4% wskazuje sam wybuch konfliktu jako główny czynnik skłaniający do zmiany inwestycji. Inwestorzy detaliczni wydają się znacznie bardziej reagować na gospodarcze i finansowe konsekwencje kryzysów geopolitycznych. Ceny energii są największym pojedynczym czynnikiem, wskazanym przez 24% respondentów, a następnie dalsza eskalacja międzynarodowa – 22%.

Czy inwestorzy uważają, że rynki nadmiernie reagują na kryzysy geopolityczne?

Respondentów zapytano, jak rynki finansowe zazwyczaj reagują, gdy rozpoczyna się poważny kryzys geopolityczny.

Wniosek: Najczęstszy pogląd jest taki, że rynki początkowo reagują przesadnie. 38% uważa, że początkowe wyprzedaże zwykle wyolbrzymiają ostateczny wpływ finansowy, w porównaniu z 19%, którzy uważają, że rynki zazwyczaj nie doszacowują ryzyka geopolitycznego. To postrzeganie pomaga wyjaśnić, dlaczego 33% kupiłoby akcje po spadku wywołanym czynnikami geopolitycznymi.

Co skłoniłoby inwestorów do zaprzestania kupowania po geopolitycznym spadku?

Respondentów, którzy byli skłonni kupować po spadkach rynkowych, zapytano, jakie wydarzenie najprawdopodobniej skłoniłoby ich do ponownego rozważenia tej decyzji.

Powody, by nie kupować po geopolitycznym spadku:

• Konflikt rozszerza się na kolejne kraje – 27%;

• Wyraźne dowody globalnej recesji – 23%;

• Utrzymujący się gwałtowny wzrost cen ropy i energii – 17%;

• Rynek akcji spada o ponad 20% – 13%;

• Znaczny wzrost stóp procentowych – 9%;

• Upadek dużych instytucji finansowych – 7%;

• Nic / kontynuował(a)bym inwestowanie – 4%.

Wniosek:

Wielkość samego spadku na rynku nie jest główną granicą dla większości inwestorów kupujących po spadkach. Tylko 13% wskazuje spadek przekraczający 20% jako główny powód zaprzestania zakupów, podczas gdy 27% wskazuje na eskalację międzynarodową, a 23% na dowody globalnej recesji.

Czy niestabilność geopolityczna zmieniła długoterminową strategię inwestorów?

Na koniec respondentów zapytano, czy niestabilność geopolityczna skłoniła ich do wprowadzenia długoterminowej zmiany w podejściu do inwestowania.

Wniosek: 39% respondentów twierdzi, że niestabilność geopolityczna nie zmieniła ich strategii długoterminowej. Jednak 54% deklaruje wprowadzenie jednej z trzech wymienionych zmian strategicznych, najczęściej poprzez zwiększenie dywersyfikacji.

Praktyczne wskazówki dla inwestorów

Kryzysy geopolityczne mogą wpływać na rynki, zanim ich konsekwencje gospodarcze staną się jasne. Zamiast próbować przewidywać wyniki polityczne lub militarne, inwestorzy mogą skupić się na tym, jak wydarzenia wpływają na ceny, inflację, stopy procentowe i ryzyko rynkowe.

• Określ kanał transmisji. Zastanów się, czy kryzys wpływa na ropę, handel, inflację, rentowności czy zyski spółek, zamiast zakładać, że wojna automatycznie przynosi korzyści lub szkodzi konkretnemu aktywu.

• Nie handluj wyłącznie na podstawie nagłówków. Sprawdź, czy powiązane rynki, takie jak ropa, obligacje, waluty, złoto i zmienność, potwierdzają początkową reakcję.

• Sprawdź, co rynek już zdyskontował. Rynki mogą reagować na oczekiwania, zanim wydarzenie trafi do głównych mediów, przez co późne wejścia są szczególnie ryzykowne.

• Zmniejsz wielkość pozycji w okresach wysokiej niepewności. Wydarzenia geopolityczne mogą powodować nagłe luki cenowe, które mogą ominąć poziomy stop-loss.

• Określ punkt unieważnienia założenia. Podejmuj decyzje o wyjściu z pozycji na podstawie warunków rynkowych, zamiast po prostu czekać na zakończenie sytuacji geopolitycznej.

• Zachowaj ostrożność przy stosowaniu dźwigni. Nieoczekiwana eskalacja może prowadzić do dużych ruchów nocnych i przymusowych likwidacji.

• Nie zakładaj, że bezpieczne przystanie natychmiast zyskają na wartości. Złoto, obligacje i waluty mogą reagować różnie w zależności od inflacji, stóp procentowych i płynności.

• Ponownie oceń sytuację w miarę rozwoju kryzysu. Początkowe ruchy mogą odzwierciedlać strach, podczas gdy późniejsza wycena może zależeć bardziej od kosztów energii, inflacji, zysków i wzrostu gospodarczego.

Ponieważ 33% ankietowanych inwestorów twierdzi, że kupiłoby więcej akcji po spadku rynku wywołanym czynnikami geopolitycznymi, dostęp do rynków akcji może również wpływać na to, jak łatwo inwestorzy mogą wykorzystać takie okazje. Poniższa tabela porównuje brokerów akcji pod względem kosztów transakcyjnych, wymagań dotyczących konta oraz dostępu do akcji i innych klas aktywów.

Źródła danych i metodologia

• Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Ryzyka geopolityczne: konsekwencje dla cen aktywów i stabilności finansowej, Raport o globalnej stabilności finansowej, rozdział 2, kwiecień 2025 r. Analiza szoków związanych z ryzykiem geopolitycznym, cen akcji, ryzyka państwowego, transmisji transgranicznej i stabilności finansowej.

• Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Raport o globalnej stabilności finansowej: wzmacnianie odporności w obliczu niepewności, kwiecień 2025 r.

• Europejski Bank Centralny. Co rekordowa cena złota mówi nam o postrzeganiu ryzyka na rynkach finansowych?, Przegląd stabilności finansowej, maj 2025 r. Analiza złota w okresach niepewności finansowej, geopolitycznej i politycznej.

• Bank Rozrachunków Międzynarodowych. W pogoni za El Dorado: złoto w zmieniających się warunkach geopolitycznych i finansowych, Dokument roboczy BIS nr 1 380, październik 2026 r. Miesięczna analiza obejmująca lata 1990–2026 dotycząca związku między ryzykiem geopolitycznym, warunkami finansowymi a stopami zwrotu ze złota.

• Caldara, D. & Iacoviello, M. Pomiar ryzyka geopolitycznego, American Economic Review, 112(4), 2022, 1194–1225. DOI: 10,1257/aer.20191823.

• Reddit, r/investing. Złapię kolejny dołek, kwiecień 2026 r. Dyskusja inwestorów indywidualnych na temat kolejnych spadków na rynku i okazji zakupowych.

• Reddit, r/investing. O osobach „czekających na duży spadek, aby wrócić na rynek”, lipiec 2026 r. Dyskusja na temat kapitału inwestorów oczekującego na większą korektę rynkową.

• IdSurvey. Metodologia CAWI.

Poprzednie części tej serii

Wniosek

Czy spodobał Ci się ten artykuł?

Dziękujemy za Twoją opinię!

Co moglibyśmy poprawić?

wyślij

Najlepsze wybory i analizy redakcji

15 godziny temu Pavlo Kot

DeFi dla wybranych: Hyperliquid tworzy rynki z ograniczonym dostępem

#DeFi #crypto #Kraken #Hyperliquid

1 dzień temu Pavlo Kot

Czy Bitcoin wciąż może zrobić z inwestorów milionerów?

#Investing #crypto #Bitcoin

2 dni temu Olena Litvinenko

Francuski rynek krypto dojrzewa, a regulacje zmieniają oblicze branży

#France #Cryptoreg #crypto

2 dni temu Dmytro Kharkov

Awans SK Hynix zmienia globalny przemysł półprzewodników i gospodarkę

#Company News #AI #SK Hynix

2 dni temu Eugene Komchuk

Atak na Binance: największa kradzież w historii kryptowalut

#crypto #Binance

3 dni temu Ksenia Gerey

Od PlayStation do kryptowalut: dlaczego Sony buduje własny blockchain

#crypto #NFT #Sony

Wszystkie wiadomości

Powiązane artykuły

Czy złoto wzrośnie w ciągu najbliższych 5 lat?

Vuk Martin

4 dni temu

Czy złoto może pokonać inflację?

Maxim Nechiporenko

4 dni temu

Gdzie kupić złoto w 2026 r.

Maxim Nechiporenko

4 dni temu

Najlepsze sposoby inwestowania w złoto dla początkujących

Alamin Morshed

4 dni temu

Jak bardzo zdywersyfikowani są naprawdę inwestorzy detaliczni? | TU Research

Anastasiia Chabaniuk

4 dni temu

Zespół, który pracował nad tym artykułem

Anastasiia Chabaniuk

Redaktor treści edukacyjnych

Anastasiia posiada 17-letnie doświadczenie w finansach i content marketingu. Wierzy, że wsparcie informacyjne i opinie ekspertów są bardzo ważne w drodze do sukcesu początkujących inwestorów i traderów.

Poznaj nasze zasady redakcyjne