Bitcoin evaziga parvoz: Nima uchun aviakompaniyalar kriptovalyutalarni qabul qilishga shoshilmayapti

​BAAning eng yirik aviakompaniyasi boʻlgan Emirates mijozlarga chiptalar uchun kriptovalyuta bilan toʻlash imkonini berdi. Biroq, bu hali ham ommaviy holat emas, chunki koʻplab boshqa tashuvchilar hech qachon shunga oʻxshash tashabbuslarni amalga oshirmagan. Nima uchun aviatsiya sanoati kripto toʻlovlari boʻyicha juda sekin harakat qilmoqda?

Toʻrt yillik tayyorgarlik

Emirates oʻz veb-sayti va mobil ilovasida Crypto.com Pay orqali chiptalar uchun toʻlovlarni joriy qildi. Yangi variant hozirda faqat chiptalarni amirlik dirhamida bron qiladigan va toʻlaydigan BAA rezidentlari uchun mavjud.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Toʻlov infratuzilmasi Crypto.com’ning Dubayda joylashgan tuzilmasi tomonidan taʼminlanadi. U BAA Markaziy bankidan tegishli litsenziyani olgan birinchi virtual aktivlar xizmati provayderiga aylandi. Bu shuni anglatadiki, Emirates kriptovalyuta tranzaksiyalarini oʻzi qayta ishlamaydi va buning oʻrniga tartibga solinadigan vositachiga tayanadi.

Emirates ushbu ishga tushirish ustida bir necha yil davomida ishladi. 2022-yil may oyida aviakompaniyaning operatsion direktori Adel Ahmed Al Redha Bitcoin’ni qabul qilish hamda NFT va metakoinot bilan bogʻliq loyihalarni ishlab chiqish rejalari haqida gapirgan edi. Biroq, tashuvchi aniq integratsiyani faqat 2025-yil iyul oyida, Crypto.com bilan oʻzaro anglashuv memorandumini imzolaganida eʼlon qildi.

Kripto bilan sotib olingan birinchi aviachiptalar

Latviyaning airBaltic kompaniyasi mijozlarga Bitcoin bilan chipta sotib olishga ruxsat bergan birinchi aviakompaniya boʻldi. U toʻlov variantini 2014-yil iyul oyida joriy qilgan. Oʻsha paytda Bitcoin taxminan $600 atrofida savdo qilinardi va bozor kapitallashuvi $10 milliarddan kam edi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Polshaning LOT aviakompaniyasi 2015-yil avgust oyida kripto toʻlovlarni yoʻlga qoʻydi. Yoʻlovchilar 60 dan ortiq yoʻnalishlarga chiptalar uchun Bitcoin bilan toʻlashlari mumkin edi. Tranzaksiyalar Adyen va BitPay tomonidan qayta ishlanardi, yaʼni aviakompaniya oʻz balansida kriptovalyutani saqlashdan koʻra, anʼanaviy valyutani qabul qilgan.

2017-yildagi kripto bozori rallisi paytida qiziqishning yangi toʻlqini paydo boʻldi. AQSHning Surf Air tashuvchisi aʼzolik va charter reyslari uchun Bitcoin va Ethereum qabul qilishni boshladi. Yaponiyaning arzon narxdagi Peach Aviation aviakompaniyasi ham Bitcoin toʻlovlarini joriy qilishni rejalashtirgan edi, biroq narxlarning keskin oʻzgarishi sababli 2018-yil boshida loyihani qoldirdi.

2021-yilda Meksikaning arzon narxdagi Volaris aviakompaniyasining Salvador shoʻba korxonasi ushbu roʻyxatga qoʻshildi. Qaror Salvador tomonidan Bitcoin’ning qonuniy toʻlov vositasi sifatida tan olinishi va davlat tomonidan boshqariladigan Chivo hamyonining ishga tushirilishi ortidan qabul qilindi.

2022-yilda Ispaniyaning Vueling kompaniyasi 13 ta raqamli aktivni, jumladan Bitcoin, Ethereum, Litecoin va Dogecoin’ni qoʻshishga vaʼda berdi. Xizmat 2023-yilda ishga tushishi kutilgan edi, biroq kriptovalyutalar hali ham aviakompaniyaning joriy toʻlov usullari roʻyxatida mavjud emas. 2025-yil may oyida Air Arabia yoʻlovchilarga amirlik dirhamiga bogʻlangan steyblkoin — AE Coin bilan chipta sotib olishga ruxsat berdi. BermudAir 12 dan ortiq steyblkoinlarni qoʻllab-quvvatlash rejalarini eʼlon qildi, ammo toʻliq ishga tushirilganini tasdiqlamadi. 2026-yil iyun oyida Janubiy Afrikaning LIFT aviakompaniyasi Ozow xizmati orqali kriptovalyuta toʻlovlarini qoʻshdi.

NFT va sodiqlik dasturlari

Chipta toʻlovlari aviatsiyada kripto texnologiyasidan foydalanishning yagona usuli emas. 2023-yil avgust oyida Lufthansa Polygon blokcheynida Uptrip sodiqlik dasturini ishga tushirdi. Yoʻlovchilar oʻzlarining chiqish talonlarini skanerlashlari, parvozlari uchun NFT kartalarini olishlari va ularni mavzuli kolleksiyalarga birlashtirishlari mumkin edi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Oʻsha yili Yaponiyaning eng yirik aviakompaniyasi All Nippon Airways ANA GranWhale savdo maydonchasini ishga tushirdi. Uning birinchi kolleksiyasida aerofotosuratchi Luke Ozawa asarlari oʻrin olgan edi. Keyinchalik kompaniya oʻzining birinchi Boeing 787 samolyotining 1574 ta raqamli modelini sotuvga chiqardi. Har bir model taxminan $56 turardi, asl fotografik plyonka bilan birga taqdim etilgan bitta NFT esa taxminan $715 ga baholandi.

Emirates ham 2022-yilda kolleksion NFT’larni chiqarish va metakoinot loyihalarini ishlab chiqishga vaʼda bergan edi. Biroq, aviakompaniya yakunda birinchi boʻlib chipta toʻlovlarini amaliy ishga tushirishga erishdi.

Nima uchun kripto toʻlovlari ommalashmadi

Kriptovalyuta bozori juda oʻzgaruvchan. Bitcoin 2021-yil noyabr oyida deyarli $69 000 darajasida savdo qilingan boʻlsa, bir yil oʻtgach uning narxi $16 000 dan pastga tushib ketdi.

Bunday tebranishlar aviakompaniyalar uchun qoʻshimcha qiyinchiliklar tugʻdiradi. Chiptalar koʻpincha joʻnashdan bir necha oy oldin sotib olinadi va keyinchalik oʻzgartirilishi yoki qaytarilishi mumkin. Agar tashuvchi Bitcoin’ni toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilsa, pulni qaytarish vaqtidagi uning qiymati dastlabki sotib olish narxidan juda farq qilishi mumkin. Shuning uchun aviakompaniyalar yoʻlovchilardan kriptovalyutani qabul qiladigan, uni konvertatsiya qiladigan va tashuvchiga anʼanaviy valyutani oʻtkazib beradigan vositachilardan foydalanadilar.

Yangi loyihalar ham ehtiyotkor boʻlib qoldi. Emirates yangi toʻlov variantini faqat BAA bozori bilan chekladi va tranzaksiyalarni qayta ishlashni tartibga solinadigan vositachiga topshirdi. Air Arabia Bitcoin oʻrniga steyblkoinni tanladi.

Aviakompaniyalar, shuningdek, soliqlar, pulni qaytarish, firibgarlikning oldini olish va har bir mamlakatdagi turli tartibga solish talablari bilan shugʻullanishlari kerak. IATA 2026-yilda aviakompaniyalar duch keladigan asosiy moliyaviy muammolar qatorida toʻlov xarajatlari, risklarni boshqarish, xalqaro soliqqa tortish va tranzaksiyalarni muvofiqlashtirishni koʻrsatmoqda.

Emirates’ning soʻnggi tashabbusi kripto toʻlovlari endi dunyodagi eng yirik aviakompaniyalarning baʼzilariga yetib borganini koʻrsatmoqda. Biroq, keng koʻlamli joriy etish hali amalga oshmadi, chunki Bitcoin’ni toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilish barqaror narxlash, pulni qaytarish va transchegaraviy hisob-kitoblarga bogʻliq boʻlgan soha uchun juda xavfli va murakkab boʻlib qolmoqda. Shuning uchun keyingi ommalashuv steyblkoinlar, mahalliy valyutalar va konvertatsiya hamda tartibga solish muvofiqligi bilan shugʻullanadigan litsenziyalangan vositachilarga tayanishi ehtimoli yuqori.