Naqd pul qadrsizlanmoqda: inflyatsiya jamg‘aruvchilarni investitsiya qilishga majbur qilmoqda

​AQSh iste’mol narxlari sentabrda oyma-oy 0,6%ga oshib, yillik hisobda 3,7%ga yetdi, yevrohududda esa inflyatsiya 3,8%ga chiqdi — har ikkala holatda ham bunga energiya xarajatlari sabab bo‘ldi. Bazaviy ko‘rsatkichlar 2,6% va 2,5% darajasida qolmoqda, naqd pul va depozitlar esa real qiymatda yemirilishda davom etmoqda. Xo‘sh, yuqori inflyatsiyaning har oyi investitsiya qilinmagan mablag‘lardan yashirin soliq undirar ekan, jamg‘aruvchilar hali ham kapitalini himoya qila oladimi?

Atlantikaning har ikki tomonida inflyatsiya yana tezlashmoqda

AQShning umumiy CPI ko‘rsatkichi 3,6%lik konsensusdan oshib, may oyidan beri eng yuqori yillik sur’atga yetdi. Oziq-ovqat va energiyani hisobga olmaydigan bazaviy CPI oyma-oy 0,3%ga, yillik hisobda esa 2,6%ga oshdi. Bu avgustdagidan 0,2 foiz punktga yuqori. Benzin narxi oy davomida 9,1%ga sakradi va umumiy o‘sishga katta hissa qo‘shdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Yevrohududda 3,8%lik ko‘rsatkich 2023-yil sentabrdan beri eng yuqori daraja bo‘lib, 3,6%lik prognozdan ham oshdi. Energiya inflyatsiyasi avvalgi oydagi 14,3%dan 18,8%gacha keskin ko‘tarildi, xizmatlar inflyatsiyasi esa 3,2%ga yetdi. 

“Yo‘qotilgan xarid qobiliyatining katta qismi energiya xarajatlari oshgani bilan bog‘liq bo‘lsa-da, yaqin muddatda bu bosim susayishini kutishga asos yo‘q”, dedi AllianceBernstein bosh AQSh iqtisodchisi Eric Winograd.

Energiya shoklari ustun, ammo bazaviy inflyatsiya barqaror qolmoqda

Geosiyosiy omillar neft va gaz narxlarining o‘sishiga olib kelmoqda, bu iste’mol indekslarida ham aks etmoqda. AQShda energiya indeksi sentabrda 5,2%ga oshdi. Yevropada esa ta’sir yanada kuchliroq bo‘ldi. Natixis bosh AQSh iqtisodchisi Christopher Hodge AQSh hisobotini “albatta kutganimdan yuqoriroq... va yanada tashvishlisi, [inflyatsiya] keng qamrovli” deb ta’rifladi. LPL Financial bosh AQSh iqtisodchisi Jeffrey Roach “inflyatsion bosim energiyadan tashqariga ham kengaymoqda, bu maqsadli darajaga qaytishning so‘nggi bosqichi notekis bo‘lib qolishi va foiz stavkalarini yuqori saqlashi mumkinligini ko‘rsatadi”, dedi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Yevrohududda xizmatlar inflyatsiyasi uch yildan ortiq vaqtdan beri Yevropa Markaziy bankining 2%lik maqsadidan ancha yuqori bo‘lib turibdi. Shu sababli markaziy banklar yil boshida prognoz qilinganidan ham barqarorroq inflyatsiya bilan kurashishga majbur. Bundan tashqari, an’anaviy pul-kredit va fiskal vositalar avvalgidan kamroq samarali ko‘rinmoqda.

Markaziy banklar siyosiy dilemmaga duch kelmoqda

Federal zaxira tizimi sentabrda asosiy stavkani 25 bazis punktga oshirib, 3,75%–4,00% oralig‘iga olib chiqdi. Bu uch yildan beri ilk oshirish bo‘lib, qo‘shimcha qat’iylashtirish ehtimoli yuqori. YMB bu yil stavkani ikki marta oshirdi. Capital Economics vakili Jack Allen-Reynolds sentabr ma’lumotlari “YMB foiz stavkalarini yana oshirish uchun, ehtimol, dekabrgacha kutadi, degan qarashimizni o‘zgartirmaydi”, dedi. Biroq, yangi energiya shoklari siyosatni amalga oshirishga qo‘shimcha tuzatishlar kiritilishiga olib kelishi mumkin.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Har ikki institut retsessiyaga yo‘l qo‘ymasdan inflyatsiyani nazorat qilishga urinmoqda. Biroq amaldagi choralar taklif omillari bilan bog‘liq shoklarga cheklangan ta’sir ko‘rsatmoqda. Kelgusi oylarda markaziy banklar choralari darajasi va intensivligini, ehtimol, mehnat bozoridagi vaziyat belgilaydi.

Real daromadlar manfiylashgani sabab naqd pul jozibasini yo‘qotmoqda

AQShda umumiy inflyatsiya 3,7%ga, yevrohududda esa 3,8%ga yetgani sababli, naqd pul va qisqa muddatli depozitlarning real daromadliligi aksariyat jamg‘aruvchilar uchun manfiy bo‘lib qoldi. Biroq, inflyatsiyadan himoyalangan Treasury qimmatli qog‘ozlari hanuz ijobiy real daromadlilikni taklif qilmoqda. Oktyabr o‘rtalarida 10 yillik TIPSning real daromadliligi 2,84%ni, besh yillikniki esa 2,64%ni tashkil etdi. Shunday ekan, ayrim egalari ushbu qimmatli qog‘ozlarni muddatigacha ushlab tursa, rasmiy CPI ko‘rsatkichidan yuqori daromadni ta’minlashi mumkin.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Katta miqdordagi naqd pul qoldiqlarini saqlash sezilarli muqobil xarajatni anglatadi. Bir necha yil davomida xarid qobiliyatidagi yo‘qotishlar katta bo‘lib boradi. An’anaviy ravishda nafaqaxo‘rlar va uzoq muddatli majburiyatlarga ega institutlar eng yuqori xavflarga duch keladi. Shu bois, tobora ko‘proq odamlar jamg‘armalarini saqlab qolish uchun zudlik bilan choralar ko‘rish zarurligini anglamoqda.

Barqaror inflyatsiya sharoitida ommabop variantlar

Bunday sharoitda bozor ishtirokchilari yo‘qotishlarini kamaytirish yoki hatto xarid qobiliyati pasayishidan yuqori daromad olish uchun bir nechta yondashuvga tayanadi. Hozir mavjud ijobiy real daromadlilik tufayli TIPS yoki yevrohududdagi muqobil vositalar kabi inflyatsiyaga bog‘langan obligatsiyalar keng qo‘llanadi. Muddatlar bo‘yicha pog‘onali strategiya narx bosimi susaysa, qayta investitsiya qilish xavfini boshqarish imkonini beradi. Tarixan narx belgilash qudratini namoyon etgan tarmoqlardagi aksiyalar ham maqbul bo‘lishi mumkin, biroq bu sohalarda qo‘shimcha ekspertiza talab etiladi. 

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Bitcoin va boshqa raqamli aktivlar ham tobora ommalashayotgan yana bir variantdir. Ko‘plab investorlar BTCni an’anaviy monetar vositalardan mustaqil qiymat saqlash vositasi deb biladi. Ammo har qanday volatil aktivlar sinfida bo‘lgani kabi, amaldagi natijalar keskin farq qiladi. Har holda, hozirgi sur’atlarda naqd pulda qoldirilgan kapital muntazam ravishda qiymatini yo‘qotadi, shu sababli himoya choralari obyektiv zaruratga aylanmoqda.