Jimmy Song: Trump Bitcoinerlar kutgan natijalarni bera olmadi

​Bitcoin global moliya tizimidagi mavqeini izchil mustahkamlamoqda, biroq uning kelajagi haqidagi savollar hatto kripto hamjamiyati ichida ham saqlanib qolmoqda. Traders Union nashriga bergan intervyusida taniqli Bitcoin maksimalisti va muallif Jimmy Song Bitcoinni nima uchun chinakam markazlashmagan yagona kriptovalyuta deb hisoblashini tushuntiradi, AQShning kriptovalyuta siyosatiga bahosini bildiradi va Bitcoin narxini 1 mln dollarga olib chiqishi mumkin bo‘lgan omillarni muhokama qiladi.

Nima uchun Bitcoin boshqa kriptovalyutalardan farq qiladi

So‘nggi bir necha yil ichida Bitcoin kam tanilgan texnologiyadan yirik investitsiya fondlari va birjada savdoga chiqarilgan kompaniyalar xarid qiladigan aktivga aylandi. Biroq uning qabul qilinishi moliya bozorlari bilangina cheklanmaydi. Ayrim mamlakatlarda Bitcoin kundalik to‘lovlar uchun va jamg‘armalarni saqlash vositasi sifatida tobora ko‘proq qo‘llanmoqda.

Dunyo bo‘ylab Bitcoin konferensiyalari da muntazam ma’ruzachi sifatida qatnashadigan Jimmy Song turli bozorlarda ushbu kriptovalyutaga munosabat qanday o‘zgarganini kuzatgan.

“Eng katta o‘sish fiat valyutalari unchalik ko‘p bo‘lmagan rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda kuzatilmoqda. Uzoq muddatda (5-10 yil) qabul qilinish va o‘sish sezilarli darajada oshgani aniq.”

Bitcoinni kundalik tranzaksiyalar uchun amaliyroq qilgan yangiliklardan biri Lightning Network bo‘lib, u har bir tranzaksiyani asosiy blokcheynga bevosita yozishni talab qilmagan holda tez va arzon Bitcoin to‘lovlarini amalga oshirish imkonini beradi.

“Masalan, Lightning 5 yil avval ekotizimning katta qismi emas edi, hozir esa ko‘pchilik kichik summalar bilan tranzaksiya qiladigan asosiy vositaga aylandi.”

Bitcoinning tobora kengroq qabul qilinishi boshqa minglab kriptovalyutalar rivojlanayotgan bir paytga to‘g‘ri kelmoqda. Biroq maksimalistik qarashlari bilan tanilgan Song barcha raqamli aktivlarni yagona toifa sifatida ko‘rishga qat’iy qarshi.

“Men uchun farq har doim aniq bo‘lgan, biroq aksariyat odamlar uchun bunday emas edi, chunki ommaviy axborot vositalari ularni bir xil aktivlar sinfi sifatida ko‘rsatadi.”

Song fikricha, kriptovalyutalar, avvalo, ularning ishlashi alohida kompaniyalar, dasturchilar yoki investorlar faoliyatiga qanchalik bog‘liqligi asosida baholanishi kerak.

“VC va altcoin targ‘ibotchilari nima demasin, markazlashgan va markazlashmagan tizimlar o‘rtasida noaniq oraliq yo‘q. Biror narsaning markazi bor yoki yo‘q. Kriptovalyutalar orasida Bitcoin ishonchli tarzda markazlashmagan yagona aktivdir.”

Nima uchun Bitcoin katta o‘zgarishlarga muhtoj emas

Bitcoin tarixi davomida dasturchilar va hamjamiyat a’zolari tarmoq qoidalariga o‘zgartirishlar kiritishni qayta-qayta taklif qilgan. Eng muhim bahslardan biri blok hajmiga taalluqli bo‘lib, 2017-yilda Bitcoin Cash yaratilishiga olib kelgan.

Keyingi munozaralar boshqa masalalarni, jumladan, blokcheynda saqlanadigan ayrim turdagi ma’lumotlarni cheklash takliflarini ham qamrab oldi. Shunga qaramay, Bitcoinning asosiy ishlash tamoyillari deyarli o‘zgarmadi.

“U ancha chidamli, chunki konsensus shunday ishlaydi. Menimcha, Bitcoin ko‘p o‘zgarishlarga muhtoj emas, kerak bo‘lganlarini esa unumdorlik va xavfsizlikni yaxshilash, masalan, xatolarni tuzatish, deb tasniflagan bo‘lardim.”

Bu pozitsiya Bitcoinni rivojlantirishga konservativ yondashuvni aks ettiradi. Yangi funksiyalar muntazam joriy etiladigan boshqa ko‘plab blokcheynlardan farqli ravishda, Bitcoin tarmog‘idagi o‘zgarishlar ishtirokchilar o‘rtasida keng kelishuvni talab qiladi. Bu ayrim funksiyalarni joriy etishni sekinlashtiradi, biroq bahsli qarorlarning amalga oshirilish ehtimolini ham kamaytiradi.

El Salvadorning Bitcoin tajribasi muvaffaqiyatlimi?

2021-yilda El Salvador Bitcoinni qonuniy to‘lov vositasi sifatida tan olgan dunyodagi birinchi mamlakat bo‘ldi. Hukumat investitsiyalarni jalb qilish, turizmni rivojlantirish va moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga umid qilgan.

Biroq tajriba natijalari bir xil bo‘lmadi. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi bilan tuzilgan kelishuvga muvofiq, El Salvador korxonalar uchun Bitcoinni qabul qilish majburiyatini bekor qildi, kundalik tranzaksiyalarda undan foydalanish esa cheklanganligicha qoldi.

Ushbu cheklovlarga qaramay, Song Bitcoin mahalliy aholiga yaratgan imkoniyatlarni ta’kidlab, vaziyatga ijobiyroq baho beradi.

“Bu yo‘nalish hamon jadal davom etmoqda: mamlakatdagi ko‘plab bankomatlarda Bitcoin orqali turli narsalar uchun to‘lash, shuningdek BTCni USDga almashtirish mumkin.”

To‘lov infratuzilmasidan tashqari, mahalliy tashabbuslar ham Bitcoinning qabul qilinishida muhim rol o‘ynaydi. Aholisi kundalik tranzaksiyalar uchun Bitcoin ishlatadigan hamjamiyatlar shakllanmoqda va shu tariqa an’anaviy banklarga kamroq bog‘liq mahalliy iqtisodiyotlar asta-sekin yaratilmoqda.

“Bundan tashqari, ta’lim berish bo‘yicha sezilarli sa’y-harakatlar va aylanma iqtisodiyot hamjamiyatlari sonining ortib borayotgani kuzatilmoqda. Shuning uchun men buni ancha muvaffaqiyatli bo‘ldi, deb aytgan bo‘lardim.”

Nima uchun Trump Bitcoin hamjamiyatini ranjitdi

Donald Trumpning Oq uyga qaytishi kriptovalyuta sanoatida katta umidlar bilan kutib olindi. Prezident Silk Road asoschisi Ross Ulbricht ni afv etdi va AQShda Strategic Bitcoin Reserve’ni tashkil etishni nazarda tutuvchi farmonni imzoladi.

Biroq rezervning tashkil etilishi hukumat tomonidan Bitcoinning sezilarli darajada yangi xarid qilinishiga olib kelmadi. Bu ma’muriyat harakatlari saylovoldi kampaniyasi vaqtida berilgan va’dalarga qanchalik mos kelishi haqida savollar tug‘dirdi.

Song ma’muriyatning kriptovalyutalarga oid kengroq kun tartibi Bitcoinni emas, altcoinlarni qo‘llab-quvvatlaganini ta’kidlaydi.

“Ammo shuni unutmaslik kerakki, uning eng yirik donorlari Bitcoinerlar emas, altcoin tarafdorlari bo‘lgan, kun tartibining muhim qismi esa Bitcoin’ga emas, altcoinlarga foyda keltirishga qaratilgan edi.”

Sanoat ichidagi kelishmovchiliklar, ayniqsa, tartibga solish masalasida yaqqol ko‘rinadi. Ayrim bozor ishtirokchilari raqamli aktivlarni chiqarish va savdosi uchun qulayroq sharoitlarni izlaydi, Bitcoin tarafdorlari esa ko‘pincha ayrim kriptovalyuta loyihalariga foyda keltirishga qaratilgan tashabbuslarga qarshi chiqadi.

“Ochig‘i, bu altcoinlarga oid qonun loyihalari qabul qilinmaganidan xursandman. Bu, chamasi, altcoin tarafdorlari uchun yomon bo‘lgandir, ammo Bitcoiner sifatida ular meni unchalik qiziqtirmaydi.”

Nega Bitcoin xazina kompaniyalari Bitcoin o‘rnini bosa olmaydi

Korporativ miqyosda Bitcoin jamg‘arilishini eng faol targ‘ib qiluvchilardan biri — Michael Saylor. Uning Strategy kompaniyasi BTC sotib olish uchun yillar davomida kapital jalb qilib kelmoqda va shu tariqa aksiyalarini kriptovalyuta bozoriga chiqishni istagan investorlar orasida mashhur investitsiya vositasiga aylantirdi.

Saylor investorlarni Bitcoin’ni uzoq muddat ushlab turishga qayta-qayta undagan, biroq Strategy 2026-yilda o‘z zaxirasining bir qismini sotdi. Bu savdolar jismoniy shaxsning investitsiya falsafasi bilan birjada ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyaning moliyaviy majburiyatlari o‘rtasidagi farqni ko‘rsatdi. Biroq Song Saylorni buning uchun to‘liq javobgar deb hisoblamaydi.

“U ham inson, xazina kompaniyalari esa mustaqil yuridik shaxslardir. Ular hamma aytgan ishlarini bajarishiga kafolat bo‘lgan, deb o‘ylamayman, chunki ular ham boshqalar kabi bozor kuchlari ta’sirida qoladi.”

BTC’ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotib olishdan farqli ravishda, bunday kompaniyalar aksiyalariga investitsiya qilish qo‘shimcha xatarlarni keltirib chiqaradi. Ularning qiymati nafaqat Bitcoin narxiga, balki qarz darajasiga, kapital jalb qilish sharoitlariga va menejment qarorlariga ham bog‘liq.

Song, shuningdek, Bitcoin investorlari xazina kompaniyalari aksiyalarini bevosita BTC saqlashning o‘rnini bosuvchi vosita sifatida ko‘rishda tobora ehtiyotkor bo‘lib borayotganini ta’kidlaydi.

“Menimcha, hamjamiyatning xazina kompaniyalariga munosabati biroz o‘zgardi: ular o‘zlarini qanday ko‘rsatmasin, Bitcoin o‘rnini bosa olmasligini anglab yetishmoqda.”

Bitcoin qachon 1M dollarga yetadi?

Bitcoin oxir-oqibat 1M dollarga yetishi haqidagi prognozlar yillardan beri tarqalib keladi. Narxning keskin tebranishlariga qaramay, Song bu darajaga erishish mumkinligiga ishonadi. Biroq uning fikricha, bu ssenariyni faqat kriptovalyuta bozorining o‘sishi bilan cheklamay, kengroq kontekstda ko‘rib chiqish kerak.

“Bunga ikki yo‘l bilan erishish mumkin: dollar qadrsizlanishi yoki Bitcoin narxining oshishi orqali — ehtimol, ikkalasining biroz kombinatsiyasi hisobiga.”

Shu bois Songning prognozi nafaqat Bitcoin ko‘rsatkichlariga, balki AQSh dollarining kelajakdagi xarid qobiliyatiga ham bog‘liq.

“Hozirgi narxdan bu atigi 12 baravar o‘sishni anglatadi, menimcha, bunga erishish juda real. Ammo bu, jamg‘arishning boshqa barcha shakllari qanchalik yomonlashishiga bog‘liq.”

Song Bitcoin narxining uzoq muddatli istiqbollarini AQSh pul-kredit siyosati bilan ham bog‘laydi. Foiz stavkalari davlat obligatsiyalari va boshqa moliyaviy vositalarning jozibadorligiga, shuningdek, xavfi yuqoriroq aktivlarga investitsiya qilish uchun kapital mavjudligiga ta’sir qiladi.

“Hozir davlat obligatsiyalari stavkalari yuqori, bu pul emissiyasi kamroq ekanini ko‘rsatadi, shuning uchun o‘sish boshqacha holatdagiga qaraganda biroz sekinroq. Agar stavkalar pasaysa, bu darajaga tezroq yetamiz, deb kutardim va hokazo.”

Bitcoin’ni o‘rganishni nimadan boshlash kerak

Konferensiyalarda chiqish qilishdan tashqari, Jimmy Song Bitcoin haqidagi bir nechta kitoblar muallifi sifatida ham tanilgan. Uning asarlarida blockchain texnologiyasining texnik jihatlari, shuningdek, yetakchi kriptovalyutaning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlari yoritilgan.

Songning fikricha, Bitcoin’ga eng yaxshi kirish yo‘li yagona ta’lim yo‘liga amal qilishdan ko‘ra, o‘quvchining qiziqishlari va tayyorgarligiga bog‘liq.

“Agar inson huquqlari nuqtayi nazaridan kelib chiqayotgan bo‘lsangiz, menimcha, The Little Bitcoin Book ajoyib kirish kitobidir. Agar xristianlik nuqtayi nazaridan yondashsangiz, Thank God for Bitcoin juda yaxshi kirish asari. Agar dasturchi bo‘lsangiz, ehtimol Programming Bitcoin sizga mos keladi.”

Bitcoin’ni endigina o‘rganishni boshlayotganlarga Song pul tarixi va iqtisodiyotga bag‘ishlangan kitoblarni ham tavsiya qiladi.

“Keng auditoriya uchun, menimcha, Saifedeanning The Bitcoin Standard kitobi klassikaga aylangan, Lyn Aldenning Broken Money asari ham juda yaxshi.”

Songning qarashlari izchil qolmoqda: u Bitcoin protokoliga minimal o‘zgartirishlar kiritilishini qo‘llab-quvvatlaydi, boshqa kriptovalyutalarni teng muqobil deb hisoblamaydi va bevosita BTC egaligini birjada ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalar aksiyalari bilan almashtirish urinishlariga shubha bilan qaraydi.

Shu bilan birga, u Bitcoin’ning qabul qilinishi o‘sishda davom etishiga va uning narxi oxir-oqibat 1M dollarga yetishi mumkinligiga ishonadi. Song uchun bu kutilmalar Bitcoin’ning asosiy xususiyati, ya’ni markazlashgan nazoratdan mustaqilligi bilan chambarchas bog‘liq.