Solana va Base: token ishga tushirish bozorida kim hukmron bo‘ladi?

​Bir necha yil avval Ethereum yangi tokenlarni ishga tushirish uchun yetakchi blokcheyn edi. Keyinchalik yetakchilik BNB Chain'ga o‘tdi, hozir esa bozor tobora Solana va Base tomon siljimoqda. Token ishga tushirish bo‘yicha yetakchi tarmoqlar nega doim o‘zgarib turadi?

CryptoRank'ning so‘nggi ma’lumotlari Solana va Base hozir markazlashmagan birjalarda (DEX) ilk bor paydo bo‘layotgan tokenlar soni bo‘yicha boshqa tarmoqlardan sezilarli darajada o‘zib ketayotganini ko‘rsatadi. Biroq bu raqamlar yirik loyihalar yoki muvaffaqiyatli token yaratish tadbirlari (TGE) sonini anglatmaydi. Ma’lumotlar memecoinlar va eksperimental aktivlarning ulkan oqimini qamrab oladi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Bu ko‘rsatkich, avvalo, ekotizim sifatidan ko‘ra token ishga tushirishlar hajmini aks ettiradi. Tarmoq har kuni o‘n minglab yangi tokenlarni jalb qilishi mumkin, ammo bu har doim ham mos miqdordagi kapitalni jalb etishi yoki shuncha barqaror loyihalarni yaratishini anglatmaydi.

Ethereum'dan Solana'ga

Dastlabki yillarda yangi tokenlar bozorining deyarli barchasi Ethereum da jamlangan edi. ERC-20 standarti aktivlarni chiqarish uchun amalda asosiy modelga aylandi, eng yirik DEXlar, hamyonlar va DeFi protokollari esa ushbu tarmoq atrofida paydo bo‘ldi. Vaziyat 2021-yilda o‘zgara boshladi. O‘sha paytda BNB Chain Ethereum smart-kontraktlari bilan mos, ammo komissiyalari pastroq hamda Binance'ning katta foydalanuvchi bazasiga kirish imkonini beruvchi muhitni taklif qildi. Natijada PancakeSwap tezda eng yirik DEXlardan biriga aylandi, yangi aktivni ishga tushirish esa ancha arzonlashdi.

Tarixiy baholar bu siljish ko‘lamini ko‘rsatadi. 2024-yilga kelib, BNB Chain da taxminan 3,7 million token ishga tushirilgan, Solana'da esa qariyb 1,4 million, Ethereum'da esa 1 milliondan kam token chiqarilgan. Bu raqamlarni DEXlarda paydo bo‘layotgan tokenlar bo‘yicha CryptoRank'ning eng so‘nggi ma’lumotlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirib bo‘lmaydi, biroq ular token emissiyasining markazi Vitalik Buterin blokcheynidan qanday asta-sekin uzoqlashganini ko‘rsatadi.

Keyingi katta sakrashni Solana amalga oshirdi. Bitquery ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yil noyabridan 2026-yil oktyabrining boshigacha tarmoqda kamida bir marta savdo qilingan taxminan 11,5 million token paydo bo‘lgan. Bu kuniga qariyb 32 000 ta ishga tushirishga teng. Ushbu tokenlarning qariyb 9 millioni yoki 78%i Pump.fun launchpadi orqali yaratilgan. Faollik ko‘lami endi asosan alohida yirik loyihalar hisobiga emas, balki ulkan miqdorda ishga tushiriladigan kichik aktivlarning uzluksiz oqimi hisobiga yuzaga kelmoqda. Base'da bozor biroz boshqacha yo‘nalishda rivojlandi. 2025-yilda Zora va Farcaster bilan integratsiyalar foydalanuvchi postlarini o‘z savdo poollariga ega ERC-20 tokenlarga aylantirish imkonini berdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Ayrim kunlarda Base hatto Solana'dan ham o‘zib ketdi. 2025-yil 27-iyulda Base'da 54 000 dan ortiq yangi token paydo bo‘ldi, raqibida esa bu ko‘rsatkich taxminan 25 000 tani tashkil etdi.

Bir necha klikda token ishga tushirish

Kuniga o‘n minglab tokenlarni ishga tushirish ixtisoslashgan platformalar texnik ishlarning katta qismini o‘z zimmasiga olgach mumkin bo‘ldi. Foydalanuvchilar endi smart-kontraktlarni mustaqil yaratishi, dastlabki savdoni sozlashi yoki avval kamida boshlang‘ich dasturlash ko‘nikmalarini talab qilgan boshqa tafsilotlar bilan shug‘ullanishi shart emas.

Pump.fun Solana'dagi yetakchi namuna bo‘ldi. Token ishga tushirish uchun nom, ticker va rasmni tanlashning o‘zi kifoya, shundan so‘ng xizmat qolgan ishga tushirish jarayonini boshqaradi. Bu bitta foydalanuvchiga nafaqat bitta loyiha, balki butun bir aktivlar seriyasini yaratish imkonini beradi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Base da Zora, Bankr va Doppler shunga o‘xshash funksiyalarni bajaradi. Ushbu ekotizimda tokenizatsiya asta-sekin ijtimoiy ilovalarga integratsiyalashdi: mustaqil kriptovalyuta loyihasi o‘rniga ijtimoiy tarmoqdagi post yoki foydalanuvchi yaratgan boshqa kontent token bo‘lishi mumkin.

Doppler Base'dan Solana'ga ham kengaydi. Bu ayni bir ishga tushirish xizmati bir nechta ekotizimda ishlashi mumkinligini anglatadi va token emitentlari uchun blokcheyn tanlovini kamroq cheklovchi qiladi.

Yangi aktivlar yaratish nuqtayi nazaridan ushbu model Solana va Base'ga sezilarli ustunlik beradi. Biroq ishga tushirishlar soni emas, jalb qilingan kapital ko‘rib chiqilganda manzara o‘zgaradi.

CryptoRank ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yilda Ethereum ommaviy token savdolari orqali jalb qilingan mablag‘lar bo‘yicha barcha ekotizimlar orasida yetakchilik qildi. Avgust holatiga ko‘ra, ko‘rsatkich taxminan $334 millionni tashkil etdi, BNB Chain uchun $288 million, Base uchun $269 million va Solana uchun $241 million.

Albatta, bu ma’lumotlar to‘plamlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqqoslab bo‘lmaydi. Biri DEXlarda paydo bo‘layotgan yangi tokenlar oqimini o‘lchasa, boshqasi ommaviy takliflar orqali jalb qilingan kapitalni kuzatadi. Shunga qaramay, farq token ishga tushirishdagi yetakchilik har doim ham mablag‘ jalb qilishdagi yetakchilikka aylanmasligini ko‘rsatadi.

Millionlab ishga tushirishlar, atigi bir necha daqiqalik faollik

Tokenlar savdosi boshlanganda kontrast yanada yaqqolroq bo‘ladi. Bitquery 2025-yil noyabridan 2026-yil oktyabrining boshigacha Solana'da savdo qilingan taxminan 11,5 million aktivni tahlil qildi. Pump.fun orqali ishga tushirilgan tokenlarning 79%dan ortig‘i birinchi kunidan keyin savdodan to‘xtadi.

Ushbu tokenlarning yarmi uchun yakuniy savdo birinchisidan taxminan uch daqiqa o‘tib sodir bo‘lgan. Beshinchi haftaga kelib, ishga tushirishlarning atigi 1,5%i hali ham kamida bitta tranzaksiyani qayd etgan, faqat 0,2%i esa o‘nta yoki undan ortiq savdoni qayd qilgan.

Solana'dagi yangi tokenlar uchun asosiy ko‘rsatkichlar. Manba: Bitquery.

Tokenlarni arzon ishga tushirish aktivlar taklifini keskin oshirdi, biroq shunga mos talabni yuzaga keltira olmadi. Token chiqarilgach, asosiy muammo texnologiyaning o‘zi emas, balki likvidlikni jalb qilish va treyderlar e’tiborini saqlab qolish qobiliyatidir. Kengroq bozor ham tokenlar sonining o‘sishi va alohida ishga tushirishlar natijalari o‘rtasidagi shunga o‘xshash tafovutni ko‘rsatadi.

Tahlilchilarga ko‘ra, agregatorlar kuzatadigan aktivlar soni bir yil ichida taxminan 5,8 milliondan 29,2 millionga oshdi. Shunga qaramay, 2025-yilda ishga tushirilgan altcoinlarning atigi qariyb 15%i hozirda TGE narxidan yuqorida savdo qilinmoqda.

Ayni paytda markazlashgan birjalar teskari yo‘nalishda harakatlanmoqda. CryptoRank yirik CEXlardagi 10 000 dan ortiq listingni o‘rganib, yangi ro‘yxatga kiritilgan memecoinlar soni 2024-yilning to‘rtinchi choragidagi 196 tadan 2026-yilning ikkinchi choragida 41 taga tushganini aniqladi, bu taxminan 79% pasayishdir.

Shu bilan birga, 2026-yilning birinchi yarmida tokenlashtirilgan aktivlar yangi listinglarning qariyb har beshtadan birini tashkil etdi. Natijada yirik birjalardagi yangi listinglar tarkibi DEXlarda har kuni paydo bo‘ladigan aktivlardan sezilarli farq qiladi.

BNB Chain ommaviy token ishga tushirishlari uchun muhim tarmoq bo‘lib qolmoqda, Four.meme esa memecoin auditoriyasi uchun raqobatni davom ettirmoqda. Biroq tarmoq token chiqarish uchun yetakchi arzon muqobil sifatidagi avvalgi mavqeini endi saqlab qolmagan. Bozor bir nechta ekotizim va platformalar o‘rtasida taqsimlangan.

Shu bois bugun eng ko‘p token qayerda yaratilayotgani haqidagi savolga javob ancha ravshan: Solana DEXlarda paydo bo‘layotgan yangi aktivlar oqimida yetakchi, Base esa uning asosiy raqiblaridan biriga aylandi. Ammo bu poyga tarmoqlarning moliyaviy qudrati haqida tobora kamroq ma’lumot bermoqda.

Tokenni ishga tushirish endi atigi bir necha daqiqa oladi. Likvidlikni jalb qilish, auditoriya yaratish va hatto bir necha haftadan keyin ham savdo faolligini saqlash ancha qiyin. Aynan shu yerda millionlab ishga tushirishlar nisbatan kam sonli barqaror aktivlargacha qisqaradi.