Argentinadagi kripto paradoksi: bank cheklovlariga qaramay, bozor o‘sishda davom etmoqda

​Investorlar mamlakat qarzlarini to‘lay olishiga shubha bildirar ekan, Argentina davlat obligatsiyalari keskin arzonlashmoqda. Iqtisodiy qiyinchiliklar kuchayib borayotgan bir paytda, prezident Javier Milei Bitcoin tarafdorlari kutgan o‘zgarishlarni hali amalga oshirgani yo‘q. Nega kriptovalyuta Argentina bank tizimidan hanuz deyarli chetda qolmoqda?

Investorlar Mileining kelajagiga shubha bildirar ekan, Argentina obligatsiyalari keskin tushib ketdi

21-oktabr kuni investorlar mamlakat qarzlarini to‘lay olishidan xavotirga tushgani sababli Argentina davlat obligatsiyalari keskin sotildi. 2027-yilgi prezidentlik saylovi yaqinlashar ekan, noaniqlik kuchaydi va Javier Milei iqtisodiy islohotlarini davom ettirish uchun yetarli siyosiy yordamga ega bo‘ladimi, degan savollar paydo bo‘ldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Argentina kelgusi yillarda xorijiy valyutada katta miqdordagi qarz to‘lovlarini amalga oshirishi kerak. Shu bilan birga, qarz olish xarajatlarining oshishi hukumatga yangi moliyalashtirish manbalarini topishni qiyinlashtirmoqda. 

Milei 2023-yil dekabrida davlat xarajatlarini qisqartirish, inflyatsiyani jilovlash va davlat aralashuvini kamaytirish va’dasi bilan lavozimga kirishdi. Uning libertarian qarashlari kriptovalyuta tarafdorlarini ham o‘ziga jalb qildi: ular uning prezidentligi Bitcoinning Argentina moliya tizimidagi rolini kengaytirishiga umid qilishdi.

Biroq Milei yirik iqtisodiy islohotlarni amalga oshirayotgan bo‘lsa-da, kriptovalyuta uning siyosatida ko‘plab tarafdorlari dastlab kutganidan ancha kichik o‘rin egalladi.

Milei qanday qilib Bitcoin bilan bog‘landi

Mileining Bitcoin ga qiziqishi prezidentlikdan avval boshlangan. Markaziy banklarning keskin tanqidchisi sifatida u hukumatlar haddan tashqari pul chiqarish orqali pulning qadrsizlanishiga sabab bo‘lishini ta’kidlagan. Uning pozitsiyasi markazlashmagan valyutalarni an’anaviy moliya tizimlariga muqobil deb biladigan Bitcoin tarafdorlariga ma’qul keldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Milei 2023-yilgi saylovda g‘alaba qozonganida, ayrim kripto ixlosmandlari Argentina El-Salvador yo‘lidan borib, Bitcoin’ga iqtisodiyotida rasmiy maqom berishiga umid qilishdi. Bu g‘oya e’tiborni tortdi, chunki argentinaliklar yillar davomida inflyatsiya, valyuta qadrsizlanishi va AQSh dollaridan foydalanish cheklovlariga duch kelib kelgan edi.

Biroq prezidentligi bilan bog‘liq kutishlarga qaramay, Milei Bitcoin’ni na qonuniy to‘lov vositasi sifatida tan oldi, na milliy Bitcoin zaxirasini joriy qildi. Buning o‘rniga uning ma’muriyati budjet xarajatlarini keskin qisqartirish, inflyatsiyani jilovlash va iqtisodiyotni kengroq liberallashtirishga ustuvor ahamiyat berdi. 

Nega Argentina banklari hanuz kripto xizmatlarini taklif qila olmaydi

Argentina markaziy banki banklar 2028-yilgacha kriptovalyuta xizmatlarini taklif qilishi ehtimoldan yiroq ekanini bildirdi. 7-oktabr kuni soha tadbirida so‘zga chiqqan moliya institutlarini nazorat qilish uchun mas’ul rasmiy Juan Curutchet bu masala Mileining ehtimoliy ikkinchi prezidentlik davrida qayta ko‘rib chiqilishi mumkinligini aytdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Cheklovlar 2022-yildan, markaziy bank banklarga kriptovalyuta operatsiyalarini taklif qilishni taqiqlagan paytdan boshlangan. Iste’molchilarni himoya qilish va moliyaviy barqarorlik bilan bog‘liq xavotirlar sababli, 2023-yilda shunga o‘xshash choralar to‘lov xizmatlarini ko‘rsatuvchilarga ham tatbiq etildi.

Shunga qaramay, Argentina tartibga solish borasida muayyan yutuqlarga erishdi. 2025-yil mart oyida qimmatli qog‘ozlar regulyatori virtual aktivlar xizmatlarini ko‘rsatuvchilar uchun ro‘yxatdan o‘tish, aktivlarni saqlash, kiberxavfsizlik va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi choralarni qamrab oluvchi talablarni joriy qildi. Biroq yangi tartib banklar uchun cheklovlarni bekor qilmadi.

Curutchetning aytishicha, keyingi o‘zgarishlar iqtisodiy barqarorlik yaxshilanishiga bog‘liq. Shu bois an’anaviy banklar orqali kriptovalyutadan kengroq foydalanish hozircha to‘xtatib turilibdi.

Argentinaliklar banklarni kutmay, kriptodan foydalanmoqda

Cheklovlarga qaramay, kriptovalyuta bozori faolligi o‘sishda davom etmoqda. Chainalysis ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil iyulidan 2026-yil iyunigacha Argentinada kripto operatsiyalari hajmi taxminan $88,5 milliardni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 15,3% ga oshgan. Tranzaksiyalar hajmi bo‘yicha mamlakat Lotin Amerikasida Braziliyadan keyingi ikkinchi yirik kripto bozori hisoblanadi.

Bu faollikning katta qismi Bitcoin’ga spekulyativ qiziqishdan ko‘ra kundalik moliyaviy ehtiyojlar bilan bog‘liq. USDT va USDC kabi dollarga bog‘langan stablecoinlar dollar qiymatidagi mablag‘ni saqlash, xalqaro to‘lovlarni amalga oshirish va xorijdan pul olish uchun muqobil vositani taklif qiladi. Ular, ayniqsa, frilanserlar, bizneslar va pesoda jamg‘arma saqlashga muqobil izlayotganlar uchun foydali.

Argentinadagi inflyatsiya va valyuta beqarorligi tarixi bu talabni kuchaytirdi. Bitcoin’dan farqli ravishda, dollarga bog‘langan stablecoinlar AQSh dollariga nisbatan qiymatini barqaror saqlash uchun mo‘ljallangan, biroq ularning emitentlari, zaxiralari va savdo platformalari bilan bog‘liq xatarlar saqlanib qoladi.

Bu yaqqol qarama-qarshilikni yuzaga keltirmoqda. An’anaviy banklarga kripto xizmatlarini taklif qilish taqiqlangan bo‘lsa-da, argentinaliklar stablecoinlar va boshqa raqamli aktivlardan foydalanish uchun ixtisoslashgan platformalar hamda raqamli hamyonlardan foydalanishda davom etmoqda.

LIBRA mojarosi Mileining kripto rejalari uchun to‘siq bo‘ldimi?

2025-yil fevralida yuz bergan LIBRA mojarosi ortidan Mileining kriptovalyutaga aloqalari jiddiy tekshiruvga uchradi. Prezident ijtimoiy tarmoqlarda tokenni Argentina iqtisodiyotini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan loyiha sifatida targ‘ib qildi. Uning narxi keskin ko‘tarilib, keyin qulab tushdi. Natijada investorlar katta zarar ko‘rdi va Mileining loyihadagi ishtiroki yuzasidan savollar tug‘ildi.

Bu hodisa tokenning ishga tushirilishi va Mileining uni targ‘ib qilgan shaxslar bilan aloqalari yuzasidan tekshiruvlarga sabab bo‘ldi. Keyinchalik Argentinaning korrupsiyaga qarshi idorasi u davlat xizmatchilarining axloq qoidalarini buzmagan degan xulosaga keldi, biroq boshqa huquqiy jarayonlar davom etdi. Mojaro siyosiy arboblarning spekulyativ kripto loyihalarini qo‘llab-quvvatlashi bilan bog‘liq xatarlarga ham e’tibor qaratdi.

Obligatsiyalarning so‘nggi keskin sotilishi esa boshqa bir muammoni yuzaga chiqardi. Argentina 2027-yilgi saylov oldidan iqtisodiy barqarorlikni saqlab qolgan holda qarz majburiyatlarini bajara olishiga investorlarni ishontirishi kerak. Bitcoin’dan kengroq foydalanishning o‘zi mamlakatning moliyalashtirish ehtiyojlarini qondirmaydi yoki iqtisodiy siyosatiga ishonchni tiklamaydi.

Milei uchun bu qarama-qarshilikni e’tiborsiz qoldirish qiyin. Argentina Bitcoin’ni hukumat siyosatining markaziga qo‘ymasdan turib, Lotin Amerikasidagi eng yirik kripto bozorlaridan biriga aylandi. Prezident raqamli aktivlarga moliya tizimida kattaroq o‘rin berish-bermasligi ma’muriyati mamlakatning dolzarb iqtisodiy muammolarini qay darajada hal qila olishiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.