Ryanair yoqilg‘i narxi oshishi sabab kamarini mahkam bog‘lamoqda: loukosterga tahdid

Ryanair yoqilg‘i narxlarining keskin oshishiga javoban xarajatlarni keng ko‘lamda qisqartirish choralarini e’lon qildi. Yevropaning eng yirik loukoster aviakompaniyasi foydasi kamaymoqda, aksiyalari esa qadrsizlanishda davom etmoqda. Ammo kompaniya biznesini xavf ostiga qo‘ymasdan chiptalar narxini past saqlab qola oladimi?

Ryanair xarajatlarni keskin qisqartirishga hozirlik ko‘rmoqda

2-noyabr kuni Ryanair xarajatlarni qisqartirish rejasini e’lon qildi. Reja kompaniyaga xarajatlarning keskin oshishiga bardosh berishga yordam berishi ko‘zda tutilgan. Rahbariyat hisob-kitoblariga ko‘ra, 2027-yil aprelida boshlanadigan moliya yilida yoqilg‘i xarajatlari 2,24 milliard dollarga oshishi mumkin. Bunga asosan neft narxining keskin ko‘tarilishiga sabab bo‘lgan Yaqin Sharqdagi urush sabab bo‘lmoqda.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Qo‘shimcha xarajatlarni qoplash uchun Ryanair bir nechta chorani ko‘rib chiqmoqda. Ular qatoriga xodimlar maoshini vaqtincha muzlatish, aeroportlar bilan tuzilgan shartnomalarni qayta ko‘rib chiqish va ekipaj bilan bog‘liq xarajatlarni kamaytirish kiradi. Kompaniya ma’muriy jarayonlarni avtomatlashtirish uchun sun’iy intellektdan kengroq foydalanishni ham rejalashtirmoqda.

"Menimcha, neft narxi keyingi 12 oy davomida yuqori bo‘lishi mumkin. Shu sababli kelgusi 12 oyda xarajatlarni qisqartirishimiz kerak", — dedi Ryanair moliyaviy direktori Neil Sorahan Bloomberg nashriga.

Shu bilan birga, aviakompaniya yo‘lovchilar oqimi bo‘yicha maqsadlarini pasaytirmoqda. Ryanair 2027-yil 31-martgacha 214 million yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatishni kutmoqda, avvalgi prognoz esa 216 million edi. Tashuvchi qimmat yoqilg‘i xarajatlarini cheklash uchun qishki jadvalidagi reyslar sonini ham qisqartirmoqchi.

Biroq Ryanair kengayish rejalaridan voz kechmayapti. Keyingi moliya yilida aviakompaniya yangi Boeing 737 MAX 10 samolyotlari yetkazib berilishi hisobiga yo‘lovchilar sonini 220 milliondan oshirishni maqsad qilgan. Kompaniya 2027-yil yozgi mavsumi uchun 126 ta yangi yo‘nalish va Italiyaning Rimini shahrida yangi bazani ham e’lon qildi.

Yo‘lovchilar ko‘paymoqda, foyda esa kamaymoqda

Ko‘proq yo‘lovchi tashiganiga qaramay, Ryanair’ning moliyaviy ko‘rsatkichlari yomonlashmoqda. Sentabrda yakunlangan moliya yilining birinchi yarmida aviakompaniyaning sof foydasi 15% ga kamayib, 2,4 milliard dollarni tashkil etdi. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 2,84 milliard dollar edi. Ayni paytda yo‘lovchilar oqimi 6% ga oshib, 125,8 millionga yetdi, o‘rtacha tariflar esa 4% ga pasaydi. Kompaniyaning operatsion xarajatlari 10% ga ko‘tarildi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Ryanair yoqilg‘i narxlarining yuqoriligidan hozircha xarid narxlarini oldindan belgilab qo‘yadigan shartnomalar orqali qisman himoyalangan. 2027-yil martigacha kompaniya yoqilg‘iga bo‘lgan ehtiyojining 80% ini bir barreli 67 dollardan xarid qilishni xedjlagan. Biroq qolgan 20% bozor narxlariga bog‘liq bo‘lib, ular qariyb ikki baravar oshib, bir barreli 130 dollarga yetdi.

Keyingi moliya yilida vaziyat yanada murakkablashishi mumkin. Ryanair yoqilg‘iga bo‘lgan ehtiyojining atigi 25% ini bir barreli 95 dollardan xedjlagan. Kompaniya qo‘shimcha bitimlar tuzmasa, qolgan yoqilg‘ini bozor narxlarida sotib olishiga to‘g‘ri keladi. Natijada kelajakdagi xarajatlari neft narxlaridagi o‘zgarishlarga ancha sezgir bo‘ladi.

Shu sharoitda Ryanair chiptalar narxi oshishiga tayyorlanmoqda. Bosh direktor Michael O'Leary 2027-yilda Yevropada aviachiptalar narxi 20% ga ko‘tarilishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Uning aytishicha, bu Yevropa aviatsiyasi tarixidagi eng katta tarif oshishi bo‘ladi. Biroq bunday o‘sish ham qo‘shimcha yoqilg‘i xarajatlarini to‘liq qoplash uchun yetarli bo‘lmasligi mumkin.

Shu bilan birga, aviakompaniyalarning tariflarni oshirish imkoniyati yo‘lovchilar xatti-harakati bilan cheklanadi. Yaqin Sharqdagi urush talabga allaqachon ta’sir ko‘rsatdi: sayohatchilar safarlarni rejalashda ehtiyotkor bo‘lib, parvozlarni jo‘nash sanasiga yaqinroq band qilmoqda.

Ryanair aksiyalari qadrsizlanmoqda

Ryanair duch kelayotgan muammolar fond bozorida ham aks etmoqda. TradingView ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropaning eng yirik loukoster aviakompaniyasi aksiyalari 2026-yil boshidan buyon 21,7% ga arzonlashdi. 30-oktabr kuni savdolar yakunida Euronext Dublin birjasida aksiya narxi 22,90 yevroni (taxminan 25,58 dollarni) tashkil etdi. Aksiyalar so‘nggi uch oyda 8,7% ga, bir yilda esa 10,2% ga pasaydi.

Ryanair’ning Yevropadagi raqobatchilari aksiyalari ko‘rsatkichlari esa ancha farq qildi. Vengriyaning Wizz Air loukoster aviakompaniyasi aksiyalari yil boshidan buyon Ryanair aksiyalari bilan deyarli bir xil darajada arzonlashdi. Aksincha, Britaniyaning EasyJet aviakompaniyasi aksiyalari AQShning Apollo Global Management investitsiya kompaniyasi bilan sotib olish bo‘yicha kelishuvdan so‘ng 33% ga qimmatlashdi.

AQSh aviakompaniyalari ham shunga o‘xshash muammolarga duch kelmoqda. Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, Delta Air Lines, Southwest Airlines va American Airlines 2026-yil uchun daromad prognozlarini pasaytirdi. Sentabrgacha bo‘lgan yetti oyda AQShda aviachiptalarning o‘rtacha narxi yiliga nisbatan qariyb 23% ga oshgan bo‘lsa-da, bu o‘sish yoqilg‘i xarajatlarining ortishini to‘liq qoplamadi.

Aksiyalari narxi pasayganiga qaramay, Ryanair aksiyadorlarga mablag‘ qaytarishda davom etmoqda. Kompaniya taxminan 900 million dollarlik yangi aksiyalarni qayta sotib olish dasturini e’lon qildi. Dastur 2027-yil fevralida boshlanib, qariyb o‘n oy davom etadi. Aviakompaniya har bir aksiya uchun taxminan 0,31 dollarlik oraliq dividend to‘lashni ham rejalashtirmoqda.

Ryanair chiptalar narxini past saqlab qola oladimi?

Ryanair uchun asosiy xavf — tariflarning yanada oshishi uning eng katta raqobat ustunligi, ya’ni arzon aviasayohatga putur yetkazishi mumkin. Chiptalar narxi sezilarli ko‘tarilsa, ayrim mijozlar safarini bekor qilishi yoki boshqa transport turini tanlashi mumkin. Yo‘lovchilar sonining kamayishi esa tariflar oshishidan olinadigan qo‘shimcha daromadni yo‘qqa chiqarishi ehtimol.

Moliyaviy ko‘rsatkichlari yomonlashayotgan bo‘lsa-da, Ryanair inqirozdan hali ancha yiroq. Biroq yoqilg‘i narxlari uzoq vaqt yuqori darajada saqlansa, kompaniya tarif siyosatini qayta ko‘rib chiqishga majbur bo‘lishi mumkin. Bunday holatda Ryanair’ni Yevropaning yetakchi aviakompaniyasiga aylantirgan arzon reyslar ancha qimmatlashishi mumkin.