Banklar yoki kripto kompaniyalari: mablag‘laringizni xakerlardan kim yaxshiroq himoya qiladi?

​Kriptovalyuta birjalari xavfsizlikdagi kamchiliklar uchun tez-tez tanqid qilinadi, an’anaviy banklar esa odatda pul saqlash uchun xavfsizroq joy deb hisoblanadi. Biroq xakerlar har ikki sohaga ham hujum qilib, ko‘pincha o‘xshash zaifliklardan foydalanadi. Banklar haqiqatan ham yaxshiroq himoyalanganmi yoki xatarlar shunchaki boshqacha ko‘rinadimi?

Fransiya banki $133 mlnlik kripto o‘g‘irligi bo‘yicha ayblovlarga duch keldi

Yirik kriptovalyuta o‘g‘irligi Fransiyaning bank guruhlaridan birini diqqat markaziga olib chiqib, an’anaviy moliyaviy institutlar xavfsizligi haqida yangi savollarni tug‘dirdi. Crédit Mutuel Arkéa hujumga uchraganini tasdiqladi, natijada firibgarlik yo‘li bilan tranzaksiyalar amalga oshirilgan, biroq moliyaviy zarar miqdorini oshkor etmadi. Blokcheyn tadqiqotchisi ZachXBT 4-noyabr kuni bir nechta yirik kriptovalyuta birjasidan shubhali mablag‘ yechib olinishini kuzatib, bankni ehtimoliy jabrlanuvchi sifatida ko‘rsatdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

ZachXBT dastlab noma’lum Yevropa moliya muassasasidan $106 milliondan ortiq shubhali mablag‘ yechib olinganini aniqladi. Keyinchalik yana $27 millionlik mablag‘ aniqlanib, taxminiy zarar $133 milliondan oshdi. Tadqiqotchi birjalardan tashqaridagi qo‘shimcha tranzaksiyalar bu miqdorni yanada oshirishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.

Blokcheyn tahlili bilan shug‘ullanuvchi Bitquery kompaniyasi ham Kraken, Crypto.com va OKX’dagi hisobvaraqlardan qariyb 21 soat ichida taxminan $108,8 millionlik USDC yechib olinganini kuzatdi. Mablag‘ning bir qismi Ether’ga aylantirilib, bir nechta hamyon orqali o‘tkazildi. Kraken va Crypto.com gumon qilinayotgan o‘g‘irlik bilan bog‘liq hisobvaraqlarni cheklagani yoki mablag‘larni bloklaganini ma’lum qildi.

Crédit Mutuel Arkéa ayrim tranzaksiyalarni vaqtincha to‘xtatgani, tegishli idoralarni xabardor qilgani va vaziyatni nazoratga olganini bildirdi. Bank mijozlar moliyaviy zarar ko‘rmasligini ham kafolatladi. Hujumchilar mablag‘larga qanday kirishgani hozircha noma’lum.

Nega an’anaviy banklar xakerlar uchun jozibador nishon bo‘lib qolmoqda

Banklar katta hajmdagi to‘lovlar va mijozlarning maxfiy ma’lumotlarini boshqaradi, shu bois kiberjinoyatchilar uchun jozibador nishon hisoblanadi. Biroq xatarlar banklarda saqlanadigan mablag‘lar bilangina cheklanmaydi. Zamonaviy bank faoliyati o‘zaro bog‘langan tizimlar, tashqi texnologiya provayderlari va muhim jarayonlardan foydalanish huquqiga ega xodimlarga tayanadi. Hujumchilarga xizmatlarni izdan chiqarish, ma’lumotlarni o‘g‘irlash yoki ruxsatsiz pul o‘tkazmalarini amalga oshirish uchun atigi bitta zaiflikni topish kifoya.

So‘nggi ma’lumotlar banklar hanuz xatarlarga duch kelayotganini, biroq ularning himoyasi yaxshilanayotgan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Yevropa bank boshqarmasining 2026-yil iyun oyidagi hisobotiga ko‘ra, so‘rovda qatnashgan banklarning 44 foizi yilning birinchi yarmida jiddiy IT uzilishlariga sabab bo‘lgan yoki shunday xavf tug‘dirgan kiberhujumlarga uchragan. Bu ko‘rsatkich 2025-yil boshidagi 58 foizdan past bo‘lib, xavfsizlik yaxshilanganini anglatadi, ammo jiddiy tahdidlar keng tarqalgan. 

Ayniqsa murakkab muammolardan biri shundaki, banklar foydalanadigan barcha tizimlarni nazorat qila olmaydi. Tashqi provayderdagi xavfsizlik buzilishi bir vaqtning o‘zida bir nechta muassasaga ta’sir qilishi mumkin. Black Kite kiberxavfsizlik kompaniyasi 2025-yilda moliya muassasalariga qaratilgan 202 ta tovlamachi dastur hujumini qayd etdi — bu avvalgi yilga nisbatan 30 foiz ko‘p. Janubiy Koreyada texnologiya provayderiga uyushtirilgan hujum 32 ta moliya muassasasiga ta’sir qilib, ikki terabaytdan ortiq ma’lumotni oshkor qildi.

Shu bilan birga, sun’iy intellekt hujumchilarga bu zaifliklardan foydalanish uchun yangi vositalar bermoqda. Jinoyatchilar AI yordamida ishonarli fishing xabarlarini yaratishi, xodimlar nomidan ish ko‘rishi yoki hujumning ayrim bosqichlarini avtomatlashtirishi mumkin. Binance asoschisi Changpeng Zhao yaqinda kiberxatarlar rivojlanib borayotgan bir paytda banklar kripto birjalardan zaifroq bo‘lishi mumkinligini aytdi. Biroq uning bu fikrini tekshirish qiyin, chunki taqqoslanadigan ma’lumotlar qaysi soha zaifroq ekanini ko‘rsatmaydi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Nega kriptohakerlik hujumlari ko‘proq ko‘zga tashlanadi va ularning oqibatini qaytarish qiyin

Kriptovalyuta kompaniyalari ham hisob ma’lumotlarining o‘g‘irlanishi, qurilmalarning buzib kirilishi va ichki tizimlarga ruxsatsiz kirish kabi xatarlarga duch keladi. Farq shundaki, hujumchilar aktivlarni nazoratga olgach, nimalar yuz berishi mumkin. Blokcheynda tasdiqlangan o‘tkazmalar odatda qaytarilmaydi, o‘g‘irlangan mablag‘lar esa hamyonlar orasida tez ko‘chirilishi mumkin.

Potensial zarar ko‘lami 29-oktabr kuni, Binance taxminan $6,3 milliardlik raqamli aktivlarga aloqador xavfsizlik buzilishi haqida xabar berganida ayon bo‘ldi. Dastlabki tekshiruv natijalari xodimlar qurilmalari, ichki tizimlar va hamyon tranzaksiyalari uchun ruxsatlar buzilganini ko‘rsatdi, ammo tekshiruv davom etayotgan edi. Binance mijozlarning zararini qoplashini aytib, boshqa platformalar va steyblkoin emitentlari bilan zararlangan mablag‘larni muzlatish ustida ish olib bordi.

Banklar shubhali o‘tkazmalarni ko‘pincha kechiktirishi yoki o‘rnatilgan tarmoqlar orqali to‘lovni qaytarishga urinishi mumkin. Kripto birjalari ham aktivlar platformadan chiqib ketishidan oldin yechib olishni bloklay oladi, ammo undan keyin mablag‘larni qaytarish qiyinroq. Shu bilan birga, ochiq blokcheynlar odamlar kimligi aniqlanmagan taqdirda ham hamyonlar orasidagi o‘tkazmalarni kuzatish imkonini beradi.

Aynan shu oshkoralik tadqiqotchilarga Crédit Mutuel Arkéa ishidagi shubhali tranzaksiyalarni kuzatishda yordam berdi. Biroq bu mablag‘lar qaytarilishini kafolatlamaydi: hujumchilar ularni bir nechta hamyonga bo‘lib yuborishi, boshqa aktivlarga almashtirishi yoki izlarini yashiruvchi xizmatlardan foydalanishi mumkin. Tranzaksiyalarni kuzatish va jinoyatchilarni aniqlash — alohida muammolar.

Mijozlar mablag‘larini aslida nima xavfsizroq qiladi?

Mijozlar uchun asosiy savol — hujumdan keyin nima bo‘lishi. An’anaviy banklarda ruxsatsiz to‘lovlarni tekshirish va tegishli mijozlarga pulni qaytarish tartiblari mavjud. Yevropa to‘lov qoidalari ayrim holatlarda himoya beradi, depozitlarni sug‘urtalash esa har qanday kiberzararni emas, bankning to‘lovga qobiliyatsizligini qamrab oladi.

Kripto birjalari mablag‘ yechish limitlari, tranzaksiyalarni kuzatish, bir nechta tasdiq talab qilish va oflayn saqlash kabi himoya choralaridan foydalanadi. Ayrimlari xavfsizlik hodisalaridan keyin foydalanuvchilarga tovon to‘lash uchun mablag‘ ajratadi. Biroq himoya darajasi platforma va yurisdiksiyaga qarab farq qiladi, kriptoaktivlar esa odatda sug‘urtalangan bank depozitlari kabi kafolatlarga ega emas.

Hech bir soha kiberjinoyatlardan to‘liq himoyalanganini da’vo qila olmaydi, mavjud ma’lumotlar esa banklar kriptovalyuta kompaniyalaridan har doim xavfsizroq ekanini tasdiqlamaydi. Mijozlar uchun xavfsizlikning haqiqiy sinovi — muassasa har qanday hujumning oldini ola bilishida emas, balki hujum muvaffaqiyatli bo‘lganida ularning mablag‘lari himoyalanishidadir.