Bitcoin’dan o‘zib ketishga uringan kriptovalyutalar: taxt uchun kurash

​Yillar davomida ko‘plab kriptovalyutalar Bitcoin’ni takomillashtirishni va’da qilib, tezroq tranzaksiyalar, pastroq komissiyalar yoki ilg‘or texnologiyalarni taklif qildi. Ayrimlari hatto dunyodagi eng yirik kriptovalyutaning ehtimoliy vorislari sifatida olqishlandi. Biroq qariyb o‘n yil o‘tib, raqamlar butunlay boshqacha manzarani ko‘rsatmoqda.

O‘n yillik raqobat ortda qolgan aksariyat altkoinlarni ko‘rsatdi

Bitcoin moliyaviy xizmatlar kompaniyasi River e’lon qilgan yangi grafik kriptovalyuta bozorining sobiq favoritlariga yaqqol nazar tashlash imkonini beradi. 2017-yil 18-iyunda bozor kapitallashuvi bo‘yicha eng yirik 100 ta kriptovalyutaning deyarli barchasi keyingi to‘qqiz yil ichida Bitcoin’ga nisbatan qiymatini sezilarli darajada yo‘qotgan. Bir paytlar investorlarning katta qiziqishini uyg‘otgan ko‘plab loyihalar keyinchalik unutilib ketdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Hatto sohaning ayrim eng yirik nomlari ham ortda qolmaslikka qiynaldi. Ethereum Bitcoin ga nisbatan taxminan 80%, XRP 85%, Litecoin esa 96% qiymatini yo‘qotdi. Dash 99,1% pasaydi, ko‘plab kichik kriptovalyutalar esa 99,9%dan ko‘proq qiymatini yo‘qotdi. Qizig‘i shundaki, dastlab hazil tariqasida yaratilgan Dogecoin guruhdagi eng yaxshi natija ko‘rsatgan aktivlardan biri bo‘lib, Bitcoin’dan atigi 23% ortda qoldi.

Bu yo‘qotishlar AQSh dollariga emas, Bitcoin’ga nisbatan hisoblangan. Altkoin dollar hisobida ancha qimmatlashib, BTC’ga nisbatan qiymatini yo‘qotishi mumkin. Taqqoslash, shuningdek, 2017-yildan beri ishga tushirilgan barcha loyihalarni emas, kriptovalyutalarning muayyan avlodini qamrab oladi.

Bitcoin’ning bozor ustunligi yana bir nuqtayi nazarni beradi. 2018-yildagi altkoinlar jadal o‘sgan davrda uning jami kriptovalyuta bozoridagi ulushi qisqa muddatga 35%dan pastga tushdi, biroq keyinchalik Bitcoin o‘z mavqeini tikladi. Ustunlik pasaygan davrlarga qaramay, bozorga minglab yangi kriptovalyutalar kirib kelganida ham Bitcoin ulushi, odatda, 50%dan yuqori bo‘lib qoldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Bir paytlar Bitcoin’ning o‘rnini egallashi aytilgan kriptovalyutalar

Bitcoin’ni almashtirish mumkin degan g‘oya kriptovalyuta sanoatining o‘zi kabi qadimiy. Ilk raqiblar, asosan, uning zaif jihatlari deb hisoblangan tranzaksiya tezligi, komissiyalar va masshtablanuvchanlikka e’tibor qaratgan.

Litecoin muqobil taklif qilgan ilk loyihalardan biri edi. 2011-yilda ishga tushirilgan u tranzaksiyalarni tezroq tasdiqlashni va kundalik to‘lovlar uchun qulayroq variant bo‘lishni va’da qildi. Loyiha Bitcoin’ning oltiniga nisbatan kumush sifatida tanildi, ammo texnik ustunliklari uzoq muddatli talabni Bitcoin darajasiga olib chiqolmadi.

2017-yilda Bitcoin’ning masshtablanuvchanligi borasidagi kelishmovchiliklar Bitcoin Cash yaratilishiga olib kelgach, bahs yanada keskin tus oldi. Uning tarafdorlari kattaroq bloklar va arzonroq tranzaksiyalar kriptovalyutani elektron naqd pul sifatida foydaliroq qilishini ta’kidladi. Ayrimlar yangi tarmoq oxir-oqibat Bitcoin’dan o‘zib ketishini kutdi, biroq asl blokcheyn bozordagi kuchliroq mavqeini saqlab qoldi.

Ethereum Bitcoin’ga butunlay boshqa yo‘nalishdan raqobat qildi. Uning smart-kontraktlari Bitcoin qo‘llab-quvvatlash uchun ishlab chiqilmagan ilovalarga imkon yaratib, raqamli puldan tashqaridagi imkoniyatlarga qiziqqan dasturchilar va investorlarni jalb etdi. 2017-yil iyunida Ethereum’ning bozor kapitallashuvi Bitcoin’nikining taxminan 83%iga yetdi va reytinglar o‘zgarib ketishi mumkinligi haqidagi, ya’ni “flippening” haqidagi taxminlarni kuchaytirdi.

“Flippening” yuz bermadi, ammo Ethereum yirik blokcheyn ekotizimiga aylandi. Shu bilan birga, XRP, Stellar va Dash kabi loyihalar tezroq to‘lovlar yoki muqobil moliyaviy infratuzilmani rivojlantirdi. Ularning hammasi ham Bitcoin’ning o‘rnini egallashni ochiq maqsad qilmagan, biroq ketma-ket kripto bozorlaridagi jadal o‘sish davrlarida texnologik maqsadlari ko‘pincha bozor yetakchisi bilan taqqoslashlarga sabab bo‘ldi.

Nega ilk kriptovalyuta hamon yetakchilik qilmoqda

Bitcoin’ning barqarorligi ayniqsa diqqatga sazovor, chunki ko‘plab raqobatchilar unda mavjud bo‘lmagan xususiyatlarga ega. Ayrimlari tranzaksiyalarni tezroq qayta ishlaydi, boshqalari murakkab ilovalarni qo‘llab-quvvatlaydi, bir nechtasida esa komissiyalar ancha past. Shunga qaramay, texnologik yaxshilanishlar kamdan-kam hollarda bozorda uzoq muddatli yetakchilikka aylanadi.

Bitcoin 15 yildan ortiq vaqt davomida shakllangan tarmoq samarasidan foyda ko‘radi. Uning taniqli brendi, rivojlangan savdo infratuzilmasi, shakllangan hamjamiyati va yuqori likvidligi yangi kriptovalyutalarning ayni investorlar uchun raqobatlashishini qiyinlashtiradi. Ko‘proq muassasalar va jismoniy shaxslar Bitcoin’ni qabul qilgani sari bu ustunliklar bir-birini kuchaytirishi mumkin.

Uning monetar modeli ham muhim rol o‘ynaydi. Bitcoin’ning maksimal taklifi 21 million dona bilan cheklangan va u markaziy emitentsiz ishlaydi. Uni, avvalo, tanqis raqamli aktiv sifatida ko‘radigan investorlar uchun bu xususiyatlar tezroq tranzaksiyalar yoki qo‘shimcha funksiyalardan muhimroq bo‘lishi mumkin.

Institutsional qabul qilinish ham uning mavqeini yanada mustahkamladi. Spot Bitcoin ETF’lari an’anaviy brokerlik hisobvaraqlaridan foydalanadigan investorlar uchun bozorga yo‘l ochdi, kompaniyalar va aktivlarni boshqaruvchilar esa Bitcoin’ni alohida investitsiya toifasi sifatida tobora ko‘proq tan olmoqda. Boshqa kriptovalyutalar ham institutsional qiziqish uyg‘otgan bo‘lsa-da, ulardan ozchiligi bozor miqyosida shunday e’tirofga erishdi.

Boshqa kriptovalyuta Bitcoin’ni taxtdan tushira oladimi?

Kriptovalyuta sanoati 2017-yildan beri ancha o‘zgardi. Ethereum markazlashmagan moliya va smart-kontraktlar sohasida muhim o‘rinni saqlab qolmoqda, Solana va boshqa yangi tarmoqlar esa dasturchilar, ilovalar va tranzaksiyalar oqimi uchun raqobatlashmoqda. Ularning muvaffaqiyati Bitcoin’ning o‘rnini egallashni va’da qilishdan ko‘ra, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimlariga jalb etishga tobora ko‘proq bog‘liq.

Biroq avvalgi raqiblar tajribasi bozor sikllari davomida sur’atni saqlab qolish qanchalik qiyinligini ko‘rsatadi. Texnologik ustunliklar dastlabki qiziqishni jalb qilishi mumkin, ammo barqaror talab uchun likvidlik, ishonchli infratuzilma, investorlar ishonchi va amaliy foydalanish holatlari zarur. Bir paytlar mashhur bo‘lgan ko‘plab loyihalar spekulyativ qiziqish so‘nganida qiynaldi.

River grafigining ham muhim cheklovi bor. U Solana kabi keyinroq paydo bo‘lgan loyihalarni qamrab olmaydi, demak, natijalar Bitcoin bilan raqobatlashgan barcha loyihalarni emas, kriptovalyutalarning avvalgi avlodini aks ettiradi. Ayrim yangi aktivlar qisqaroq davrlarda sezilarli daromad keltirdi.

Endi muhimroq savol boshqa kriptovalyuta shunchaki Bitcoin’dan yaxshiroq bo‘la oladimi, degani bo‘lmasligi mumkin. Turli blokcheyn tarmoqlari markazlashmagan ilovalardan tortib to‘lovlar va tokenlashtirilgan aktivlargacha bo‘lgan turli vazifalarni bajarmoqda. Bitcoin’ning raqiblari eng yirik kriptovalyuta o‘rnini egallamasdan ham shu bozorlarda barqaror muvaffaqiyat qozonishi mumkin.