Microsoft’ning global uzilishi: nima yuz berdi va vaziyat qanchalik jiddiy?

​Outlook, Teams va Microsoft’ning boshqa xizmatlari dunyo bo‘ylab ishlamay qoldi. Kompaniyalar va davlat idoralari jiddiy uzilishlarga duch keldi. Biroq oqibatlar texnik noqulayliklar bilan cheklanib qolmadi — uzilish moliya bozorlariga ham ta’sir ko‘rsatdi.

Nega Microsoft serverlari yuklamani ko‘tara olmadi

Muammolar 12-noyabr, payshanba kuni boshlandi va AQSh bilangina cheklanmadi. Downdetector ma’lumotlariga ko‘ra, uzilishlar haqida 70 dan ortiq mamlakatdan xabarlar kelib tushdi. Xizmat jami taxminan 200 000 ta xabarni qayd etdi, eng yuqori nuqtada esa faqat AQShning o‘zida Outlook bilan bog‘liq muammolar haqida 130 000 dan ortiq shikoyat bo‘ldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Uzilish Microsoft 365’ning ko‘plab xizmatlariga ta’sir qildi, jumladan Outlook, Teams, SharePoint, OneDrive va Copilot AI yordamchisiga. Ayniqsa, korporativ elektron pochta, kalendarlar va boshqa vositalarni ishlatadigan Microsoft’ning bulutli platformasi Exchange Online bilan bog‘liq xizmatlar zarar ko‘rdi. Biroq Exchange Online’ga bog‘liq bo‘lmagan ayrim funksiyalar ishlashda davom etdi.

Microsoft’ning tushuntirishicha, ayrim serverlar kutilmaganda so‘rovlarga javob bermay qo‘ygan va natijada qolgan infratuzilmaga tushadigan yuk keskin oshgan. Zararlangan serverlarni tiklashga qaratilgan urinishlar faqat vaqtinchalik yengillik berdi. Tiklangan serverlarga foydalanuvchilarning yangi so‘rovlari kelishi bilan ular yana javob bermay qoldi.

Microsoft trafikni qayta taqsimlash, serverlarni qayta ishga tushirish va virtual mashinalar yordamida hisoblash quvvatini oshirishga urindi. Dasturiy tuzatish o‘rnatilgach, kompaniya tizim barqarorlashayotganining dastlabki belgilarini qayd etdi, biroq xizmatlardan to‘liq foydalanish hali tiklanmagan edi. Microsoft, shuningdek, kiberhujum alomatlarini aniqlamaganini bildirdi.

Kechiktirilgan moliyaviy hisobotlardan tortib davlat xizmatlaridagi uzilishlargacha

Uzilish oqibatlarini birinchilardan bo‘lib AQSh kompaniyalari his qildi. Workhorse Group elektr yuk mashinalari ishlab chiqaruvchisi choraklik moliyaviy natijalarini e’lon qilishni 12-noyabrdan 16-noyabrga ko‘chirishga majbur bo‘ldi. Shveytsariyaning Richemont hashamatli tovarlar guruhi ham moliyaviy natijalar e’lon qilinishini kechiktirdi. Avstraliyada korxonalar hisob-fakturalarni yubora olmadi, ayrim taqsimot markazlarida esa supermarketlarga yetkazib berishlar izdan chiqdi.

Yaponiyada ham jiddiy muammolar yuzaga keldi. Davlat idoralari korporativ elektron pochtadan foydalana olmay qoldi, shu sababli mansabdorlar ma’lumot almashish uchun matnli xabarlar va hatto qog‘oz bildirishnomalardan foydalanishga majbur bo‘ldi. Sagawa Express logistika kompaniyasi aeroportlar va temiryo‘l vokzallarida yuk tashish xizmatiga onlayn buyurtmalar qabul qilishni vaqtincha to‘xtatdi, Taisho farmatsevtika kompaniyasi esa buyurtmalarni telefon orqali qabul qilishga o‘tdi.

Buyuk Britaniyada bir nechta politsiya idorasi jinoyatlar haqida onlayn shakllar orqali xabar qabul qilishni to‘xtatib, fuqarolardan telefon orqali murojaat qilishni so‘radi. Londondagi maktablar ham ota-onalardan o‘quvchilarning dars qoldirishi haqida elektron pochta orqali emas, telefon qilib xabar berishni so‘radi. Britaniya hukumati davlat xizmatlarini uzluksiz davom ettirish uchun favqulodda rejalarini e’lon qildi.

Uzilish Hindistonning IndiGo va Akasa Air aviakompaniyalariga ham ta’sir ko‘rsatdi: ularda elektron pochta orqali mijozlarga yordam berish bilan bog‘liq muammolar yuzaga keldi. Air India elektron pochta orqali yozishmalarini vaqtincha boshqa yo‘nalishga o‘tkazishga majbur bo‘ldi, biroq parvozlar odatdagidek davom etdi. Yangi Zelandiyada immigratsiya idoralari viza arizalarini ko‘rib chiqishni to‘xtatdi.

Uzilish ayniqsa Avstraliyada sezildi. Federal politsiya, razvedka idoralari va davlat departamentlari faoliyatiga ta’sir ko‘rsatdi. RSM Australia konsalting kompaniyasi eksperti Ashwin Pal uzilish uzoq davom etganida, ehtimoliy iqtisodiy zarar milliardlab dollarga yetishi mumkinligini taxmin qildi.

Texnik uzilish moliya bozorlariga qanday ta’sir qildi

Korporativ elektron pochtadagi muammolar nafaqat kompaniyalar va davlat idoralarining kundalik faoliyatini, balki moliyaviy operatsiyalarni ham izdan chiqardi. Singapurda treyderlar tizimga kirishda elektron pochta orqali tasdiqlashni talab qiladigan savdo platformalaridan foydalanishda qiynaldi. Bozor ishtirokchilari bitimlar bajarilgani haqidagi tasdiqlarni o‘z vaqtida ololmadi va mijozlar bilan samarali aloqa qila olmadi. Hindistondagi brokerlik kompaniyalari ham shunga o‘xshash qiyinchiliklarga duch keldi.

CMC Markets kompaniyasining Singapurdagi savdo treyderi Eugene Koh Bloomberg nashriga treyderlar telefon qo‘ng‘iroqlari va WhatsApp orqali yozishmalarga qaytishga majbur bo‘lganini aytdi. Odatda soniyalar ichida bajariladigan ishlar endi bir necha daqiqa vaqt olardi.

Tayvanda yanada jiddiy oqibatlar qayd etildi. Uzilish aktivlarni boshqaruvchi kompaniyalar, investitsiya fondlari va sug‘urtalovchilarga ta’sir ko‘rsatdi. Reuters ma’lumotiga ko‘ra, bir moliya muassasasi rejalashtirilgan obligatsiyalarni qayta sotib olish bitimini bekor qildi. Bunday bitimlar qimmatli qog‘ozlar bilan ta’minlangan qisqa muddatli moliyalashtirishni jalb qilish uchun ishlatiladi.

Texnologiyalarga qaramlik nega xavfli tus olmoqda

So‘nggi hodisa 2024-yil iyulidagi global uzilishni yodga soldi. O‘shanda CrowdStrike’ning nosoz dasturiy yangilanishi banklar, aeroportlar, aviakompaniyalar va shifoxonalar faoliyatini izdan chiqargan edi. Bu Microsoft boshdan kechirgan ilk yirik uzilish ham emas. Foydalanuvchilar 2026-yil yanvarida Microsoft 365 xizmatlarida keng ko‘lamli muammolarga duch kelgan, 2025-yil oktabrida esa Azure bulutli platformasidagi uzilishlar turli sohalardagi kompaniyalarga ta’sir ko‘rsatgan edi.

Bunday uzilishlarning asosiy xavfi — son-sanoqsiz tashkilotlarning sanoqli texnologiya provayderlariga qaramligidir. Bank va birjalar tizimlari ishlashda davom etgan taqdirda ham, elektron pochta, autentifikatsiya va ma’lumot uzatishdagi muammolar moliyaviy operatsiyalarni kechiktirib, zarar keltirishi mumkin. Kompaniyalar faoliyatini bulutli xizmatlarga tobora ko‘proq ko‘chirayotgan bir paytda, navbatdagi texnik nosozlik oqibatlari yanada og‘irlashishi mumkin.