Jahon banki rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda KOKMlar uchun 4 trillion dollarlik moliyalashtirish taqchilligini qayd etdi
Jahon banki guruhining mikro, kichik va o‘rta korxonalarni moliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan yangi tashabbusi rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda ish o‘rinlari yaratish va biznesni rivojlantirishga jiddiy to‘siqlar mavjud bir paytda shakllanmoqda. Tashkilotning ta’kidlashicha, 2019–2023-yillar oralig‘idagi 4 trillion dollarlik moliyalashtirish taqchilligi rivojlanayotgan bozorlardagi bizneslarning aksariyatini tashkil etadigan va ish bilan band aholining katta qismini ish bilan ta’minlaydigan korxonalar faoliyatiga to‘sqinlik qilmoqda.
Taqdimotlar
- 17-noyabrda e’lon qilingan Jahon banki hisobotlariga ko‘ra, rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda mikro, kichik va o‘rta korxonalar 2019–2023-yillar oralig‘ida 4 trillion dollarlik moliyalashtirish taqchilligiga duch kelgan.
- Jahon bankining 2026-yil oktabrida boshlangan yangi KOKMlar strategiyasi banklar, fintech kompaniyalari va hukumatlarni risklarni taqsimlash hamda tartibga solishni soddalashtirish orqali qo‘llab-quvvatlab, raqamli makonda yetarlicha ko‘rinmaslik va moliyalashtirish tanqisligi muammolarini hal etishga qaratilgan.
- Barqarorlikning notekisligi, beqaror suveren qarz majburiyatlarining katta miqdorda saqlanishi va Afrika, Osiyo hamda Lotin Amerikasining ayrim hududlarida sug‘urtalanmagan tabiiy ofat zararlarining 80 foizdan oshishi sababli rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda moliyaviy beqarorlik saqlanib qolmoqda.
Ushbu maqola asl nusxadan tarjima qilingan. Muxbirimiz tomonidan tayyorlangan asl nusxasini o'qing bu yerda.
Yangi strategiya kreditlashdagi to‘siqlarni bartaraf etishga qaratilgan
Jahon banki guruhi xabariga ko‘ra, rivojlanayotgan mamlakatlardagi mikro, kichik va o‘rta korxonalar 4 trillion dollarlik moliyalashtirish taqchilligiga duch kelmoqda. 17-noyabr kuni e’lon qilingan ikki hisobotda bu taqchillik ko‘lami hamda rivojlanayotgan bozorlar va iqtisodiyotlarda moliya tizimlariga tahdid solayotgan kengroq xatarlar yoritilgan.Bu iqtisodiyotlarda KOKMlar bizneslarning 90 foizini tashkil etadi va ishchilarning 75 foizini ish bilan ta’minlaydi, biroq ularning aksariyati kredit va aksiyadorlik kapitali orqali moliyalashtirish imkoniyatiga ega bo‘lishda hanuz qiynalmoqda. “Moliya va farovonlik 2026” hisobotida rasmiy kredit olish korxonadagi bandlikni o‘rtacha 12 foizga oshirishi, savdo hajmi va foydani esa qariyb 18 foizga ko‘paytirishi mumkinligi qayd etilgan.
“KOKMlarni moliyalashtirish taqchilligi” hisobotida 2019–2023-yillar oralig‘ida bu kamomad 4 trillion dollarga yetgani aytilib, moliyalashtirish taqchilligi eng ko‘p jamlangan hududlar ko‘rsatilgan. Shuningdek, moliyalashtiruvchilarning kichikroq korxonalarni baholashi va ularga xizmat ko‘rsatishiga xalaqit berayotgan, ayniqsa Xalqaro taraqqiyot uyushmasi (IDA) mamlakatlarida hamda beqarorlik va mojarolar ta’siridagi hududlarda uchraydigan doimiy to‘siqlar ham qayd etilgan.
Jahon banki guruhining farovonlik masalalari bo‘yicha vitse-prezidenti Pablo Saavedraning aytishicha, raqamli makonda yetarlicha ko‘rinmaslik, bozor aloqalarining cheklanganligi, tartibga solishning murakkabligi va surunkali moliyalashtirish tanqisligi KOKMlar faoliyatini hanuz cheklamoqda. 2026-yil oktabrida boshlangan Jahon banki guruhining KOKMlar strategiyasi ma’lumotlar va raqamli vositalardan foydalanib, ushbu korxonalarning ko‘rinishi, aloqalari, imkoniyatlari va moliyalashtirilishini yaxshilashga, shu bilan birga banklar, fintech kompaniyalari va hukumatlarni risklarni taqsimlash, aksiyadorlik investitsiyalari hamda tartibga solishni soddalashtirish orqali qo‘llab-quvvatlashga mo‘ljallangan.
Rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun kengroq xatarlar
Hisobotlarda KOKMlarni moliyalashtirish taqchilligi rivojlanayotgan bozorlar va iqtisodiyotlarda moliyaviy barqarorlikka oid kengroq manzaraning bir qismi sifatida ko‘rib chiqilgan. Jahon banki guruhining ta’kidlashicha, Yaqin Sharqdagi mojaro xomashyo narxlarining ko‘tarilishi, moliyaviy sharoitlarning keskinlashishi va o‘zgaruvchanlikning kuchayishiga olib kelmoqda, natijada zaif iqtisodiyotlar yangi zarbalarga ko‘proq moyil bo‘lib qolmoqda.Moliyaviy bozorlardagi barqarorlik mamlakatlar bo‘yicha bir xil emas va istiqbol hanuz juda noaniq. Ayrim bozorlarda banklarning beqaror suveren qarz majburiyatlarini katta miqdorda ushlab turishi jiddiy xatar tug‘diradi. Moliyaviy sektori xatarlari yuqori bo‘lgan ko‘plab mamlakatlarda esa moliyaviy barqarorlikka tahdidlarni bartaraf etish uchun imkoniyatlar yetarli emas; ularga prudensial nazorat va moliyaviy xavfsizlik mexanizmlarini zudlik bilan kuchaytirish zarur.
“Moliya va farovonlik 2026” hisobotida tabiiy ofatlar bilan bog‘liq sug‘urta himoyasi taqchilligi ham kengayayotgani ta’kidlangan. So‘nggi o‘n yil ichida Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasining ayrim hududlarida sug‘urtalanmagan moliyaviy zararlar 80 foizdan oshdi. Bu xatarlarni kamaytiradigan hamda tabiiy ofatlardan sug‘urtalanish imkoniyatini yaxshilab, uning narxini hamyonbop qiladigan siyosat zarurligini ko‘rsatadi.
Avvalroq biz Mo‘g‘ulistonda “Biznesdagi yoshlar” dasturi orqali yoshlar boshchiligidagi KOKMlarni qo‘llab-quvvatlayotgan YTTB ko‘magidagi fintech kredit haqida xabar bergan edik.
Oxirgi World Bank Yangiliklari
- Forex
- Crypto