Chi phí lãi vay chính phủ tăng vọt: Thế giới có thoát bẫy nợ 365 nghìn tỷ USD?

​Nợ toàn cầu đã tăng lên mức kỷ lục 365 nghìn tỷ USD sau khi tăng thêm 10 nghìn tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Các nền kinh tế phát triển, gồm Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, hiện đối mặt với những thách thức vốn thường gắn liền với chính phủ các thị trường mới nổi. Khi lợi suất trái phiếu lên mức cao nhất nhiều năm, liệu các nền kinh tế lớn có thể thoát bẫy trước khi chi phí lãi vay mất kiểm soát?

Gánh nợ kỷ lục, tốc độ tích lũy chậm lại

Nợ toàn cầu đã tăng lên mức đỉnh mới, vượt 365 nghìn tỷ USD, sau đà tăng nhanh trong vài tháng qua. Xu hướng chung cho thấy đây là quý tăng thứ sáu liên tiếp. Nhiều chính phủ phải đối phó với thâm hụt ngân sách lớn và chi phí lãi vay cao hơn, điều mà Viện Tài chính Quốc tế (IIF) mô tả là một “vòng luẩn quẩn”. Trên thực tế, các chiến lược ứng phó truyền thống chỉ khiến các khoản vay tiếp tục tích lũy.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Các thị trường mới nổi ngày càng đóng vai trò lớn trong quá trình này khi gần đây tăng thêm 6,5 nghìn tỷ USD, đưa tổng nợ vượt 110 nghìn tỷ USD. Trung Quốc dẫn đầu nhóm này khi đóng góp 4,8 nghìn tỷ USD, nâng tổng dư nợ lên 72,5 nghìn tỷ USD. Nợ của các nền kinh tế phát triển đạt 255 nghìn tỷ USD, dù tốc độ tích lũy đã giảm. Dù tăng về danh nghĩa, tỷ lệ nợ toàn cầu trên GDP vẫn ổn định ở mức 310%, thấp hơn 25 điểm phần trăm so với đỉnh thời Covid.

Chi phí lãi vay vượt chi tiêu chiến lược

Chi phí phục vụ khối nợ đã trở thành mối lo lớn tại nhiều quốc gia. Con số này vượt chi tiêu toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo (2,6 nghìn tỷ USD), quốc phòng (3,1 nghìn tỷ USD) hoặc năng lượng sạch (2,3 nghìn tỷ USD). Lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tại một số nền kinh tế lớn đã lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, trong khi bình quân của một số nước G7 đạt đỉnh gần hai thập kỷ. Lợi suất tăng phản ánh sự không hài lòng của nhà đầu tư với tình trạng thâm hụt kéo dài, xu hướng chi phí năng lượng và chi tiêu ngân sách quá mức. 

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp và Vương quốc Anh đều có “thâm hụt lớn kéo dài và chi phí lãi vay tăng cao — những thách thức từ lâu gắn với các quốc gia thị trường mới nổi đang gặp khó khăn về nợ”. Emre Tiftik, Giám đốc Thị trường Toàn cầu và Chính sách tại IIF, nhận định giai đoạn hiện nay khác với các vấn đề nợ trước đây từng xuất hiện trong khủng hoảng tài chính năm 2008 hoặc đại dịch Covid-19. 

“Tất cả đều bắt nguồn từ một siêu chu kỳ được thúc đẩy bởi chi tiêu cho y tế, năng lượng, AI, CNTT và quốc phòng,” ông nói. 

Do chi tiêu mang tính cơ cấu thay vì chu kỳ, “nợ sẽ còn tồn tại lâu dài”.

Cảnh báo từ các tổ chức ngày càng gay gắt

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế cho biết lợi suất trái phiếu tăng đã khẳng định sự cần thiết phải nỗ lực hơn nữa để “kiềm chế và tái phân bổ chi tiêu chính phủ, nâng cao hiệu quả khu vực công và củng cố nguồn thu”. OECD lập luận rằng cần cải cách để bảo đảm tính bền vững của nợ trong dài hạn, giúp các chính phủ có thể ứng phó hiệu quả hơn với những cú sốc trong tương lai. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva kêu gọi các biện pháp khẩn cấp và có tính hệ thống. Bà cho rằng các cú sốc kinh tế liên tiếp đã “đẩy mức nợ tăng lên như một cầu thang không dẫn tới thiên đường”, trong khi các chính phủ không cho thấy hiệu quả như kỳ vọng trong việc xử lý chi phí trả nợ.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

“Có hai việc phải làm: hạ mức nợ, ưu tiên củng cố tài khóa và bảo đảm các ngân hàng trung ương thực hiện đúng sứ mệnh ổn định giá cả,” Georgieva nói. “Không thể nhấn mạnh đủ mức độ cấp thiết của việc có đủ dũng khí thực hiện các bước cần thiết. Đây là những bước đi khó khăn về chính trị, nhưng cần thiết.”

Động lực chính trị củng cố vòng luẩn quẩn

IIF cho rằng nợ đã trở thành vấn đề chính trị nhiều hơn là vấn đề vĩ mô-tài chính. Hệ quả là “vòng luẩn quẩn giữa bầu cử và các giải pháp chắp vá ngắn hạn, cùng tính dễ tổn thương dài hạn khi lợi ích cận biên của nợ cao hơn giảm dần”. Bất chấp lãi suất chuẩn và chi phí lãi vay tăng lên, chi tiêu cho y tế và lương hưu công vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của các chính phủ.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Tại các nền kinh tế phát triển, sự kết hợp giữa dân số già hóa, kế hoạch quốc phòng và chi tiêu chính sách công nghiệp liên quan đến các dự án công nghệ và năng lượng khiến thâm hụt ngân sách liên tục lệch khỏi mức cân bằng. Vì vậy, sự giảm tốc trong vay mượn của hộ gia đình và khu vực tài chính không được các chính phủ và doanh nghiệp phản ánh tương ứng.

Có thể thoát bẫy không?

Lãi suất cao hơn đã làm chậm tốc độ tích lũy nợ nói chung, nhưng mức nợ tuyệt đối vẫn tiếp tục tăng khi chi phí duy trì khoản nợ này ngày càng cao. Hơn nữa, môi trường chính trị hiện tại tại Hoa Kỳ và các nước phát triển khác chịu áp lực phải giảm lãi suất nhằm kích thích nền kinh tế. Thách thức không còn giới hạn ở các thị trường mới nổi, khi thâm hụt lớn và các can thiệp chính trị đang tạo ra một hệ thống tự củng cố.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Nhìn chung, các xu hướng hiện tại cho thấy rất ít bằng chứng rằng các chính phủ có thể thoát khỏi vòng xoáy thâm hụt lớn và chi phí lãi vay tăng. Phần lớn chính sách ưu tiên vay mượn ngắn hạn hơn là củng cố tài khóa. Do đó, mức nợ tiếp tục tăng trong khi lợi suất trái phiếu vẫn ở mức cao, do chi tiêu mang tính cơ cấu của nhiều ngành có xu hướng đi lên. Trong điều kiện này, nhà đầu tư thường xem vàng và Bitcoin là những tài sản trú ẩn ưu tiên, có thể giảm rủi ro nợ công và bảo vệ trước sự mất giá của tiền tệ.