Buterin: Vì sao Ethereum muốn trở thành vàng kỹ thuật số

​Ethereum từ lâu được định giá dựa trên những gì blockchain của mạng lưới này có thể làm được. Giờ đây, một câu hỏi khác đang thu hút sự chú ý: ETH có thể trở thành một tài sản lưu trữ giá trị đáng tin cậy không? Câu trả lời có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là cung và cầu.

Câu chuyện đốt phí của Ethereum mất dần sức hút

Đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã thách thức một trong những luận điểm đầu tư quen thuộc nhất về tiền mã hóa này. Trong bài đăng trên X ngày 8 tháng 11, ông cho rằng ETH nên được định giá như một tài sản lưu trữ giá trị, thay vì chủ yếu là token được hưởng lợi về giá nhờ đốt phí giao dịch.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Ethereum triển khai cơ chế đốt phí thông qua bản nâng cấp EIP-1559 vào năm 2021. Cơ chế này loại bỏ một phần phí giao dịch khỏi lưu thông, qua đó có khả năng làm giảm nguồn cung ETH khi hoạt động mạng lưới tăng cao. Điều này góp phần phổ biến quan niệm ETH là tiền siêu âm — một tài sản có nguồn cung có thể giảm theo thời gian. Tuy nhiên, Ethereum đã đốt khoảng 1,48 triệu ETH trong năm 2022, so với chỉ 19.200 ETH từ tháng 1 đến đầu tháng 11 năm 2026. Phí giao dịch thấp hơn và hoạt động chuyển sang các mạng layer-2 đã làm giảm lượng ETH bị đốt.

Buterin thừa nhận điểm yếu của lập luận này: “ETH với tư cách là token đốt phí chưa bao giờ mạnh như vẻ ngoài của nó.” Ông cảnh báo rằng việc tối đa hóa doanh thu phí có thể đòi hỏi phát triển tốn kém và quản trị can thiệp nhiều hơn, từ đó có nguy cơ làm suy yếu tính phi tập trung. Thay vào đó, ông nhấn mạnh khả năng chống kiểm duyệt, quyền riêng tư, tính bảo mật và khả năng mạng lưới trụ vững trước những xáo trộn công nghệ.

Cuộc tách nhánh Ethereum Classic đặt ra câu hỏi về tính phi tập trung

Tầm nhìn coi ETH là tài sản lưu trữ giá trị của Buterin đặt ra câu hỏi về mức độ ổn định trong các quy tắc của Ethereum, đặc biệt khi những nhân vật có ảnh hưởng ủng hộ việc thay đổi chúng. Một quyết định gây tranh cãi vào năm 2016 là tiền lệ đáng chú ý.

Tháng 6 năm đó, tin tặc khai thác một lỗ hổng trong The DAO, một dự án đầu tư được xây dựng trên Ethereum, và chiếm đoạt khoảng 3,6 triệu ETH. Sự việc đặt ra một lựa chọn khó khăn: Giao dịch trên blockchain có nên luôn bất biến, ngay cả khi một vụ khai thác quy mô lớn đe dọa nhà đầu tư?

Các nhà phát triển hàng đầu của Ethereum đề xuất can thiệp để thu hồi số tiền. Tháng 7, mạng lưới trải qua một đợt hard fork, chuyển số tài sản bị ảnh hưởng vào một hợp đồng khôi phục. Quyết định được đưa ra sau một cuộc bỏ phiếu cộng đồng, dù chỉ một phần nhỏ người nắm giữ ETH tham gia.

Một số thợ đào và người dùng bác bỏ biện pháp can thiệp, tiếp tục vận hành chuỗi ban đầu, sau này trở thành Ethereum Classic (ETC). Sự tách nhánh cho thấy bất đồng căn bản về tính bất biến của blockchain. Những người ủng hộ cho rằng thu hồi tiền bị đánh cắp là lý do chính đáng để can thiệp trong trường hợp đặc biệt, trong khi những người chỉ trích tin rằng thay đổi quy tắc làm suy yếu nguyên tắc giao dịch phải bất biến.

Buterin giữ vai trò trung tâm trong việc ủng hộ biện pháp can thiệp và định hình cách Ethereum ứng phó với khủng hoảng. Sự ủng hộ của ông góp phần tạo đà cho đợt hard fork, vốn cuối cùng đòi hỏi những người tham gia khác trong mạng lưới chấp nhận các thay đổi. Sự việc cho thấy nhà đồng sáng lập Ethereum có thể tạo ảnh hưởng đáng kể đến các quyết định lớn tác động đến blockchain. Hơn một thập kỷ sau, Buterin vẫn là nhân vật hàng đầu định hướng kỹ thuật cho mạng lưới.

Vì sao Bitcoin có cơ sở vững chắc hơn để được xem là vàng kỹ thuật số

Bitcoin và Ethereum được thiết kế cho những mục đích khác nhau. Bitcoin chủ yếu là một tài sản tiền tệ phi tập trung, trong khi Ethereum hỗ trợ hợp đồng thông minh, ứng dụng phi tập trung, stablecoin và sản phẩm tài chính được token hóa. Những khác biệt này cũng định hình chính sách tiền tệ và cơ chế quản trị của hai mạng lưới.

Theo các quy tắc đồng thuận hiện hành, nguồn cung Bitcoin giới hạn ở mức 21 triệu BTC, với lượng phát hành mới giảm qua các đợt halving theo lịch định sẵn. Các nhà vận hành node độc lập thực thi những quy tắc này, và việc thay đổi chúng cần được đông đảo thành viên mạng lưới chấp thuận. Ethereum không có mức cung tối đa cố định. Chính sách tiền tệ của mạng lưới kết hợp phát hành mới với đốt phí giao dịch, khiến nguồn cung có thể tăng hoặc giảm tùy theo điều kiện mạng lưới.

Hai mạng lưới cũng khác nhau về cách thức phát triển. Ethereum đã trải qua những bản nâng cấp lớn, trong đó có cơ chế đốt phí năm 2021 và quá trình chuyển từ proof of work sang proof of stake năm 2022. Bitcoin nhìn chung phát triển thận trọng hơn, với các đề xuất thay đổi được xem xét kỹ lưỡng. Nhà sáng lập Satoshi Nakamoto đã không xuất hiện công khai trong hơn một thập kỷ, trong khi Buterin vẫn là tiếng nói nổi bật trong quá trình phát triển Ethereum.

Bitcoin không tránh khỏi bất đồng. Những tranh luận về khả năng mở rộng đã dẫn đến sự ra đời của Bitcoin Cash năm 2017, cho thấy các nhóm có quan điểm cạnh tranh có thể tách nhánh vì thay đổi giao thức. Tuy nhiên, các quy tắc tiền tệ của Bitcoin vẫn tương đối ổn định. Tính linh hoạt của Ethereum thúc đẩy đổi mới nhưng cũng làm gia tăng bất định về những thay đổi trong tương lai đối với mô hình kinh tế của mạng lưới.

Ethereum có thể trở thành vàng kỹ thuật số mà không đánh mất bản sắc không?

Vai trò của Ethereum trong hạ tầng tài chính tiếp tục mở rộng. Blockchain này hỗ trợ stablecoin, hoạt động cho vay phi tập trung và các sản phẩm đầu tư được token hóa. ETH cũng phục vụ nhiều mục đích trong hệ sinh thái này, bao gồm thanh toán phí giao dịch, bảo vệ mạng lưới thông qua staking và làm tài sản thế chấp trong tài chính phi tập trung.

Các tổ chức tài chính đang tìm hiểu chứng khoán được token hóa và hoạt động thanh toán dựa trên blockchain, qua đó có khả năng tạo ra nhu cầu mới đối với hạ tầng Ethereum. Tuy nhiên, mức độ sử dụng mạng lưới tăng không đồng nghĩa với nhu cầu đối với ETH cũng mạnh hơn. Các mạng layer-2 giúp giảm chi phí giao dịch, trong khi một số ứng dụng tạo ra tương đối ít nhu cầu trực tiếp đối với token này.

Ảnh hưởng liên tục của Buterin là một thách thức khác. Các đề xuất của ông có thể định hình thảo luận về nâng cấp giao thức và chính sách tiền tệ, dù việc triển khai vẫn cần sự ủng hộ rộng rãi hơn. Với các nhà đầu tư tìm kiếm một tài sản lưu trữ giá trị đáng tin cậy, ảnh hưởng tập trung như vậy làm dấy lên lo ngại về tính ổn định của các quy tắc Ethereum.

Sau cùng, ETH không cần sao chép Bitcoin để duy trì giá trị. Thành công của ETH có thể phụ thuộc vào việc hỗ trợ một hệ sinh thái tài chính ngày càng phát triển, thay vì duy trì một mô hình tiền tệ bất biến. Nhưng nếu Ethereum muốn cạnh tranh với Bitcoin với tư cách vàng kỹ thuật số, các nhà đầu tư sẽ cần tin rằng cơ chế quản trị của mạng lưới có thể bảo vệ tính ổn định của chính sách tiền tệ và chống lại sự can thiệp, ngay cả khi thay đổi quy tắc có vẻ mang lại lợi ích.