Εθνικά δίκτυα blockchain: Είναι απαραίτητα για τον κόσμο;

Οι κυβερνήσεις δείχνουν ανανεωμένο ενδιαφέρον για την τεχνολογία blockchain πέρα από τα κρυπτονομίσματα. Από την ψηφιακή ταυτότητα έως τα δημόσια αρχεία, αρκετές χώρες εξετάζουν πώς τα κοινόχρηστα δίκτυα θα μπορούσαν να βελτιώσουν βασικές υπηρεσίες. Ωστόσο, η μεταφορά των κυβερνητικών συστημάτων σε blockchain τα καθιστά πράγματι πιο αποδοτικά;

Η Κίνα εντάσσει το blockchain στην εθνική της ατζέντα

Η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας και το Κρατικό Συμβούλιο ζήτησαν στις 9 Οκτωβρίου τη δημιουργία ενός εθνικού δικτύου blockchain. Η πρόταση αποτελεί μέρος ενός οικονομικού σχεδίου 19 μέτρων, με στόχο την επιτάχυνση της τεχνολογικής καινοτομίας, τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας και την επέκταση των ψηφιακών υποδομών σε ολόκληρη την οικονομία.

Προβολή ανάρτησης στο X Φόρτωση...

Το tweet διαγράφηκε από τον συγγραφέα.

Αλλά αποθηκεύσαμε τα πάντα 🙂.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης ένα πανεθνικό δίκτυο υπολογιστικής ισχύος και βελτιώσεις στις υποδομές διαμοιρασμού δεδομένων. Ωστόσο, δεν περιλαμβάνει προϋπολογισμό, ημερομηνία έναρξης ή τεχνικές προδιαγραφές για το προτεινόμενο σύστημα blockchain. Παραμένει ασαφές ποιοι φορείς θα το λειτουργούν ή πώς θα αποκτούν πρόσβαση οι επιχειρήσεις.

Το ενδιαφέρον της Κίνας για το blockchain δεν είναι νέο. Το Πεκίνο στηρίζει εδώ και χρόνια τη χρήση του στη δημόσια διοίκηση και τη βιομηχανία, ενώ παράλληλα διατηρεί αυστηρούς περιορισμούς στις συναλλαγές και την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων. Η νέα πρόταση δεν υποδηλώνει χαλάρωση αυτών των περιορισμών.

Η χώρα διαθέτει ήδη το Blockchain-based Service Network (BSN), το οποίο ξεκίνησε το 2020 με στόχο να καταστήσει την ανάπτυξη εφαρμογών blockchain ευκολότερη και οικονομικότερη. Η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει αν το προτεινόμενο δίκτυο θα βασιστεί στο BSN ή θα λειτουργεί ξεχωριστά, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με το πώς θα συνυπάρξει η νέα υποδομή με τα υφιστάμενα συστήματα.

Πώς θα λειτουργούσε ένα τέτοιο σύστημα;

Ένα εθνικό δίκτυο blockchain είναι μια κοινόχρηστη ψηφιακή υποδομή που επιτρέπει στους συμμετέχοντες οργανισμούς να καταγράφουν και να επαληθεύουν πληροφορίες βάσει κοινών κανόνων. Αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε ξεχωριστές βάσεις δεδομένων, κρατικές υπηρεσίες, τράπεζες και επιχειρήσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν ένα κοινό αρχείο για την επιβεβαίωση συναλλαγών και την επαλήθευση ότι τα έγγραφα δεν έχουν τροποποιηθεί. Τα ίδια τα έγγραφα θα μπορούσαν να παραμείνουν στις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων, ενώ το blockchain θα αποθήκευε τις πληροφορίες που απαιτούνται για τον έλεγχο της γνησιότητάς τους.

Ας εξετάσουμε μια εταιρεία που εισάγει εμπορεύματα. Οι τελωνειακές αρχές, οι τράπεζες, οι πάροχοι logistics και οι φορολογικές υπηρεσίες ενδέχεται να χρειάζονται όλοι πληροφορίες για την ίδια αποστολή. Ένα κοινόχρηστο blockchain θα μπορούσε να επιτρέπει στους εξουσιοδοτημένους συμμετέχοντες να επαληθεύουν έγγραφα και να παρακολουθούν αλλαγές, χωρίς να ζητούν επανειλημμένα πληροφορίες ο ένας από τον άλλο.

Σε αντίθεση με το Bitcoin, στο οποίο μπορεί να συμμετέχει οποιοσδήποτε, τα κυβερνητικά δίκτυα blockchain συνήθως περιορίζουν το ποιοι μπορούν να συμμετέχουν και να επικυρώνουν συναλλαγές. Αυτά τα permissioned συστήματα προσφέρουν στους διαχειριστές μεγαλύτερο έλεγχο της πρόσβασης και των ευαίσθητων πληροφοριών, αν και η διακυβέρνησή τους είναι πιο συγκεντρωτική από εκείνη των δημόσιων κρυπτονομισμάτων. Επίσης, δεν χρειάζονται κρυπτονόμισμα για να λειτουργήσουν.

Ποιοι άλλοι δημιουργούν παρόμοιες υποδομές;

Η Ινδία παρουσίασε το National Blockchain Framework, γνωστό ως Vishvasya, τον Σεπτέμβριο του 2024, με στόχο την παροχή κοινόχρηστης υποδομής για εφαρμογές του δημόσιου τομέα. Έκτοτε, η πρωτοβουλία έχει ξεπεράσει το στάδιο του σχεδιασμού, με πρακτικές υπηρεσίες να εμφανίζονται σε αρκετές πολιτείες. Κυβερνητικά υποστηριζόμενα συστήματα blockchain χρησιμοποιούνται για αρχεία ιδιοκτησίας στην Karnataka και τη Jharkhand, ενώ η Andhra Pradesh ξεκίνησε πιλοτικό πρόγραμμα για αρχεία γης σε blockchain τον Ιούλιο του 2026. Άλλες εφαρμογές περιλαμβάνουν την επαλήθευση εκπαιδευτικών πιστοποιητικών και την παρακολούθηση της εφοδιαστικής αλυσίδας φαρμάκων.

Η Ευρώπη έχει υιοθετήσει μια διασυνοριακή προσέγγιση μέσω του European Blockchain Services Infrastructure (EBSI). Το δίκτυο έχει ήδη υποστηρίξει πιλοτικά έργα για εκπαιδευτικά διαπιστευτήρια, επαλήθευση ταυτότητας και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Υπό την εποπτεία του EUROPEUM-EDIC, προετοιμάζεται τώρα για ευρύτερη παραγωγική έναρξη στα τέλη του 2026. Σε αντίθεση με το προτεινόμενο εθνικό σύστημα της Κίνας, το EBSI έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες να επαληθεύουν και να ανταλλάσσουν πληροφορίες διασυνοριακά.

Είναι πράγματι απαραίτητο το blockchain;

Το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ ενός κυβερνητικά υποστηριζόμενου blockchain είναι ότι επιτρέπει σε πολλούς οργανισμούς να διατηρούν και να επαληθεύουν κοινά αρχεία, χωρίς να εξαρτώνται πλήρως από έναν μόνο φορέα. Αυτό θα μπορούσε να είναι χρήσιμο για διασυνοριακά έγγραφα, επαγγελματικά προσόντα και εφοδιαστικές αλυσίδες στις οποίες συμμετέχουν πολλοί ανεξάρτητοι φορείς.

Ωστόσο, οι συμβατικές βάσεις δεδομένων μπορούν να εκτελούν πολλές από τις ίδιες εργασίες. Συχνά είναι ταχύτερες, οικονομικότερες και ευκολότερες στη συντήρηση. Αν οι συμμετέχοντες εμπιστεύονται ήδη την αρχή που διαχειρίζεται ένα κυβερνητικά ελεγχόμενο σύστημα, μια συμβατική βάση δεδομένων με προσεκτικά διαχειριζόμενη πρόσβαση μπορεί να πετύχει παρόμοια αποτελέσματα χωρίς την πρόσθετη πολυπλοκότητα.

Η ιδιωτικότητα και η λογοδοσία εγείρουν επιπλέον ερωτήματα. Ένα εθνικό δίκτυο θα μπορούσε να διευκολύνει τον έλεγχο των αρχείων, αλλά ενδέχεται επίσης να παρέχει στις αρχές μεγαλύτερη ορατότητα στις επιχειρηματικές δραστηριότητες και τις προσωπικές πληροφορίες. Οι σχεδιαστές πρέπει να καθορίσουν ποιος μπορεί να έχει πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα, να διορθώνει λάθη και να επιλύει διαφορές μεταξύ θεσμών. Ακόμη και τότε, το blockchain δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι οι πληροφορίες είναι ακριβείς κατά την αρχική καταχώριση. Ένα πλαστό έγγραφο δεν γίνεται αξιόπιστο απλώς και μόνο επειδή αποθηκεύεται σε ένα σύστημα ανθεκτικό σε παραποίηση.

Χρήσιμη δημόσια υπηρεσία ή ακριβή επανάληψη;

Η μετατροπή ενός εθνικού δικτύου blockchain σε χρήσιμη δημόσια υπηρεσία απαιτεί περισσότερα από τεχνικές υποδομές. Οι κρατικές υπηρεσίες και οι επιχειρήσεις πρέπει να συμφωνήσουν σε κοινά πρότυπα, να αποφασίσουν ποιος ελέγχει την πρόσβαση και να προσαρμόσουν τα υφιστάμενα συστήματα ώστε να συνεργάζονται. Ακόμη και τότε, οι κυβερνήσεις πρέπει να αποδείξουν ότι η επένδυση μπορεί να καταστήσει τις δημόσιες υπηρεσίες ταχύτερες, οικονομικότερες ή πιο αξιόπιστες.

Η Κίνα διαθέτει ήδη υποδομές blockchain, ωστόσο η τελευταία της πρόταση αφήνει αναπάντητα τα ερωτήματα σχετικά με το τι θα πετύχαινε ένα νέο εθνικό δίκτυο και πώς θα μετριόταν η επιτυχία του. Αντιμέτωπες με παρόμοια δοκιμασία βρίσκονται και άλλες κυβερνήσεις. Η δημιουργία ενός πανεθνικού συστήματος blockchain είναι ένα πράγμα. Η απόδειξη ότι μπορεί να προσφέρει καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες από την υφιστάμενη τεχνολογία είναι κάτι άλλο.