Οι δημοσκοπήσεις διαμορφώνουν την πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα

Οι δημοσκοπήσεις διαμορφώνουν την πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα
Δημοσκοπήσεις και πολιτική ατζέντα

Καθώς η προεκλογική αντιπαράθεση εντείνεται, η συζήτηση για τον ρόλο των δημοσκοπήσεων αποκτά ευρύτερη σημασία για τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος. Το κεντρικό ζήτημα δεν αφορά μόνο την καταγραφή εκλογικών προθέσεων, αλλά και το κατά πόσο οι έρευνες επηρεάζουν οι ίδιες την πολιτική ατζέντα και τη δημόσια νομιμοποίηση.

Κορυφαία σημεία

  • Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα καταγράφουν κυρίως προθέσεις ψήφου και όχι πλήρως διαμορφωμένες πολιτικές πεποιθήσεις, επηρεάζοντας τα εκλογικά αποτελέσματα.
  • Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων, μέσω προδιατυπωμένων και συχνά ασαφών ερωτήσεων, διαμορφώνουν μια κατασκευασμένη «κοινή γνώμη» που χρησιμοποιείται ως πολιτικό εργαλείο με επιστημονικό κύρος.
  • Η αυξανόμενη χρήση δημοσκοπήσεων μετασχηματίζει τον πολιτικό ανταγωνισμό και ενισχύει τη νομιμοποίηση με βάση τη μέτρηση αποδοχής, επηρεάζοντας θεσμικά τη δημοκρατική διαδικασία.

Ο ρόλος των δημοσκοπήσεων στην προεκλογική περίοδο

Όπως σημειώνει η Ναυτεμπορική, το κείμενο υποστηρίζει ότι οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις καταγράφουν κυρίως προθέσεις συμπεριφοράς και όχι κατ' ανάγκη σταθερές ή πλήρως διαμορφωμένες γνώμες. Στο πλαίσιο αυτό, η λεκτική διατύπωση απόψεων δεν θεωρείται από μόνη της ασφαλής δείκτης της πολιτικής συμπεριφοράς που τελικά εκδηλώνεται στην κάλπη.

Η ανάλυση παραπέμπει στη θέση του Pierre Bourdieu ότι το περιβάλλον διεξαγωγής των προεκλογικών ερευνών προσομοιάζει την εκλογική διαδικασία, γι' αυτό και αποτυπώνει περισσότερο προθέσεις παρά ολοκληρωμένες πολιτικές πεποιθήσεις. Αντίθετα, όταν οι έρευνες επιχειρούν να μετρήσουν την αποκαλούμενη «κοινή γνώμη» για σύνθετα ζητήματα, όπως η οικονομική πολιτική ή τα εθνικά θέματα, πολλοί ερωτώμενοι ενδέχεται να μην έχουν ήδη σχηματισμένη άποψη.

Το κείμενο επισημαίνει ακόμη ότι οι περιορισμένες απαντήσεις του τύπου «δεν γνωρίζω» ή «δεν απαντώ» συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τη χρήση κλειστών ερωτήσεων. Παράλληλα, η κατανομή αυτών των απαντήσεων δεν παρουσιάζεται ως τυχαία, αλλά ως συνδεδεμένη με παράγοντες όπως το μορφωτικό επίπεδο, το φύλο και η κοινωνική θέση των ερωτώμενων.

Επιρροή στην πολιτική αγορά και τη δημόσια ατζέντα

Το άρθρο υποστηρίζει ότι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων δεν περιορίζονται στην αποτύπωση υπαρχουσών τάσεων, αλλά συμμετέχουν και στην παραγωγή μιας κατασκευασμένης «κοινής γνώμης» μέσω της ομαδοποίησης απαντήσεων σε προδιατυπωμένα, συχνά ασαφή, ερωτήματα. Κατά την ίδια προσέγγιση, η δημοσιοποίηση αυτών των αποτελεσμάτων λειτουργεί ως μηχανισμός πολιτικής επιρροής που εμφανίζεται με το κύρος της επιστημονικής αντικειμενικότητας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η εκτεταμένη χρήση των δημοσκοπήσεων κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει αλλάξει τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού. Τα κόμματα αξιοποιούν εμπιστευτικές έρευνες για τον καθορισμό θεμάτων εκστρατείας και την επιλογή προσώπων με μεγαλύτερη εκλογική απήχηση, ενώ η συνεργασία των εταιρειών με τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζει τόσο τα θέματα που αποκτούν δημόσια προβολή όσο και τον τρόπο με τον οποίο αυτά γίνονται αντιληπτά.

Το κείμενο καταλήγει ότι αυτή η εξέλιξη μετασχηματίζει την ίδια την πολιτική εργασία και ενισχύει μια μορφή νομιμοποίησης που στηρίζεται όλο και περισσότερο σε διαρκείς μετρήσεις αποδοχής, ένα είδος «χειροκροτόμετρου». Στην προοπτική αυτή, η κριτική προς τις δημοσκοπήσεις αποκτά σημασία όχι μόνο για την εκλογική αντιπαράθεση, αλλά και για τη θεσμική ποιότητα της δημοκρατικής διαδικασίας.

Σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας για την εκκίνηση της προεκλογικής καμπάνιας του Αλέξη Τσίπρα και της ELAS στη Νίκαια, είχαμε καταγράψει ότι η παρέμβασή του συνέπεσε με δημοσκόπηση της ALCO που έδειχνε τη Νέα Δημοκρατία πρώτη και την ELAS δεύτερη, σε απόσταση ενός ψηφίου. Είχαμε επίσης επισημάνει τους βασικούς άξονες του μηνύματός του και το πώς τα ευρήματα των μετρήσεων αξιοποιούνται για να ενισχύσουν αφηγήματα περί δυναμικής και κυβερνητικής εναλλακτικής ενόψει εκλογών.

Αυτό το υλικό μπορεί να περιέχει απόψεις τρίτων, κανένα από τα δεδομένα και τις πληροφορίες σε αυτήν την ιστοσελίδα δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή σύμφωνα με την Αποποίηση Ευθυνών μας. Ενώ τηρούμε αυστηρή Συντακτική Ακεραιότητα, αυτή η ανάρτηση μπορεί να περιέχει αναφορές σε προϊόντα από τους συνεργάτες μας.
Εβδομαδιαία Κορυφαία Μπόνους
έως $2.500
μπόνους κατάθεσης για όλους τους πελάτες