China lancar rangkaian blockchain nasional: Adakah dunia benar-benar memerlukannya?

Kerajaan kembali memberi perhatian kepada teknologi blockchain di luar bidang mata wang kripto. Daripada identiti digital hingga rekod awam, beberapa negara sedang meneroka cara rangkaian dikongsi boleh menambah baik perkhidmatan penting. Namun, adakah penggunaan blockchain dalam sistem kerajaan benar-benar menjadikannya lebih cekap?

China meletakkan blockchain dalam agenda nasionalnya

Kepimpinan Parti Komunis China dan Majlis Negara menggesa pembinaan rangkaian blockchain nasional pada 9 Oktober. Cadangan itu sebahagian daripada pelan ekonomi 19 langkah yang bertujuan mempercepat inovasi teknologi, memodenkan industri dan memperluas infrastruktur digital di seluruh ekonomi.

Lihat siaran di X Memuatkan...

Tweet telah dipadam oleh pengarang.

Tetapi kami telah menyimpan semuanya 🙂.

Pelan itu turut menggesa pembinaan rangkaian pengkomputeran seluruh negara serta penambahbaikan infrastruktur perkongsian data. Namun, pelan tersebut tidak menyatakan bajet, tarikh pelancaran atau spesifikasi teknikal untuk sistem blockchain yang dicadangkan. Masih tidak jelas institusi mana yang akan mengendalikannya atau cara perniagaan mendapatkan akses.

Minat China terhadap blockchain bukan perkara baharu. Beijing telah menyokong penggunaannya dalam kerajaan dan industri selama bertahun-tahun, walaupun mengekalkan sekatan ketat terhadap perdagangan dan perlombongan mata wang kripto. Cadangan baharu itu tidak menunjukkan sebarang pelonggaran sekatan tersebut.

China sudah mempunyai Blockchain-based Service Network (BSN), yang dilancarkan pada 2020 untuk menjadikan pembangunan aplikasi blockchain lebih mudah dan murah. Pengumuman itu tidak menjelaskan sama ada rangkaian yang dicadangkan akan dibina berasaskan BSN atau beroperasi secara berasingan, sekali gus menimbulkan persoalan tentang keserasian infrastruktur baharu itu dengan sistem sedia ada.

Bagaimanakah sistem sedemikian akan berfungsi?

Rangkaian blockchain nasional ialah infrastruktur digital dikongsi yang membolehkan organisasi yang mengambil bahagian merekod dan mengesahkan maklumat menggunakan peraturan bersama. Daripada bergantung sepenuhnya pada pangkalan data berasingan, jabatan kerajaan, bank dan perniagaan boleh menggunakan rekod dikongsi untuk mengesahkan transaksi serta memastikan dokumen tidak diubah. Dokumen itu sendiri boleh kekal dalam pangkalan data sedia ada, manakala blockchain menyimpan maklumat yang diperlukan untuk menyemak kesahihannya.

Bayangkan sebuah syarikat mengimport barangan. Pihak kastam, bank, penyedia logistik dan agensi cukai mungkin memerlukan maklumat tentang penghantaran yang sama. Blockchain dikongsi boleh membolehkan peserta yang diberi kuasa mengesahkan dokumen dan menjejaki perubahan tanpa perlu berulang kali meminta maklumat antara satu sama lain.

Berbeza dengan Bitcoin, yang boleh disertai oleh sesiapa sahaja, rangkaian blockchain kerajaan biasanya mengehadkan pihak yang boleh mengambil bahagian dan mengesahkan transaksi. Sistem berizin ini memberikan pengendali kawalan lebih besar terhadap akses dan maklumat sensitif, walaupun tadbir urusnya lebih berpusat berbanding mata wang kripto awam. Sistem ini juga tidak memerlukan mata wang kripto untuk berfungsi.

Siapa lagi yang sedang membangunkan infrastruktur serupa?

India memperkenalkan National Blockchain Framework, yang dikenali sebagai Vishvasya, pada September 2024 untuk menyediakan infrastruktur dikongsi bagi aplikasi sektor awam. Sejak itu, inisiatif tersebut bergerak melangkaui perancangan, dengan perkhidmatan praktikal mula muncul di beberapa negeri. Sistem blockchain yang disokong kerajaan digunakan untuk rekod hartanah di Karnataka dan Jharkhand, manakala Andhra Pradesh melancarkan projek perintis rekod tanah berasaskan blockchain pada Julai 2026. Aplikasi lain termasuk pengesahan sijil pendidikan dan penjejakan rantaian bekalan ubat-ubatan.

Eropah mengambil pendekatan rentas sempadan melalui European Blockchain Services Infrastructure (EBSI). Rangkaian itu telah menyokong projek perintis melibatkan kelayakan pendidikan, pengesahan identiti dan perkhidmatan awam lain. Kini diselia oleh EUROPEUM-EDIC, EBSI sedang membuat persiapan untuk pelancaran pengeluaran yang lebih meluas pada akhir 2026. Berbeza dengan sistem nasional yang dicadangkan China, EBSI direka untuk membantu negara-negara Eropah yang mengambil bahagian mengesahkan dan bertukar maklumat merentasi sempadan.

Adakah blockchain benar-benar diperlukan?

Hujah terkuat bagi blockchain yang disokong kerajaan ialah teknologi ini membolehkan beberapa organisasi menyelenggara dan mengesahkan rekod dikongsi tanpa bergantung sepenuhnya pada satu institusi. Hal ini boleh berguna untuk dokumen rentas sempadan, kelayakan profesional dan rantaian bekalan yang melibatkan pelbagai peserta bebas.

Namun, pangkalan data konvensional boleh melaksanakan banyak tugas yang sama. Sistem ini biasanya lebih pantas, murah dan mudah diselenggara. Jika peserta sudah mempercayai pihak berkuasa yang menguruskan sistem kawalan kerajaan, pangkalan data konvensional dengan akses yang diuruskan secara teliti mungkin memberikan hasil serupa tanpa kerumitan tambahan.

Privasi dan kebertanggungjawaban menimbulkan persoalan lanjut. Rangkaian nasional boleh memudahkan audit rekod, tetapi pada masa yang sama mungkin memberikan pihak berkuasa lebih banyak penglihatan terhadap aktiviti perniagaan dan maklumat peribadi. Pereka bentuk perlu menentukan pihak yang boleh mengakses data sensitif, membetulkan kesilapan dan menyelesaikan pertikaian antara institusi. Walaupun begitu, blockchain tidak dapat menjamin ketepatan maklumat ketika ia mula dimasukkan. Dokumen palsu tidak menjadi boleh dipercayai hanya kerana disimpan dalam sistem yang tahan gangguan.

Perkhidmatan awam berguna atau penduaan mahal?

Menjadikan rangkaian blockchain nasional sebagai perkhidmatan awam yang berguna memerlukan lebih daripada infrastruktur teknikal. Agensi kerajaan dan perniagaan perlu bersetuju tentang piawaian bersama, menentukan pihak yang mengawal akses dan menyesuaikan sistem sedia ada supaya dapat berfungsi bersama. Walaupun begitu, kerajaan perlu membuktikan bahawa pelaburan tersebut boleh menjadikan perkhidmatan awam lebih pantas, murah atau boleh dipercayai.

China sudah mempunyai infrastruktur blockchain, namun cadangan terbaharunya masih tidak menjawab perkara yang akan dicapai oleh rangkaian nasional baharu itu dan cara kejayaannya akan diukur. Kerajaan lain menghadapi ujian yang sama. Membina sistem blockchain seluruh negara ialah satu perkara. Membuktikan bahawa sistem itu boleh menyediakan perkhidmatan awam yang lebih baik berbanding teknologi sedia ada ialah perkara yang lain.