IEA signaleert scherpe daling olievraag door verstoring oliemarkt

IEA signaleert scherpe daling olievraag door verstoring oliemarkt
IEA waarschuwt voor oliecrisis

Volgens het maandelijkse oliemarktrapport van het Internationaal Energieagentschap daalt de wereldwijde vraag naar olie voor het eerst sinds 2020, terwijl het aanbod met bijna 10 procent terugvalt door de ontregeling rond de Straat van Hormuz. Daarmee koppelt de IEA de verslechtering van de markt direct aan de oorlog in de Perzische Golf en waarschuwt het agentschap dat de huidige prijsniveaus de ernst van de verstoring nog niet volledig weerspiegelen.

Hoogtepunten

  • Het mondiale olieaanbod daalt met ruim tien miljoen vaten per dag doordat nauwelijks nog tankers door de Straat van Hormuz varen, terwijl de olieprijs rond $100 per vat noteert.
  • IEA-landen brachten vorige maand meer dan 400 miljoen vaten uit strategische reserves op de markt, maar het prijsverlagende effect was tijdelijk en verdween na nieuwe dreigementen richting Iran.
  • Indien de verstoring maanden aanhoudt, kunnen olieprijzen volgens Jilles van den Beukel oplopen tot $150–$200 per vat, wat naar verwachting leidt tot sterke vraaguitval en recordhoge brandstofprijzen in Europa.

Aanbodschok en inzet van strategische reserves

De verstoring raakt volgens de IEA vooral het transport van ruwe olie, omdat er nauwelijks nog tankers door de Straat van Hormuz varen. Daardoor zakt het dagelijkse mondiale olieaanbod met ruim tien miljoen vaten per dag. De olieprijs noteert intussen rond 100 dollar per vat, maar IEA-directeur Fatih Birol stelt dat de markt nog niet de volledige omvang van het risico inprijst.

Vorige maand brachten landen onder leiding van de IEA een deel van hun strategische olievoorraden op de markt om tekorten te beperken en prijsdruk te verlichten. In totaal ging het om meer dan 400 miljoen vaten uit reserves, waarvan 5,36 miljoen vaten uit Nederland kwamen. Dat komt neer op ongeveer een vijfde van de Nederlandse strategische voorraad.

Het prijsverlagende effect van die interventie hield slechts kort stand. Nieuwe dreigementen aan Iran van de Amerikaanse president Trump deden dat effect snel vervagen. Daardoor blijft de markt vooral gestuurd door de actuele beschikbaarheid van olie en de verwachting voor de korte en middellange termijn.

Europese markt blijft voorlopig bevoorraad

In Europa is er vooralsnog voldoende olie, kerosine, diesel en benzine beschikbaar, ondanks de wereldwijde krapte en hogere prijzen. Energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies zegt dat de duur van de afsluiting van de Straat van Hormuz de doorslag geeft. Volgens hem laten langetermijnprijzen zien dat de markt er nog van uitgaat dat het conflict niet langdurig aanhoudt.

Als de ontregeling toch maanden duurt, kunnen de prijzen volgens Van den Beukel oplopen tot 150 tot mogelijk 200 dollar per vat. Hij verwacht dan eerder vraaguitval door extreem hoge prijzen dan fysieke tekorten in Europa. Op die manier zou de markt de schaarste deels zelf corrigeren, al tegen zware economische kosten.

Hogere brandstofprijzen vergroten beleidsdruk

De afnemende vraag naar olie ontstaat volgens het artikel vooral door de hoge prijzen en de aanhoudende tekorten. Veel deskundigen vinden een verlaging van brandstofaccijnzen daarom geen effectieve oplossing, omdat die de vraag juist kan ondersteunen. Het kabinet kiest vandaag voor een ander pakket aan maatregelen, al sluit Van den Beukel niet uit dat accijnsverlaging later alsnog op tafel komt.

Volgens hem kan vooral het prijsverschil met buurlanden zoals Duitsland en België politieke druk veroorzaken. Als de olieprijs werkelijk verdubbelt, belandt de markt op onbekend terrein met ongekend hoge prijzen aan de pomp. In dat scenario kan de dieselprijs oplopen tot boven de drie euro per liter.

We berichtten eerder dat de olieprijzen terugzakten na signalen dat Washington en Teheran een nieuwe gespreksronde overwogen. Daarbij werd benadrukt dat de markt wel op diplomatie reageert, maar dat de fysieke aanvoer kwetsbaar blijft zolang de scheepvaart via de Straat van Hormuz onstabiel is en leveringsrisico’s aanhouden. Daardoor kunnen brandstofprijzen hoog blijven, ook als ruwe olie tijdelijk daalt.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.