CPB voorziet hogere inflatie en koopkrachtdruk voor Nederlandse huishoudens door oorlog in Midden-Oosten

CPB voorziet hogere inflatie en koopkrachtdruk voor Nederlandse huishoudens door oorlog in Midden-Oosten
CPB: druk op koopkracht

Volgens een rapport van het Centraal Planbureau leidt de oorlog in het Midden-Oosten tot hogere inflatie en druk op de koopkracht van Nederlandse huishoudens. Het planbureau rekent daarbij drie scenario's door, waarbij vooral lagere inkomens met hoge brandstofkosten extra geraakt kunnen worden.

Hoogtepunten

  • CPB verlaagt koopkrachtraming voor 2023 naar stabilisatie door Midden-Oosten-conflict en voorziet in zware scenario’s dalingen tot 1,2 à 1,4 procent.
  • Bij een snel einde van het conflict stijgt de inflatie naar 3,8 procent, maar aanhoudende spanning kan inflatie doen oplopen tot 5,3 procent.
  • CPB verwacht in het somberste scenario een toename van armoede met een half procentpunt en adviseert tijdelijke, gerichte steunmaatregelen zoals €50 miljoen hulp voor armste huishoudens.

Drie scenario's voor inflatie en koopkracht

Het planbureau onderzoekt de gevolgen voor de Nederlandse economie aan de hand van een marktscenario met een kortdurend conflict en twee zwaardere varianten waarin energieprijzen kort of langer pieken. Voor het conflict werd nog verwacht dat huishoudens er dit jaar 1,4 procent in koopkracht op vooruit zouden gaan, maar die raming valt nu terug naar stabilisatie.

Als energieprijzen opnieuw kortstondig sterk stijgen, daalt de koopkracht volgens het CPB met 1,2 procent. Wanneer de hoge prijzen langer aanhouden, loopt die daling op tot 1,4 procent. CPB-directeur Pieter Hasekamp zegt dat de koopkracht volgend jaar weer enigszins herstelt, doordat lonen reageren op hogere prijzen en olieprijzen later dalen.

De stijgende olieprijs werkt volgens het CPB snel door in de economie. Hogere brandstofkosten verhogen de transportuitgaven van bedrijven, waarna ook andere prijzen verder oplopen. Bij een snel einde van het conflict komt de inflatie uit op 3,8 procent, 1,5 procentpunt hoger dan eerder verwacht, terwijl een langer durende oorlog de inflatie richting 5,3 procent kan duwen.

Kwetsbare groepen en gerichte steunmaatregelen

Het CPB verwacht dat meer mensen in armoede terechtkomen, al blijft de stijging beperkt. In het somberste scenario groeit het aantal mensen in armoede met een half procentpunt.

Binnen de groep huishoudens met een inkomen tot net boven de armoedegrens ziet het planbureau grote verschillen. Het gaat om 775.000 mensen, van wie ongeveer een derde minstens één auto heeft. Voor deze groep lopen de extra kosten in de verschillende scenario's gemiddeld op van 200 tot 350 euro per jaar, maar bij veel autokilometers kan dat uitkomen boven 1000 euro per jaar.

Het CPB adviseert het kabinet om eventuele steun tijdelijk en gericht in te zetten, omdat Nederland meer energie importeert dan exporteert en de hogere kosten dus ergens terechtkomen. Hasekamp noemt het vooral een verdelingsvraagstuk, waarbij kwetsbare groepen zo gericht mogelijk geholpen moeten worden. Uitgelekte kabinetsmaatregelen omvatten hogere reiskostenvergoedingen, een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens, 50 miljoen euro steun voor de armste huishoudens en extra geld voor woningisolatie. Het kabinet kiest daarbij, anders dan Duitsland, niet voor een verlaging van de brandstofaccijns.

In ons eerdere artikel over het steunpakket van bijna 1 miljard euro schetsten we hoe het kabinet de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten wil dempen met gerichte maatregelen voor werkenden, kleine ondernemers en kwetsbare huishoudens. Daarbij ging het onder meer om een hogere onbelaste kilometervergoeding, een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens en extra geld voor het energienoodfonds en isolatie, terwijl een verlaging van de benzineaccijns bewust buiten beeld bleef. Ook benadrukten we dat de uiteindelijke uitvoering afhankelijk is van politiek draagvlak, omdat het kabinet steun van oppositiepartijen nodig heeft.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.