Nederlandse sociale partners praten door over ingrepen in sociale zekerheid amid kabinetsbesparingen

Nederlandse sociale partners praten door over ingrepen in sociale zekerheid amid kabinetsbesparingen
Strijd om sociale zekerheid

Terwijl nieuwe stakingen worden voorbereid, zoeken vakbonden, werkgevers en het kabinet tegelijk naar manieren om de geplande besparingen op de sociale zekerheid aan te passen. Het minderheidskabinet-Jetten wil op lange termijn 6,5 miljard euro besparen, maar stuit daarbij op weerstand van zowel werknemersorganisaties als bedrijven.

Hoogtepunten

  • Het kabinet schrapte de snellere verhoging van de AOW-leeftijd, maar handhaaft plannen om WW terug te brengen naar één jaar en WIA-dagloon te verlagen.
  • Vakbonden boycotten kabinetsgesprekken zolang bezuinigingen blijven, organiseren op 22 juni een staking op Schiphol en leggen 24 juni het hele OV stil.
  • Werkgevers en bonden zoeken alternatieven voor latere besparingen, overwegen beperkte transitievergoeding-compensatie en preventie langdurige werkloosheid, terwijl grote bezuinigingen pas vanaf 2028 ingaan.

Overleg loopt door naast acties

NOS meldt dat het kabinet de sociale zekerheid te duur vindt worden en daarom besparingen heeft afgesproken op AOW, WW en WIA. De voorstellen omvatten een snellere verhoging van de AOW-leeftijd, een verkorting van de WW van twee naar één jaar en een lager dagloon als basis voor de WIA-uitkering.

De vakbonden noemen die koers onacceptabel en weigeren met minister Vijlbrief te praten zolang de bezuinigingen in de begroting blijven staan. Wel heeft de minister de snellere verhoging van de AOW-leeftijd al geschrapt en zegt hij open te staan voor alternatieve besparingen op WW en WIA.

Ondertussen gaan gesprekken tussen vakbonden en werkgevers wel door, al houden FNV, CNV, VCP en de werkgeversorganisaties de planning bewust op de achtergrond. De sociale partners willen voorkomen dat zij verantwoordelijk lijken te worden voor het gat in de rijksbegroting, terwijl het ministerie informatie en ambtelijke ondersteuning beschikbaar houdt als daar behoefte aan is.

De bonden zetten tegelijk druk met acties. Op maandag 22 juni staat een korte staking op Schiphol gepland, later die week volgen regionale acties in zes grotere steden en op de ochtend van woensdag 24 juni wordt landelijk het openbaar vervoer stilgelegd.

Zoektocht naar alternatief voor latere besparingen

Een belangrijk vertrekpunt in het overleg is de gedeelde zorg over de Nederlandse economie. Werkgevers richten zich op het verdienvermogen van Nederland, terwijl werknemers vooral kijken naar de gevolgen voor banen en inkomenszekerheid.

In de gesprekken ligt onder meer de route van werk naar werk op tafel, bedoeld om langdurige werkloosheid te voorkomen. Ook eerdere afspraken over re-integratie na langdurige ziekte keren terug, net als de discussie over de transitievergoeding die de overheid nu nog na twee jaar ziekte compenseert, maar waarmee per 2027 wordt gestopt.

Werkgevers willen die vergoeding liefst helemaal schrappen, terwijl CNV begrip toont voor de kostendruk bij vooral kleine bedrijven en eerder inzet op voortzetting van compensatie. Daarmee ontstaat ruimte voor een alternatief pakket dat minder direct ingrijpt in uitkeringen, maar wel kosten moet beperken.

Het kabinet werkt intussen zelfstandig aan nieuwe voorstellen om de bonden nog voor de zomervakantie terug aan tafel te krijgen. Volgens signalen in Den Haag komen die plannen pas na de actiedag van 24 juni, terwijl premier Jetten en minister Heinen ook steun zoeken bij oppositiefracties; de grootste besparingen staan pas vanaf 2028 in de boeken, waardoor er politiek en in de polder nog onderhandelingsruimte is.

In ons eerdere artikel over het VVD-congres en het nieuwe Liberaal Manifest schreven we dat de partij de nadruk legde op economische groei, investeringen en een hervorming van de sociale zekerheid om die betaalbaar te houden. Daarbij riepen VVD-leiders vakbonden op om mee te werken, terwijl de spanningen met vakbonden en linkse oppositie over arbeidsmarkt en sociale uitgaven juist werden uitgelicht als een politiek strijdpunt richting nieuwe verkiezingsprogramma’s.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.