SECning sobiq raisi AI bozori qulashi ehtimolidan ogohlantirdi
AQSh Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasining (SEC) sobiq raisi Gari Gensler sun’iy intellektga kiritilayotgan investitsiyalar pufagi 2028-yil noyabridagi prezidentlik saylovidan oldin yorilishi mumkin, deb hisoblaydi. Uning fikricha, texnologiya kompaniyalarining ortiqcha xarajatlari va ortib borayotgan qarz iqtisodiy tanazzulga sabab bo‘lishi mumkin. Bu tanazzul 2000-yillar boshidagi dot-com inqiroziga o‘xshashi mumkin.
Ushbu maqola asl nusxadan tarjima qilingan. Muxbirimiz tomonidan tayyorlangan asl nusxasini o'qing bu yerda.
CNN bilan suhbatda 2021-yildan 2025-yilgacha SECni boshqargan Gensler AI bozorida allaqachon investitsiyalar pufagi yuzaga kelayotganini aytdi. Ayrim hisob-kitoblarga ko‘ra, sun’iy intellekt infratuzilmasiga yillik investitsiyalar 800 milliard dollarga yetgan, biroq kompaniyalar hali shunga yarasha daromad keltira olgani yo‘q.
«Tarix shuni ko‘rsatadiki, yangi texnologiya va unga katta miqdorda sarmoya kiritilganda… ma’lum bir pallada o‘sish to‘xtaydi. Faollik susayadi. Yagona savol — bu yengil retsessiya bo‘ladimi yoki yanada keskinroq inqirozmi», — dedi u.
Gensler shunga o‘xshash holatlar temiryo‘llar rivojlanishi, elektrlashtirish va 1990-yillardagi internet bumida ham kuzatilganini eslatdi. Har bir holatda yangi texnologiyalarga kiritilgan ulkan investitsiyalar oxir-oqibat real talabdan o‘zib keta boshlagan.
Qaysi kompaniyalar eng ko‘p zarar ko‘rishi mumkin
SECning sobiq raisini, ayniqsa, texnologiya kompaniyalari qarzlarining tez sur’atlarda o‘sishi xavotirga solmoqda. Uning aytishicha, yirik Big Tech kompaniyalari 2026-yilda AI rivoji uchun bundan atigi uch yil avvalgiga qaraganda besh baravar ko‘p mablag‘ sarflamoqda.
Bu investitsiyalarning ayrimlari murakkab moliyalashtirish mexanizmlari, jumladan, aylanma moliyalashtirish va balansdan tashqari majburiyatlar orqali amalga oshiriladi. Bular haqiqiy xatarlarni baholashni qiyinlashtiradi.
«Menimcha, tarix ular juda tez sur’atda haddan tashqari ko‘p qarz berganini ko‘rsatadi. Pufakning yorilishiga olib keladigan bunday bumlarning tabiati shunday», — deb ogohlantirdi Gensler.
U neocloudlar deb ataladigan ixtisoslashgan bulutli xizmat ko‘rsatuvchi kompaniyalarni ayniqsa zaif deb hisoblaydi. Bu bizneslar ma’lumotlar markazlarini qurish va AI ishlab chiquvchilariga hisoblash quvvatini taqdim etish uchun katta qarz oladi.
“Yirik kompaniyalar omon qoladi. Aynan neokloud kompaniyalarida ayrimlarining faoliyati to‘xtashi va bankrotliklarni ko‘ramiz”, dedi SECning sobiq raisi.
Gensler texnologik aktivlar qayta baholanishi va AQSh iqtisodiyoti sekinlashuvi 2028-yil noyabrigacha yuz berishi mumkinligini taxmin qilmoqda. Uning fikricha, pasayish ko‘lami dotkomlar inqiroziga teng bo‘ladi, ammo 2008-yilgi moliyaviy inqirozdan yengilroq kechadi.
Avval kriptovalyutalar, endi esa AI
Gensler yangi texnologiyalarga nisbatan qat’iy pozitsiya tutishi bilan tanilgan. SEC raisi lavozimida ishlagan davrida u kriptoindustriyaga qarshi keng ko‘lamli nazorat kampaniyasini boshladi. Regulyator Binance, Coinbase va boshqa kriptovalyuta kompaniyalariga qarshi da’vo arizalari kiritdi. Sanoat vakillari Genslerni innovatsiyalarga to‘sqinlik qilishga urinishda ayblab, u yangi bozor uchun aniq qoidalar belgilash o‘rniga huquqiy choralar ko‘rishni afzal bilishini ta’kidladi.
Genslerning pozitsiyasi alohida birjalardan ancha keng masalalarni qamrab olgan. U kriptovalyuta tokenlarining aksariyati qimmatli qog‘ozlar ekanini va amaldagi qimmatli qog‘ozlar qonunlariga bo‘ysunishi kerakligini bir necha bor ta’kidlagan. Gensler o‘z siyosatini investorlarni himoya qilish zarurati bilan oqlab, yangi texnologiyalar kompaniyalarni amaldagi qonunlarga rioya qilishdan ozod qilmasligini ta’kidlagan.
Eslatib o‘tamiz, Jeffrey Epstein hujjatlarida Gary Genslerning nomi ham tilga olingan.
Oxirgi SEC Yangiliklari
- Forex
- Crypto