Eksklyuziv klub: Investorlar hali ham hedge fondlarga muhtojmi?

​O‘nlab yillar davomida hedge fondlar eng badavlat investorlar sohasi sifatida ko‘rilgan. Ular bozordagi beqarorlikdan himoya va murakkab strategiyalardan foydalanish imkonini va’da qilgan. Ammo iyul oyida sodir bo‘lgan bir voqea ushbu “elitalar klubi”ning afzalliklarini ancha noaniq qilib qo‘ydi.

AI’ga tikish o‘zini oqlamadi

Iyul hedge fondlar uchun so‘nggi o‘n yilliklardagi eng yomon oylardan biriga aylandi. Goldman Sachs ma’lumotlariga ko‘ra, eng ommabop hedge fond pozitsiyalari 20 yildan ortiq kuzatuvlar tarixida S&P 500 indeksiga nisbatan eng yomon natijani qayd etdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Buning asosiy sababi AI bilan bog‘liq aksiyalardagi burilish bo‘ldi. Hedge fondlar ikkinchi chorakda texnologiya sektoridagi ulushini faol ravishda oshirgan, portfel aylanmasi esa 2021-yildan beri eng yuqori darajaga yetgan edi. Goldman ma’lumotlariga ko‘ra, yarimo‘tkazgich aksiyalari va mega-kapitalizatsiyali texnologiya kompaniyalari ayniqsa ommabop bo‘lgan. Iyul oyida fondlar ushbu pozitsiyalarni agressiv tarzda qisqartira boshladi.

Ixtisoslashgan texnologik strategiyalar eng katta zarar ko‘rdi. Hedge Fund Research ma’lumotlariga ko‘ra, texnologiyaga yo‘naltirilgan hedge fondlar iyul oyida qariyb 7% zarar ko‘rdi — bu 2008-yil yanvaridan beri eng yomon oylik natija. Taqqoslash uchun, shu davrda Nasdaq 1 005% dan ko‘proqqa pasaydi, hedge fondlar esa umumiy hisobda o‘rtacha 1,1% yo‘qotdi.

Ayrim menejerlar ancha katta zarar ko‘rdi. Altimeter Capital Management oy davomida qariyb 11% yo‘qotdi, Marshall Wace’ning Eureka fondi esa 6,9% ga pasaydi. Eng yorqin misol 24 yoshli Leopold Aschenbrenner boshqaradigan, AI’ga yo‘naltirilgan Situational Awareness fondi bo‘ldi. Uning qiymati qariyb 67% ga qulab tushdi va kreditorlar bosimi ostida menejerni portfelning katta qismini Citadel’ga sotishga majbur qildi.

Nega investorlar hedge fondlarga pul kiritishda davom etmoqda

Iyuldagi muvaffaqiyatsizlik avvalgi chorak natijalari fonida ayniqsa keskin ko‘rinadi. Hedge Fund Research ma’lumotlariga ko‘ra, hedge fondlar sanoatidagi boshqaruv ostidagi aktivlar aprel va iyun oylari oralig‘ida 409,3 milliard dollarga oshdi — bu tarixdagi eng katta choraklik o‘sishdir. Iyun oxiriga kelib, sanoat rekord darajadagi 5,6 trillion dollarni boshqarayotgan edi.

Bu raqamlar qisman hedge fondlar jalb qiladigan investorlar turini aks ettiradi. Ularning mijozlari asosan badavlat jismoniy shaxslar, family office’lar, pensiya fondlari va boshqa yirik institutsional investorlar hisoblanadi. Ular shunchaki aksiya va obligatsiyalarni sotib olishdan ko‘ra ko‘proq imkoniyatga ega menejerlarga mablag‘ topshirishga tayyor: hedge fondlar bozorlarda short pozitsiyalar ochishi, leverage va derivativlardan foydalanishi, valyutalar hamda tovarlar bilan savdo qilishi mumkin. Aksariyat retail investorlar uchun esa bu format hanuz yetib bo‘lmaydigan darajada, chunki minimal investitsiya ko‘pincha yuz minglab dollarni tashkil etadi.

Ikkinchi chorakda turli strategiyalardan foydalanish erkinligi katta daromad keltirdi. Aktivlarning umumiy o‘sishidan 364 milliard dollar investitsiya natijasiga, yana 45,2 milliard dollar esa yangi mijozlar mablag‘lariga to‘g‘ri keldi. So‘nggi uch chorakdagi sof kapital oqimi 134 milliard dollarga yetdi — bu 2007-yildan beri bunday davr uchun eng yuqori ko‘rsatkichdir.

Daromadning eng katta manbalaridan biri keyinchalik iyul oyida fondlarga zarar yetkazgan o‘sha AI bumining o‘zi bo‘ldi. HFRI Equity Hedge Fund Technology Index yilning birinchi yarmida 19% ga o‘sdi. Boshqa strategiyalar ham yaxshi natija ko‘rsatdi: event-driven fondlar 7,4% ga, distressed debt strategiyalari esa 12,4% ga o‘sdi.

Xususiy equity va xususiy kreditdan kapital chiqib ketishi bilan hedge fondlarga qo‘shimcha mablag‘lar oqib kirdi. Bunday investitsiyalarda mablag‘lar besh-yetti yil davomida bloklangan holda qolishi mumkin, ko‘plab hedge fondlar esa investorlarga kapitalini bir necha oy ichida qaytarib olish imkonini beradi.

Yirik investorlarni hedge fondlar taqdim eta oladigan diversifikatsiya ham jalb qiladi. Menejerlar kapitalni turli bozorlarga taqsimlashi va foydani nafaqat aktivlar o‘sganda, balki ular pasayganda yoki narxlardagi tafovutlar yuzaga kelganda ham izlashlari mumkin.

Bankda 1 million dollar bo‘lmasa, nimalar mavjud

Aksariyat xususiy investorlar uchun hedge fondlar yopiq bozor bo‘lib qolmoqda, ammo bu ularsiz diversifikatsiyalangan portfel yaratib bo‘lmaydi degani emas. Eng to‘g‘ridan-to‘g‘ri variant — aksiyalar va obligatsiyalarni mustaqil ravishda sotib olish. Aksiyalar biznesning o‘sishi va dividendlar hisobidan foyda olish imkonini beradi, davlat va korporativ obligatsiyalar esa prognoz qilinadigan daromadni ta’minlashi mumkin.

Alohida kompaniyalarni tanlashni istamaydiganlar uchun indeks ETF’lari keng mavjud. Bitta fond yuzlab aksiyalarni o‘z ichiga olishi va, masalan, S&P 500 yoki kengroq bozorni kuzatishi mumkin. Kirish chegarasi odatda bitta aksiya narxi bilan cheklanadi, investitsiyani esa savdo kuni davomida sotish mumkin. Indeks fondlari komissiyalari ham odatda hedge fondlarni boshqarish xarajatlaridan ancha past bo‘ladi.

Portfelning himoyalovchi qismini boshqa instrumentlar yordamida shakllantirish mumkin. Investorlar oltin, qisqa muddatli davlat obligatsiyalari, money market fondlari va bank depozitlaridan foydalanadi. REIT’lar ko‘chmas mulkka ekspozitsiya olishning yana bir usulini taqdim etadi: ular investorlar mulkni bevosita sotib olmasdan, ofislar, omborlar, savdo markazlari yoki turar joy obyektlaridan olinadigan daromadning bir qismini olish imkonini beradi.

Gollivud jilosisiz haqiqat

Ko‘pchilik hedge fondlar olamini romantik tarzda tasvirlagan Billions teleserialini tomosha qilgan: ulkan boyliklar, murakkab bitimlar va doimo bozordan bir qadam oldinda yuradigandek ko‘rinadigan menejerlar. Haqiqat esa ancha shafqatsiz. Iyul hatto eng yaxshi tahlilchilar, qimmat ma’lumotlar va murakkab strategiyalardan foydalanish imkoniga ega fondlar ham bitta g‘oyaga haddan tashqari bog‘lanib qolishi va jiddiy zarar ko‘rishi mumkinligini ko‘rsatdi.

Bu hedge fondlarni foydasiz qilib qo‘ymaydi. Yirik kapital jamg‘armalari uchun ular mustaqil ravishda takrorlash qiyin bo‘lgan strategiyalardan foydalanish imkonini beruvchi vosita bo‘lib qolmoqda. Ammo aksariyat xususiy investorlarga bunday darajadagi murakkablik shunchaki kerak emas. Aksiyalar, obligatsiyalar, ETF’lar, oltin va boshqa qulay instrumentlar qimmat “elitalar klubi”ga qo‘shilmasdan diversifikatsiyalangan portfel yaratish imkonini beradi.