Bitcoin orbitada: mining kosmosga ko‘chishi mumkinmi?

​Bitcoin mining yillar davomida sayyora bo‘ylab arzonroq elektr energiyasini izlab keldi. Endi bu izlanish sayyoramiz chegaralaridan tashqariga chiqishi mumkin. Bu g‘oya noodatiy bir paytda paydo bo‘ldi: og‘irlashayotgan iqtisodiy sharoit Yer konchilarini butunlay boshqa biznesga yo‘naltirmoqda.

Starcloud Bitcoin’ni orbitada qazib olmoqchi

Starcloud 2027-yilda uchirilishi kutilayotgan Starcloud-2 sun’iy yo‘ldoshiga Bitcoin mining uskunalarini joylashtirmoqchi. Startap asosan sun’iy intellekt uchun orbital ma’lumotlar markazlarini ishlab chiqmoqda, biroq uning navbatdagi kosmik apparati turli xil hisoblash uskunalarini joylashtirishga mo‘ljallangan.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Ular orasida Bitcoin qazib olishda ishlatiladigan maxsus qurilmalar — ASIC lar ham bo‘ladi. Starcloud bosh direktori Philip Johnston mining uskunalari iste’mol qilinadigan har bir kilovatt quvvat uchun taxminan $1,000 turishini, yuqori darajadagi GPUlar esa qariyb $30,000 ga tushishini baholagan. Agar kompaniya quyosh energiyasida ishlaydigan hisoblash infratuzilmasini allaqachon orbitaga olib chiqayotgan bo‘lsa, nisbatan arzon mining uskunalari mavjud elektr energiyasidan foydalanishning yana bir usulini berishi mumkin.

“Ikkinchi kosmik apparatimizda bir nechta Bitcoin mining ASIC’lari bo‘ladi”, — dedi Johnston loyiha haqida gapirar ekan. “Bu qurilma kosmosda coin qazib oladigan birinchi apparat bo‘ladi.”

Bitcoin mining tobora qiyinlashayotgan biznesga aylanmoqda

Yerda esa konchilar ancha oddiyroq muammoga duch kelmoqda: Bitcoin orqali yetarli daromad topish. 2024-yildagi halving blok mukofotini 6,25 BTC’dan 3,125 BTC’gacha kamaytirdi, raqobat, tarmoq murakkabligi va elektr energiyasi xarajatlarining oshishi esa marjani siqishda davom etdi. 2026-yil iyuniga kelib, konchilar hisoblash quvvati orqali qancha daromad olishini ko‘rsatuvchi ko‘rsatkich — o‘rtacha hashprice — oylik rekord darajadagi eng past qiymatga tushdi.

Tobora ko‘proq konchilar o‘zlarida mavjud infratuzilmadan daromad olishning yana bir usuli sifatida AI’ga yuzlanmoqda. Core Scientific, TeraWulf, Cipher va IREN — AI hamda yuqori unumli hisoblashga yo‘naltirilgan bitimlar tuzgan yoki quvvatini qayta taqsimlagan kompaniyalar qatoriga kiradi. Bu sohalardagi uzoq muddatli shartnomalar Bitcoin mining’iga qaraganda prognoz qilinadiganroq daromad keltirishi mumkin.

Elektr energiyasi Bitcoin’dan qimmatroq bo‘lganda

AI’ga o‘tish mining biznesida qiziq bir jihatni ochib berdi. Ayrim kompaniyalar uchun eng qimmatli aktiv endi Bitcoin ishlab chiqaradigan qurilmalar emas, balki katta miqdordagi elektr energiyasidan foydalanish imkoniyati bo‘lishi mumkin.

Yirik konchilar allaqachon tarmoqqa ulanish quvvati katta bo‘lgan obyektlar, sovutish tizimlari va ma’lumotlar markazlarini ishlatish uchun zarur boshqa infratuzilmaga ega. Bu aktivlar AI industriyasi uchun ayniqsa qimmatli bo‘lib qoldi: elektr energiyasiga talab tez sur’atlarda oshmoqda, yangi yirik hisoblash obyektini tarmoqqa ulash esa yillar olishi mumkin.

Shu bilan birga, Bitcoin mine’ni AI ma’lumotlar markaziga aylantirish ASIC’larni GPU’lar bilan almashtirishdek oddiy emas. Buning uchun ancha qimmat uskunalar, boshqa tarmoq qurilmalari va murakkabroq infratuzilma kerak bo‘ladi. Demak, konchilarning ustunligi ularda allaqachon AI’ga tayyor ma’lumotlar markazlari borligida emas, balki ta’minlash eng qiyin resurslardan birini — elektr energiyasini allaqachon nazorat qilishidadir.

Starcloud esa teskari yo‘nalishda harakat qilmoqda. Kompaniya AI uchun infratuzilmani boshidan qurmoqda, biroq endi mavjud quvvatning bir qismidan Bitcoin qazib olishda ham foydalanish mumkinmi-yo‘qmi, shuni tekshirmoqchi.

Nega kosmos konchilarni qiziqtirishi mumkin

Mining har doim elektr energiyasining narxi va mavjudligiga juda sezgir bo‘lgan. Shu sababli bu industriya gidroelektr energiyasi mavjud hududlar, qayta tiklanuvchi energiya loyihalari va aks holda monetizatsiya qilish qiyin bo‘lgan energiya manbalariga ega obyektlarga kirib bordi.

Kosmos ayni g‘oyaning ancha radikal ko‘rinishini taklif qiladi. Mos orbitalardagi sun’iy yo‘ldoshlar uzoq vaqt davomida quyosh nurini qabul qilishi mumkin. Bu esa hisoblash uskunalariga Yerda elektr tarmog‘iga ulanish uchun raqobatlashmasdan, mo‘l quyosh energiyasidan foydalanish imkonini beradi.

To‘siqlar ham shunchalik noodatiy. Har bir ASIC orbitaga olib chiqilishi, radiatsiyaga bardosh berishi va ta’mirlash nihoyatda qiyin bo‘lgan muhitda ishlashi kerak. Uchirish xarajatlarining pasayishi iqtisodiy samaradorlikni yaxshilashi mumkin, biroq buzilgan uskunani almashtirish Yer yuzidan yuzlab kilometr balandlikdagiga qaraganda Texasda ancha oson.

Sovutish yana bir murakkab masala. Kosmos sovuq, ammo vakuum issiqlikning konveksiya orqali chiqib ketishiga imkon bermaydi. Shu sababli kuchli kompyuterlar hosil qiladigan issiqlikni tashqariga chiqarish uchun radiatorlarga muhtoj bo‘ladi. Bu esa har qanday yirik orbital ma’lumotlar markazi uchun termal boshqaruvni muhim muhandislik muammosiga aylantiradi.

Bitcoin avval ham kosmosga chiqqan

Bitcoin’ning sun’iy yo‘ldoshlar bilan aloqasi mining’dan boshlanmagan. Blockstream Satellite 2017-yildan beri kommunikatsiya sun’iy yo‘ldoshlari orqali Bitcoin blockchain ma’lumotlarini uzatib kelmoqda. Bu zarur uskunaga ega foydalanuvchilarga odatiy internet ulanishisiz bloklarni qabul qilish imkonini beradi.

SpaceChain bundan ham uzoqqa borib, blockchain node’larini orbitaga chiqardi va keyinchalik kosmosga asoslangan tranzaksiyalar xavfsizligini o‘rganish uchun uskunalarni Xalqaro kosmik stansiyaga yubordi. Biroq bu loyihalarning hech biri Bitcoin’ning ko‘p energiya talab qiladigan proof-of-work jarayonini Yerdan tashqariga ko‘chirmadi.

Mining arzon energiyani qanchalik uzoq kuzatib borishi mumkin?

Orbitadagi bir nechta ASIC Yer yuzidagi sanoat miqyosidagi mining fermalari bilan mazmunli raqobatlasha olmaydi. Starcloud avvalo orbital ma’lumotlar markazlarining kengroq modeli ishlashini isbotlashi kerak. Bunda uchirishlar, energiya ishlab chiqarish, termal boshqaruv va oson ta’mirlab bo‘lmaydigan uskunalarning iqtisodiy samaradorligi ham baholanadi.

Biroq bu tajriba Yerda allaqachon kechayotgan transformatsiyaga noodatiy burilish qo‘shadi. Bitcoin konchilari yuqoriroq daromad izlab AI’ga o‘tayotgan bir paytda, Starcloud AI infratuzilmasi oxir-oqibat Bitcoin mining uchun yangi makon yaratishi mumkinmi-yo‘qmi, shuni sinab ko‘rmoqda — bu safar Yerdan tashqarida.