Từ điện báo đến AI: Công cụ giao dịch đổi thay qua 400 năm

​Bốn thế kỷ trước, nhà giao dịch tìm hiểu thị trường qua các cuộc trò chuyện với thương nhân, thư từ và bảng giá in. Ngày nay, không gian làm việc của họ có thể gồm nhiều terminal, thuật toán và AI. Thời gian cần để nhận thông tin đã rút từ vài ngày xuống microgiây — nhưng nguyên tắc cơ bản của giao dịch thực sự đã thay đổi chưa?

Các thị trường chứng khoán đầu tiên xuất hiện từ rất lâu trước khi có máy tính, thậm chí trước cả điện báo. Sở Giao dịch Chứng khoán Amsterdam có lịch sử từ năm 1602, khi cổ phiếu của Công ty Đông Ấn Hà Lan bắt đầu được giao dịch.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Khi đó, thông tin là nguồn lực khan hiếm nhất. Một nhà giao dịch cần biết về việc tàu cập cảng, chiến tranh, mùa màng hoặc thay đổi tuyến thương mại trước mọi người và hành động theo thông tin đó trước khi nó trở nên phổ biến.

Bốn thế kỷ sau, thách thức vẫn không đổi. Chỉ các công cụ rút ngắn quãng đường từ một sự kiện đến một giao dịch là đã thay đổi.

Từ quán cà phê đến terminal giao dịch

Trong thế kỷ 17 và 18, các mạng lưới quan hệ cá nhân phần nào đảm nhiệm vai trò của terminal giao dịch ngày nay. Giao dịch không chỉ diễn ra tại sở giao dịch: các bên tham gia thị trường gặp nhau ở quán cà phê, trao đổi tin tức, thảo luận giá cả và tìm đối tác giao dịch.

Một trong những mô tả chi tiết sớm nhất về thị trường như vậy xuất hiện trong Confusión de Confusiones, do Joseph de la Vega xuất bản năm 1688. Cuốn sách đề cập đến cổ phiếu, quyền chọn, đầu cơ và hành vi nhà đầu tư trong các đợt biến động mạnh của thị trường — những chủ đề vẫn quen thuộc với nhà giao dịch ngày nay.

Không có dòng báo giá thị trường liên tục. Giá cả được lan truyền qua ghi chép của nhà giao dịch, thư từ và sau này là báo chí, đồng nghĩa có thể mất hàng giờ hoặc thậm chí nhiều ngày từ lúc thị trường biến động đến khi thông tin đến được một thành phố khác.

Vào thế kỷ 19, điện báo bắt đầu giải quyết vấn đề này. Câu chuyện của Reuters là minh họa đặc biệt điển hình: Paul Julius Reuter sử dụng chim bồ câu đưa thư để truyền dữ liệu tài chính giữa Aachen và Brussels, nơi đường điện báo bị gián đoạn. Chim bồ câu vượt qua khoảng trống này nhanh hơn phương tiện vận chuyển thông thường, giúp Reuter cung cấp báo giá thị trường trước đối thủ.

Khi các thành phố được kết nối bằng điện báo, chim bồ câu không còn cần thiết, nhưng cuộc đua tốc độ chỉ càng khốc liệt hơn. Năm 1867, Edward Calahan tạo ra máy báo giá chứng khoán, truyền báo giá qua dây điện và in lên băng giấy. Thomas Edison sau đó cải tiến hệ thống, cho phép dữ liệu giống nhau được gửi đồng thời đến nhiều thuê bao.

Lần đầu tiên, thị trường bắt đầu vượt ra ngoài tòa nhà sở giao dịch: môi giới không còn phải chờ người đưa tin để biết mức giá mới nhất. Đầu thế kỷ 20, điện thoại đã xuất hiện bên cạnh băng báo giá, giúp lệnh và thông tin từ sàn giao dịch được truyền đi nhanh hơn.

Thị trường chuyển lên màn hình

Trong thế kỷ 20, giấy tờ dần nhường chỗ cho các hệ thống điện tử. Năm 1971, Nasdaq ra đời như một thị trường không có sàn giao dịch truyền thống, với báo giá của nhà tạo lập thị trường được phân phối qua máy tính.

Trong những năm 1970, Reuters bắt đầu phát triển các dịch vụ dữ liệu thị trường điện tử, trong khi Merrill Lynch nhận được các terminal Bloomberg đầu tiên vào năm 1982. Thay vì phụ thuộc vào báo chí, băng báo giá và các cuộc gọi điện riêng lẻ, nhà giao dịch dần có một trạm làm việc duy nhất kết hợp báo giá, tin tức, biểu đồ và tính toán.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Bước chuyển tiếp theo không chỉ thay đổi khả năng tiếp cận thông tin mà còn thay đổi chính quy trình giao dịch. Năm 1992, CME ra mắt Globex, trong khi các môi giới trực tuyến cho phép nhà đầu tư cá nhân theo dõi thị trường và gửi lệnh từ máy tính cá nhân mà không cần liên hệ với môi giới.

Đồng thời, sổ lệnh điện tử và các hệ thống định tuyến lệnh tự động phát triển. Máy tính không còn chỉ là màn hình: chúng có thể chọn địa điểm giao dịch, chia các lệnh lớn thành những lệnh nhỏ hơn và thực hiện theo các quy tắc được định trước.

Máy tính bắt đầu tự giao dịch

Bước tiếp theo là giao dịch thuật toán. Các chương trình học cách phản ứng với thay đổi về giá, khối lượng và chênh lệch giá nhanh hơn con người, sau đó là sự trỗi dậy của các công ty HFT, nơi lợi thế cạnh tranh không được đo bằng phút hay giây mà bằng mili giây và microgiây.

Các sở giao dịch đã thích ứng với cuộc đua này. Các bên tham gia thị trường chuyên nghiệp bắt đầu đặt máy chủ trong cùng trung tâm dữ liệu với hạ tầng của sở giao dịch để giảm độ trễ khi truyền lệnh.

Sự khác biệt so với thế kỷ 19 có vẻ rất lớn, nhưng nguyên tắc vẫn giống nhau. Khi đó, lợi thế có thể đến từ chim bồ câu đưa thư hoặc kết nối điện báo nhanh hơn. Ngày nay, nó có thể đến từ máy chủ đặt gần hơn với hệ thống khớp lệnh của sở giao dịch.

Đến những năm 2020, phạm vi dữ liệu sẵn có cũng mở rộng. Ngoài giá và khối lượng, nhà giao dịch có thêm quyền truy cập vào mạng xã hội, nguồn dữ liệu thay thế và trong crypto là phân tích onchain. Blockchain công khai cho phép theo dõi việc chuyển tiền giữa các địa chỉ, hoạt động của các nhà nắm giữ lớn và dòng tiền vào sàn giao dịch gần như theo thời gian thực.

Các nền tảng như Nansen và Dune đã biến thông tin này thành một nhóm công cụ giao dịch riêng biệt. Người dùng có thể theo dõi ví lớn, xây dựng dashboard riêng và nhận cảnh báo giao dịch ngay sau khi hoạt động xuất hiện onchain.

Xem bài đăng trên X Đang tải...

Dòng tweet đã bị tác giả xóa.

Nhưng chúng tôi đã lưu lại mọi thứ 🙂.

Lớp công nghệ mới nhất trong quá trình phát triển này là AI. Các công cụ này đã hỗ trợ xử lý dòng tin tức, nhận diện mô hình trong tập dữ liệu lớn và cung cấp phân tích thị trường thông qua truy vấn bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Lợi thế thông tin được đo bằng microgiây

Mỗi công nghệ mới ban đầu đều mang lại lợi thế cho một nhóm hạn chế các bên tham gia thị trường. Điện báo, máy báo giá chứng khoán, terminal Bloomberg, sàn giao dịch điện tử và thuật toán dần chuyển từ lợi thế cạnh tranh thành hạ tầng thị trường tiêu chuẩn.

Quá trình tương tự hiện diễn ra với phân tích onchain và AI. Các công cụ mà cho đến gần đây phần lớn chỉ dành cho giới chuyên nghiệp đang dần trở thành một phần của các ứng dụng giao dịch thông thường.

Do đó, sự khan hiếm cơ bản của thị trường gần như không thay đổi trong 400 năm. Nhà giao dịch vẫn cần có được thông tin trước người khác, diễn giải chính xác và thực hiện giao dịch trước khi lợi thế biến mất.

Chỉ tốc độ của quá trình đã thay đổi. Nơi từng được đo bằng thời gian cần để thư hoặc tàu đến nơi, một số bộ phận của thị trường ngày nay vận hành ở quy mô microgiây.