Gasunie waarschuwt voor leveringsrisico, GTS pleit voor strategische gasnoodvoorraad

Gasunie waarschuwt voor leveringsrisico, GTS pleit voor strategische gasnoodvoorraad
Gaslevering onder druk

Een langdurige onderbreking van de gasaanvoer kan Nederland maandenlang in de problemen brengen, blijkt uit een nieuwe weerbaarheidsanalyse van Gasunie-dochter Gas Transport Services (GTS). In de analyse concludeert GTS dat het systeem voldoende is ingericht op reguliere schokken, zoals een koude winter of kortdurende infrastructuuruitval, maar dat extra buffers nodig zijn voor een langdurige verstoring van het aanbod.

Hoogtepunten

  • Gasunie en GTS waarschuwen voor leveringsrisico en pleiten voor het opbouwen van een strategische gasnoodvoorraad naast optimaal gebruik van bestaande opslagen.
  • Nederland is nu voor 67 procent afhankelijk van gasimport, waardoor geopolitieke spanningen en beperkte buffers het risico op langdurige verstoringen en prijsstijgingen vergroten.
  • GTS adviseert maximale inzet van kolencentrales en Europese gasopslagen, snelle operationele noodreserves en EU-brede coördinatie om langdurige uitval en economische schade te beperken.

Aanbevelingen: opslagen en noodvoorraad

Volgens NOS stelt GTS, dat de minister van Klimaat en Groene Groei adviseert over de leveringszekerheid, dat aanvullende maatregelen nodig zijn om een mogelijk gastekort van maanden op te vangen. Volgens het bedrijf moet het operationeel houden van bestaande gasopslagen centraal staan, naast het opbouwen van een strategische noodvoorraad. Als noodoptie noemt GTS ook de inzet van zogenoemd kussengas, het gas dat normaal nodig is om de druk in een opslag op peil te houden.

In uitzonderlijke situaties kan een deel van dat kussengas worden benut om tekorten te beperken, staat in de analyse. Voor Nederland gaat het om circa 300 miljard kilowattuur kussengas, en op Europees niveau om zeker 800 miljard kilowattuur. Hans Coenen, lid van de raad van bestuur van Gasunie, zegt dat het opbouwen van een noodvoorraad cruciaal is om langdurige tekorten en extreme prijspieken te voorkomen. Daarbij wijst hij op extra vulling van opslagen en, in het uiterste geval, het inzetten van kussengas.

Kwetsbaarheid door import en geopolitiek

Nederland is volgens GTS steeds afhankelijker geworden van import, waar het land eerder netto-exporteur was. Ongeveer 67 procent van het gas komt nu uit het buitenland, met leveringen uit onder meer Noorwegen en via vloeibaar aardgas, onder andere uit de Verenigde Staten. Tegelijkertijd blijft gas belangrijk voor een betaalbare energievoorziening en voor het opvangen van schommelingen in de productie van zon- en windenergie.

Het veranderende geopolitieke klimaat en de hoge importafhankelijkheid vergroten het risico op langdurige verstoringen, met mogelijke economische schade en energiearmoede als gevolg. GTS verwijst daarbij naar de Europese gascrisis na de Russische invasie van Oekraïne als voorbeeld van hoe snel markten kunnen verkrappen en prijzen kunnen oplopen. In de analyse wordt een langdurige gasonderbreking daarom neergezet als een scenario waarvoor Nederland onvoldoende structurele buffer heeft.

Maatregelen op vraag en aanbod, ook EU-breed

Op korte termijn adviseert GTS maatregelen aan zowel de vraag- als aanbodzijde om de impact van een langdurige onderbreking te beperken. Aan de vraagzijde noemt het bedrijf maximale inzet van kolencentrales voor stroomproductie, zodat gascentrales zo min mogelijk hoeven te draaien. Daarmee kan gasverbruik worden gedrukt op momenten dat schaarste dreigt. GTS benadrukt dat het hierbij om crisismaatregelen gaat om leveringszekerheid te vergroten.

Aan de aanbodzijde wijst GTS op maximale inzet van Europese gasopslagen, binnenlandse productie en langetermijncontracten met leveranciers uit verschillende landen. De bestaande EU-gasopslagen zouden volgens GTS potentieel genoeg kussengas bieden om een tekort van 500 miljard kilowattuur op te vangen, mits de noodvoorraad snel operationeel gemaakt kan worden. Ter vergelijking: het CBS meldde in 2025 dat Nederland het jaar ervoor 30 miljard kubieke meter aardgas verbruikte, wat ongeveer neerkomt op 300 miljard kilowattuur.

GTS noemt het scenario van langdurige uitval nadrukkelijk een “Europees risico” en pleit voor gezamenlijke risicobeoordeling en afspraken tussen EU-lidstaten. Strategische noodvoorraden moeten volgens het bedrijf direct inzetbaar zijn om huishoudens te beschermen en de industrie draaiende te houden. Daarmee wil GTS voorkomen dat individuele landen bij schaarste tegen elkaar opbieden of te laat toegang krijgen tot gas uit opslagen. Het bedrijf stelt dat Europese coördinatie essentieel is om leveringszekerheid en prijsstabiliteit beter te borgen.

We berichtten eerder over de snel oplopende olie- en gasprijzen door nieuwe spanningen in het Midden-Oosten. In dat artikel zetten we uiteen welke korte termijnmaatregelen Den Haag kan overwegen, zoals het al dan niet verder verlagen van brandstofaccijnzen, het inzetten van strategische reserves en gerichte steun voor huishoudens. Ook beschreven we hoe internationale afstemming over het aanspreken van noodvoorraden kan helpen om prijsstijgingen te temperen.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.