CPB waarschuwt voor fors koopkrachtverlies bij 300.000 Nederlandse huishoudens door energiecrisis
Hogere energie- en brandstofkosten zetten vooral huishoudens met lage inkomens en relatief hoge vaste lasten onder druk in Nederland. Volgens nieuwe ramingen kan een groep van ongeveer 300.000 huishoudens hierdoor duidelijk meer koopkracht verliezen dan gemiddeld, terwijl het effect voor de doorsnee Nederlander beperkt blijft.
Hoogtepunten
- Volgens het CPB dreigen 300.000 Nederlandse huishoudens, vooral lage inkomens met hoge energiekosten, tot 6 procent aan koopkracht te verliezen door de energiecrisis.
- Het kabinet verlaagt geen accijnzen, maar breidt de kilometervergoeding uit en verlaagt tijdelijk de wegenbelasting voor ondernemers met een grijs kenteken en vrachtwagens.
- Het CPB benadrukt dat gerichte maatregelen en verduurzaming essentieel zijn; het kabinet verhoogt het Warmtefonds met 180 miljoen euro en het Tijdelijk Noodfonds Energie is nu 195 miljoen euro groot.
CPB schetst risico's voor kwetsbare huishoudens
Zoals bericht door het Centraal Planbureau, dreigen vooral huishoudens met een laag inkomen en hoge energiekosten bovengemiddeld hard geraakt te worden door de huidige energiecrisis. Voor lage inkomens kan het koopkrachtverlies oplopen tot 6 procent, terwijl huishoudens tot en met een modaal inkomen er tot 4 procent op achteruit kunnen gaan.Het gaat met name om mensen die in een groot en slecht geïsoleerd huis wonen en daardoor relatief veel gas verbruiken. Ook lage inkomens die veel kilometers moeten maken, leveren een groot deel van hun inkomen in door hoge benzine- en dieselkosten.
Voor de gemiddelde Nederlander blijft het koopkrachtverlies dit en volgend jaar naar verwachting beperkt tot minder dan 1 procent. Het planbureau stelt wel dat de impact van de energiecrisis samenhangt met de duur van de oorlog in de Golf, en dat de effecten nog enige tijd merkbaar blijven, ook als de aanvoer van olie en gas via de Straat van Hormuz normaliseert.
Kabinetskeuzes en verduurzaming bepalen bredere impact
De discussie in Nederland richt zich de afgelopen maanden vooral op de brandstofprijzen. Hoewel in de Tweede Kamer is gepleit voor een tijdelijke accijnsverlaging op benzine en diesel, kiest het kabinet daar niet voor en breidt het alleen de kilometervergoeding voor woon-werkverkeer uit, terwijl vanaf 1 juli ook de wegenbelasting voor ondernemers met een grijs kenteken omlaag gaat en die voor vrachtwagens tijdelijk op nul uitkomt.Het CPB steunt de keuze om geen algemene accijnsverlaging door te voeren, omdat zo'n maatregel volgens het planbureau veel geld kost en niet doelgericht genoeg is voor de groep die werkelijk steun nodig heeft. Wel ziet het CPB ruimte voor gerichte oplossingen, zoals social-lease voor mensen met een laag inkomen, waarbij korting wordt gegeven op een private-leasecontract voor een kleine elektrische auto.
Daarnaast krijgen veel huishoudens de hogere gasprijs pas later volledig te voelen, omdat vaste energiecontracten pas bij vernieuwing worden aangepast. Op korte termijn kan het kabinet volgens het CPB het Tijdelijk Noodfonds Energie verder verhogen; daarvoor is nu 195 miljoen euro beschikbaar.
Op langere termijn noemt het planbureau verduurzaming de beste manier om energiekosten voor lage inkomens te beperken. Het wijst erop dat de huidige energiecrisis minder zwaar uitpakt dan die in 2022, mede doordat meer woningen inmiddels zijn verduurzaamd en de prijsstijgingen minder scherp zijn. Huishoudens met een koopwoning kunnen daarvoor gebruikmaken van een vrijwel renteloze lening via het Warmtefonds, waarin het kabinet 180 miljoen euro extra steekt.
Het volledige koopkrachtbeeld volgt pas in augustus, wanneer het CPB ook de indirecte effecten van duurdere energie op onder meer voedsel en andere producten doorrekent in aanloop naar Prinsjesdag.
In ons eerdere artikel over de olieschok door de oorlog in Iran beschreven we hoe de verstoring rond de Straat van Hormuz niet alleen het aanbod raakt, maar ook de olievraag afremt door hoge brandstofprijzen. Tegelijk werd gewezen op het scenario dat een duurzame regeling en geleidelijke heropening van Hormuz later juist tot een forse aanbodtoename en mogelijk een olie-overschot kunnen leiden, terwijl de markt op korte termijn krap kan blijven door dalende voorraden.
Laatste Natural Gas nieuws
- Forex
- Crypto