Polska analizuje powiązanie systemu emerytalnego z dzietnością
Podczas posiedzenia Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP omawiano rozwiązania, które miałyby jednocześnie poprawić bezpieczeństwo finansowe seniorów i wspierać wzrost dzietności w Polsce. Dyskusja obejmuje zarówno pogarszające się wskaźniki demograficzne i prognozy dla obecnego modelu emerytalnego, jak i zagraniczne mechanizmy łączące świadczenia z wychowaniem dzieci.
Najważniejsze
- Polska rozważa wprowadzenie komponentu alimentacyjnego, uzależniającego część emerytury od składek i aktywności zawodowej dorosłych dzieci rodziców.
- Propozycje obejmują bezpośrednie mechanizmy podatkowe, premię emerytalną za drugie i kolejne dzieci oraz możliwość przekazywania przez dorosłe dzieci procentu PIT na rzecz emerytury rodziców.
- Decydenci analizują zagraniczne wzorce i wskazują na negatywny wpływ obecnego systemu ZUS na liczbę urodzeń oraz potrzebę reform w świetle kryzysu demograficznego.
Propozycje zmian w polityce emerytalnej
Jak podano na stronie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, podczas dzisiejszego posiedzenia analizowano relacje między systemami emerytalnymi a demografią oraz możliwe do wdrożenia w Polsce rozwiązania. Spotkanie prowadzi przewodnicząca Rady Barbara Socha, doradca Prezydenta RP, a wystąpienia wprowadzające przedstawiają prof. Gertruda Uścińska, Bartosz Marczuk i Mateusz Łakomy.W trakcie obrad omawia się koncepcję tzw. komponentu alimentacyjnego, który uzależniałby część świadczenia emerytalnego rodziców od składek i aktywności zawodowej ich dorosłych dzieci. Dyskutowane są także mechanizmy kwotowe i podatkowe wprowadzane bezpośrednio do systemu ZUS oraz propozycja premii emerytalnej przez dopisywanie kapitału do konta emerytalnego za drugie i kolejne dzieci.
Rozważany jest również mechanizm odpisu podatkowego, w ramach którego dorosłe dzieci mogłyby przekazywać określony procent swojego podatku PIT na rzecz emerytury swoich rodziców. Według uczestników posiedzenia takie instrumenty mają służyć większemu docenieniu wkładu rodziców w wychowanie nowego pokolenia.
Presja demograficzna i doświadczenia zagraniczne
W centrum dyskusji pozostaje kryzys demograficzny, w tym gwałtowny spadek współczynnika dzietności w Polsce i innych krajach OECD oraz postępujące starzenie się społeczeństwa. Uczestnicy analizują także negatywny wpływ tradycyjnego systemu emerytalnego na decyzje o posiadaniu dzieci i niepokojące prognozy ZUS, z których wynika, że utrzymanie obecnego modelu może dodatkowo nasilać niekorzystne trendy.Rada przegląda ponadto doświadczenia Czech, Słowenii, Hiszpanii i Francji w zakresie łączenia świadczeń emerytalnych z wychowywaniem dzieci. Wszystkie omawiane warianty wymagają jednak dalszych szczegółowych analiz i pogłębionego namysłu, ponieważ dotyczą rozwiązań uznawanych za istotne dla długoterminowej przyszłości Polski.
W naszej wcześniejszej publikacji o międzynarodowych dniach poradnictwa emerytalno-rentowego ZUS na 2026 rok opisywaliśmy program spotkań i webinarów dla Polaków pracujących lub mieszkających za granicą. Wyjaśnialiśmy, że inicjatywa ma ułatwiać ustalanie uprawnień i kompletowanie dokumentów osobom łączącym okresy pracy w Polsce i innych krajach, m.in. poprzez konsultacje w wybranych miastach w Polsce oraz w Europie.