Europa stoi przed presją reform fiskalnych i prorozwojowych, a MFW ostrzega przed wzrostem rentowności obligacji i szokami energetycznymi
Europa mierzy się z nową kombinacją presji finansowej i energetycznej: wyższe rentowności obligacji skarbowych potęgują napięcia związane z wysokimi kosztami paliw i słabym wzrostem bazowym. MFW ocenia, że region potrzebuje obecnie ostrożnego zarządzania makroekonomicznego, a w dłuższej perspektywie — szeroko zakrojonych reform strukturalnych, które poprawią innowacyjność, stabilność finansów publicznych i odporność.
Najważniejsze
- Od lutego rentowności dziesięcioletnich obligacji skarbowych w czterech największych gospodarkach strefy euro i w Wielkiej Brytanii wzrosły średnio o około 100 punktów bazowych. MFW ostrzega, że jeśli pozostaną wysokie, wzrosną koszty i ryzyko dla wzrostu gospodarczego.
- MFW prognozuje wzrost gospodarczy strefy euro (bez Irlandii) na poziomie 1,2% w 2024 roku i 1,1% w 2027 roku. Inflacja pozostanie powyżej celu do 2028 roku, co wymaga dalszych podwyżek stóp procentowych i powściągliwej polityki fiskalnej.
- Bez reform strukturalnych i konsolidacji fiskalnej, jak wynika z symulacji MFW, do 2040 roku dług publiczny wzrośnie o ponad 50 punktów procentowych PKB w rozwiniętych gospodarkach Europy i o 80 punktów w gospodarkach CESEE. Fundusz apeluje o integrację rynków energii i politykę ukierunkowaną na innowacje.
Ten artykuł został przetłumaczony z oryginału. Przeczytaj oryginalną wersję przygotowaną przez naszego korespondenta tutaj.
Prognozy MFW dotyczące rentowności obligacji, inflacji i polityki
Jak informuje MFW, rosnące rentowności obligacji skarbowych zwiększają presję na rządy europejskie, które mierzą się również z wyższymi cenami energii związanymi z wojną na Bliskim Wschodzie i trwającą wojną Rosji przeciwko Ukrainie.Fundusz podaje, że od rozpoczęcia wojny na Bliskim Wschodzie w lutym rentowności dziesięcioletnich obligacji skarbowych w czterech największych gospodarkach strefy euro oraz w Wielkiej Brytanii wzrosły średnio o około 100 punktów bazowych. Według MFW mniej więcej dwie trzecie tego wzrostu wynika z czynników globalnych, w tym wyższych oczekiwanych krótkoterminowych stóp procentowych, natomiast słaba sytuacja fiskalna poszczególnych krajów i niepewność polityczna podbijają rentowności na niektórych rynkach.
MFW ocenia, że bezpośredni wpływ na finanse publiczne może pozostać możliwy do opanowania, jeśli wzrost rentowności okaże się przejściowy i do 2027 roku nastąpi powrót do poziomów sprzed wojny. Same dodatkowe płatności odsetkowe wyniosłyby wówczas średnio około 2% PKB w największych gospodarkach. Fundusz ostrzega jednak, że koszty mogą szybko wzrosnąć, jeśli wyższe rentowności się utrzymają, a ryzyko szerszego negatywnego wpływu na wzrost gospodarczy nasili się, gdy zaostrzone warunki finansowania będą trwać dłużej.
Jeśli chodzi o inflację, fundusz podaje, że inflacja ogółem wzrosła, ale presja bazowa na razie pozostaje ograniczona, mimo ponownej zmienności cen ropy naftowej i gazu ziemnego. Prognozuje wzrost gospodarczy w strefie euro, bez Irlandii, na poziomie około 1,2% w tym roku i 1,1% w 2027 roku. Jednocześnie inflacja w strefie euro pozostanie powyżej celu do 2028 roku, a dezinflacja w gospodarkach Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej potrwa dłużej.
MFW uważa, że w tym roku stopy procentowe w strefie euro powinny wzrosnąć o co najmniej kolejne 25 punktów bazowych, a w 2027 roku może być potrzebne dalsze zacieśnianie polityki pieniężnej, zależnie od napływających danych o inflacji. Dodaje, że polityka fiskalna nie powinna utrudniać dezinflacji, a wszelkie środki łagodzące skutki cen energii powinny być ściśle ukierunkowane, zachowywać sygnały cenowe i mieć jasno określone terminy wygaśnięcia.
Reformy strukturalne kluczem do silniejszego wzrostu
Fundusz argumentuje, że słabsze perspektywy średniookresowego wzrostu Europy utrzymają się bez reform strukturalnych, a szybszy wzrost zmniejszyłby część obciążeń decydentów mierzących się z rosnącym zadłużeniem i presją wydatkową. Ostrzega, że bez konsolidacji fiskalnej dług publiczny wkroczyłby na niezrównoważoną ścieżkę. Symulacja wskazuje, że do 2040 roku dług wzrósłby o ponad 50 punktów procentowych PKB w rozwiniętych gospodarkach Europy i o ponad 80 punktów procentowych w gospodarkach CESEE.MFW wskazuje trzy priorytetowe obszary reform: pogłębienie integracji rynków energii, usuwanie barier dla innowacji oraz działania wspierające wzrost gospodarczy w gospodarkach CESEE. Według funduszu dalsza integracja europejskich rynków energii ograniczyłaby zmienność cen i różnice cenowe między krajami, poprawiając konkurencyjność i odporność. Jako konstruktywny krok wskazuje unijny pakiet Grid Package.
W kwestii innowacji fundusz podaje, że Europa pozostaje w tyle za USA pod względem wdrażania technologii i wzrostu produktywności wynikającego z aktywów niematerialnych, w tym wczesnych zastosowań AI. Apeluje o reformy krajowe, które otworzą chronione sektory, zlikwidują podatkowe czynniki zniechęcające firmy do rozwoju i ograniczą sztywność rynku pracy. Potrzebne są również działania na szczeblu UE, takie jak harmonizacja ram prawnych dotyczących niewypłacalności i poprawa transgranicznej mobilności pracowników.
W gospodarkach CESEE utrzymanie szybszego wzrostu będzie wymagało, zdaniem MFW, odpowiedzialnej polityki fiskalnej, bardziej elastycznych rynków pracy oraz reform wspierających skalowanie działalności i innowacje. Fundusz dodaje, że dla Bałkanów Zachodnich i Mołdawii przystąpienie do UE stanowi potencjalnie przełomową szansę, podobną do tej, którą wcześniejsze rundy rozszerzenia przyniosły innym krajom regionu.
Wcześniej przyjrzeliśmy się europejskiej debacie na temat polityki makroekonomicznej i równoważeniu walki z inflacją oraz kontroli zadłużenia z inwestycjami wspierającymi wzrost.