Türkiye kalkınma bankalarını iklim finansmanında katalizör rolüne konumlandırıyor

Türkiye kalkınma bankalarını iklim finansmanında katalizör rolüne konumlandırıyor
Kalkınma bankalarıyla iklim atağı

Türkiye, COP31 gündeminde iklim finansmanı açığının kapatılması ve uygulanabilir proje üretiminin hızlandırılması başlıklarını öne çıkarıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ulusal kalkınma bankalarının yalnızca kaynak aktaran kurumlar değil, yönetişim ve standartları yükselten dönüştürücü aktörler olarak görülmesi gerektiğini söylüyor.

Öne Çıkanlar

  • Gelişmekte olan ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedefleri için yıllık yaklaşık 4 trilyon $ finansmana ihtiyacı bulunurken, 1,8 trilyon $'ı iklim finansmanı açığını oluşturuyor.
  • Türkiye, Asya Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası ile toplam 5,1 milyar $ değerinde 10 yeni anlaşma imzaladı; uygulama ve kapasite geliştirme öncelikli konular.
  • Türkiye, 20 milyar $’ı aşan IBRD finansman portföyüyle küresel önde gelen kullanıcılar arasında yer alırken, sağlanan kredilerin yüzde 70’i iklimle ilgili projelere yönlendiriliyor.

Antalya'da COP31 gündemi ve yeni finansman çerçevesi

AA Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Şimşek, Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamındaki panelin açılışında, gelişmekte olan ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerini finanse etmek için her yıl yaklaşık 4 trilyon dolara ihtiyaç duyduğunu, bunun 1,8 trilyon dolarlık bölümünün iklim finansmanına yönelik olduğunu belirtiyor. Bakan, çok taraflı kalkınma bankalarının çabalarına rağmen finansman açığının büyümeye devam ettiğini, ulusal kalkınma bankalarının ise kendi kaynaklarını harekete geçirerek bu boşluğun kapatılmasında daha büyük rol üstlenebileceğini ifade ediyor.

Şimşek, çok taraflı kalkınma bankalarının uzun vadeli finansman ve küresel uzmanlık sağladığını, ulusal kalkınma bankalarının da yerel bilgi birikimi sunduğunu vurguluyor. Bu iki yapının birlikte çalışmasının projeleri finanse edilebilir hale getirdiğini, daha iyi standartlar ve daha etkili araçlar ortaya çıkardığını kaydeden Şimşek, yönetişim, çevresel ve sosyal güvenceler ile risk yönetiminin bu işbirliğinin temel unsurları arasında bulunduğunu söylüyor.

Bakan, belirsizlik ortamında öngörülebilirliğin yatırım kararları için kritik olduğunu, net hedefler ve inandırıcı bir dönüşüm yol haritası olmadan hiçbir finansman aracının yatırımları harekete geçiremeyeceğini dile getiriyor. Güçlü, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme hedefinin verimlilik, rekabet gücü ve dayanıklılığın artırılmasıyla sağlanacağını, bu süreçte özel sektör ile yeşil ve dijital dönüşümün merkezde yer alacağını belirtiyor.

Yeni anlaşmaların uygulanması ve Türkiye'nin portföy etkisi

Şimşek, Asya Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası başkanlarıyla toplam 5,1 milyar dolarlık 10 yeni anlaşma imzaladıklarını hatırlatıyor. Ancak asıl zorluğun anlaşmaları imzalamaktan çok bunları uygulamaya geçirmek olduğunu söyleyen Şimşek, bundan sonraki dönemde proje hazırlığı, kamu kaynaklarının doğru araçlarla kullanılması ve kapasite geliştirme olmak üzere üç önceliğin öne çıktığını ifade ediyor.

Şimşek'e göre iklim finansmanı açığının önemli bir kısmı finanse edilebilir proje eksikliğinden kaynaklanıyor. Her sektörün farklı ihtiyaçları bulunduğunu, bazı alanlarda garanti, bazılarında risk paylaşımı veya sermaye desteği gerektiğini belirten Bakan, çok taraflı kalkınma bankalarıyla ilişkilerde kalıcı değerin yalnızca kredide değil, standartlar ve teknik bilgi birikiminde oluştuğunu vurguluyor.

Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü ve Bilgi Yönetiminden Sorumlu Üst Düzey Yöneticisi Paschal Donohoe ise Türkiye'nin 20 milyar doları aşan finansman portföyüyle IBRD'nin dünya genelindeki en büyük finansman kullanıcıları arasında öne çıktığını belirtiyor. Donohoe, Türkiye'ye sağlanan kredilerin yüzde 70'inin iklim değişikliğinin etkilerini azaltma veya bu etkilere uyum çalışmalarını desteklediğini, bunun IBRD'nin ülke programları içindeki en yüksek pay olduğunu söylüyor.

Donohoe, son 5 yılda dünya genelinde iklim açısından olumlu etkileri bulunan kalkınma faaliyetlerine 210 milyar doların üzerinde finansman sağlandığını aktarıyor. Türkiye'nin Dünya Bankası Grubunun garanti sağladığı ülkeler arasında ikinci, IFC'nin yatırım yaptığı ülkeler arasında ise üçüncü sırada yer aldığını belirten Donohoe, daha hızlı uygulama için proje bazlı finansmandan daha kapsamlı yatırım ve finansman modellerine geçmeyi hedeflediklerini, bu çerçevede Türkiye Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu kapsamında hükümet ve diğer paydaşlarla işbirliği yaptıklarını ifade ediyor.

Daha önce, Eylül 2026'da merkezi yönetim bütçesi performansını ele almıştık; bu, iklim finansmanı tartışmalarında kamu kaynaklarının rolüne de bağlanıyor.

Bu materyal üçüncü taraf görüşlerini içerebilir, bu web sayfasındaki hiçbir veri ve bilgi Feragatnamemize göre yatırım tavsiyesi teşkil etmez. Katı Editoryal Dürüstlük ilkelerine bağlı kalmamıza rağmen, bu gönderi ortaklarımızın ürünlerine referanslar içerebilir.